WWF (Dünya Doğayı Koruma Vakfı) tarafından gerçekleştirilen uluslararası Tek Dünya Kentleri Yarışması’nın (One Planet City Challenge – OPCC) Türkiye ulusal kazananı Ankara.
Kentlerin, gezegenimizin geleceğini şekillendirmedeki rolü her geçen gün artıyor. Dünya nüfusunun yarısından fazlası günümüzde kentlerde yaşıyor. Tüm dünyada şehirler karbon emisyonlarının yüzde yetmişinden sorumlu. iklime dirençli yüzde yüz yenilenebilir enerjiye dayalı geleceğe yönelik küresel dönüşümde kentlerin eyleme geçmesini katkı sunmasını teşvik ediyor. amaçla 2011 yılından yana düzenlenen Tek Dünya Kentleri Yarışması (One Planet City Challenge – OPCC), iklim kriziyle mücadelede etkili, iddialı yenilikçi çözümler geliştiren kentleri öne çıkarıyor.
İki yılda düzenlenen yarışmanın 2025-2026 döneminde 19’u Türkiye’den olmak üzere 51 ülkeden, 380 yerel yönetim, küresel iklim öncüsü olmak için yarıştı. Türkiye’den Ankara, Antalya İstanbul’un finale kaldığı yarışmada ulusal şampiyonluk Ankara’nın.
Jüri değerlendirmesinde, Ankara’nın ulusal kazanan olmasında sera gazı azaltım hedeflerinin Tek Dünya Kentleri Yarışması (OPCC) metodolojisiyle tam uyumlu olmasının etkili olduğu vurgulandı. Değerlendirmede ayrıca, Ankara’nın kapsamlı risk değerlendirmesinin finalist şehirlerden ayrışmasını sağlayan önemli unsur olduğu belirtildi. Risk değerlendirmesinin; kırılgan nüfus grupları, doğa, geçiş riskleri, yüksek emisyon senaryoları (RCP 8.5), paydaşlarla yürütülen istişare süreçleri sektörler kentsel sistemler gibi çok sayıda kritik unsuru kapsadığına dikkat çekildi. Bunun yanı sıra, belirlenen risklerin kentin genel risk yönetimi çerçevesine entegre edildiğinin, risklerin önceliklendirilmesine yönelik sürecin oluşturulduğunun değerlendirmelerin en az beş yılda güncellenmesini sağlayacak mekanizmaların kurulduğunun altı çizildi.
Değerlendirmede ayrıca, Ankara’nın belirlenen önemli iklim risklerinin yönetimine yönelik ortaya koyduğu uzun vadeli vizyonun takdir edildiği ifade edildi.
Tek Dünya Kentleri Ulusal Kazananı Ankara neler yapıyor:
– Ankara Büyükşehir Belediyesi, iklim değişikliğiyle mücadeleyi kurumsal yönetim anlayışının merkezine taşıdı CDP 2025 değerlendirmesinde “A – Liderlik” derecesi.
– Belediye, onaylanan eylem planları çerçevesinde ulaşım, enerji, su yönetimi, atık, biyoçeşitlilik yeşil altyapı sektörlerinde kapsamlı azaltım uyum çalışmaları yürütüyor. Sürdürülebilir ulaşım alanında Dikimevi-Natoyolu Metro Hattı inşaatının yanı sıra birden fazla yeni metro hattı projelendiriliyor. Ayrıca 254’ü sıkıştırılmış doğal gaz (CNG) yakıtlı 441 yeni nesil otobüs toplu taşıma filosuna kazandırılmasıyla düşük karbonlu kentsel hareketlilik destekleniyor.
– Enerji alanında Bala Beynam’ planlanan 50 MW güneş enerjisi santrali başta olmak üzere çok sayıda arazi çatı tipi güneş enerjisi santrali (GES) projesiyle belediye tesislerinde yenilenebilir enerji üretimi artırılıyor. Entegre Katı Atık Yönetim Tesisi’nde evsel atıklar biyometanizasyon depolama gazı üniteleriyle elektriğe dönüştürülüyor. Sıfır atık çerçevesinde kaynakta ayrıştırma geri kazanım uygulamaları yaygınlaştırılıyor.
– Su yönetiminde ise 1.492 kilometre içme suyu, atıksu yağmur suyu altyapısı inşa edilip 528 noktada sel önleme çalışmaları yapıldı. Su verimliliği eylem planı kapsamında ise kurakçıl peyzaj uygulamaları kentsel ölçekte yaygınlaştırılıyor.
– Yeşil altyapı alanında son yıllarda 209 farklı alanda toplam 20 milyon metrekare yeni yeşil alan oluşturuldu yalnızca 2024 yılında 313 binden fazla ağaç dikildi. BAKAP kapsamında kurulan Atatürk Tarımsal Araştırma Çiftliği, sürdürülebilir tarımı biyoçeşitliliği destekleyen önemli ekolojik altyapı unsuru olarak öne çıkıyor. Kırsal kalkınma kapsamında çiftçilere tohum, gübre hayvancılık destekleri sağlanıyor.
Tek Dünya Kentleri Ulusal Finalisti İstanbul neler yapıyor:
– Tek Dünya Kentleri 2023-2024 Ulusal Kazananı İstanbul, İngiltere’nin Sunderland kenti Tek Dünya Kentleri Yarışması 2024 küresel kazananı.
– İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Türkiye’den C40 Şehirleri İklim Liderleri Ağı’na üye tek şehir olarak “Adil, Yeşil, Yaratıcı Şehir” vizyonu doğrultusunda iklim eylemlerini sürdürüyor. “Deadline 2020” taahhüdüyle 2050 karbon nötr hedefini benimseyen belediye, “İstanbul İklim Değişikliği Eylem Planı (Istanbul CAP)”nı 2021 yılında hazırladı. “İstanbul İklim Şehir Sözleşmesi” Mayıs 2025’te “AB Şehirler – -* – Misyonu Etiketi” ödüllendirildi. Şehir, 2023, 2024 2025 yıllarında üst üste CDP A-Listesi’nde yer alarak iklim şeffaflığını yönetişim kalitesini uluslararası düzeyde tescilledi.
– Belediye, onaylanan planlar doğrultusunda enerji, binalar, kentsel dönüşüm iklim yönetişimi alanlarında kapsamlı çalışmalar yürütüyor. Stratejik çerçevede “İstanbul Sürdürülebilir Enerji İklim Eylem Planı (İstanbul SECAP)” Avrupa İmar Kalkınma Bankası (EBRD) teknik desteğiyle hazırlanan 52 eylemi kapsayan “İstanbul Yeşil Şehir Eylem Planı (Istanbul GCAP)” temel belgeler olarak hayata geçirildi.
– Enerji binalar alanında İstanbul, “Build4GreenIST” projesiyle kentsel dönüşümü enerji verimliliğiyle buluşturan “Yeşil Karbon Nötr Binaya Geçiş Rehberi- İstanbul Modeli”ni hazırlayarak Türkiye’nin ilk pilot şehri. “UP2030” projesi kapsamında Kadıköy pilot bölgesinde dijital ikiz teknolojisiyle binalardaki güneş enerjisi potansiyeli modellendi proje kapsamında geliştirilen solar panel entegreli kent mobilyası Moda İnciburnu Parkı’na yerleştirildi.
– Sosyal uyum dirençlilik alanında İBB, iklim krizini aynı zamanda sosyal adalet meselesi olarak ele alıyor. Kent Lokantaları, yerel çiftçi destekleri Anne Kart uygulamalarıyla kırılgan grupları korumaya yönelik bütüncül yaklaşım yürütülüyor.
Tek Dünya Kentleri Ulusal Finalisti Antalya neler yapıyor:
– Antalya Büyükşehir Belediyesi, 2013 yılından yana Avrupa İklim Enerji için Belediye Başkanları Sözleşmesi’ne () üye olarak 2030 yılına kadar sera gazı emisyonlarını %40 azaltmayı 2050 yılında karbon nötr olmayı hedefliyor. Belediye, CDP raporlamasında liderlik düzeyinde puan alırken ana hizmet binası ASAT Hizmet Binası karbon nötr hedefini gerçekleştirerek TSE “İklim Dostu Kuruluş Belgesi”ni. Aynı zamanda enerji yönetiminde ISO 50001 Enerji Yönetim Sistemi’ni uygulamaya koydu. 2025 yılında “Çevre Başkenti” seçilen Antalya, 2019–2025 yılları arasında yürüttüğü çalışmalarla ulusal uluslararası düzeyde 30 ödüle layık görüldü.
– Belediye, onaylanan planları hedefleri doğrultusunda enerji, atık yönetimi, ulaşım, su yönetimi yeşil altyapı alanlarında kapsamlı çalışmalar yürütüyor. Ulaşım alanında 2040 Sürdürülebilir Kentsel Ulaşım Ana Planı, 148 akıllı kavşak, raylı sistem yatırımları bisiklet altyapısıyla düşük karbonlu kentsel hareketlilik destekleniyor.
– Enerji alanında belediye bünyesinde 19 güneş enerjisi santrali işletiliyor. Biyogaz entegre atık tesisleriyle atıklardan enerji üretimi sağlanırken, sıfır atık belgeleri döngüsel ekonomi uygulamalarıyla verimliliği destekleniyor.
– Su yönetiminde entegre kentsel su yönetimi, SCADA sistemleri, ileri biyolojik atıksu arıtma tarımsal sulamada geri kazanılmış su uygulamaları hayata geçirildi. Denizlerin korunması amacıyla Elektronik Gemi Denetleme Sistemi kullanılarak deniz kirliliğinin önlenmesine yönelik çalışmalar yürütülüyor.
– Yeşil altyapı alanında kurakçıl peyzaj uygulamaları, sünger kent pilot uygulaması kentsel ısı adası etkisini azaltmaya yönelik çalışmalar sürdürülüyor.
