ABD Senatosu’nda gerçekleştirilen oturumda F-35 programına ilişkin dikkat çeken açıklamalar yapıldı.
ABD Deniz Piyadeleri, yeni nesil AN/APG-85 radarlarının teslimatındaki gecikme nedeniyle radarı bulunmayan altı adet F-35 savaş uçağını teslim. Gelişme, F-35 programının Block 4 modernizasyon sürecindeki gecikmeleri yeniden gündeme taşıdı.
TWZ’nin haberine göre ABD Senatosu’nda düzenlenen oturumda konuşan F-35 Müşterek Program Ofisi (JPO) Direktörü Korgeneral Michael Masiello, ABD Deniz Piyadeleri’nin radarı takılmamış altı adet F-35 savaş uçağını teslim aldığını doğruladı. Masiello, teslim edilen uçaklarda radar bulunmamasının nedeninin yeni nesil AN/APG-85 radarlarının henüz hazır olmaması olduğunu belirtti.
REKLAMOturum sırasında Senatör Mark Kelly, F-35 filosunun görev hazırlık oranlarına değinerek radarı bulunmayan uçakların tam görev kabiliyetine sahip kabul edilip edilemeyeceğini sordu. Masiello ise uçakları tam görev kabiliyetine sahip olarak değerlendirmeyeceğini ifade. Kelly radarı bulunmayan F-35’in tam görev kabiliyetli olarak değerlendirilemeyeceğini söyledi.
Basında yer alan haberlerde teslim alınan uçakların kısa kalkış dikey iniş (STOVL) kabiliyetine sahip F-35B varyantları olduğu öne sürülse Masiello, oturum sırasında bilgiyi doğrulamadı. ABD Deniz Piyadeleri, F-35B’nin ABD’deki tek kullanıcısı olmasının yanı sıra uçak gemilerinden faaliyet gösterebilen F-35C varyantını kullanıyor.
Konuya ilişkin açıklama yapan ABD Deniz Piyadeleri Sözcüsü, Block 4 modernizasyon programının gelecekteki tehditlere karşı hava üstünlüğünün korunması açısından kritik öneme sahip olduğunu belirtti. Açıklamada, üretim geliştirme faaliyetlerinin eş zamanlı yürütülmesinin bilinçli tercih olduğu vurgulanarak, yeni üretilen uçakların doğrudan Block 4 kabiliyetlerini alabilecek şekilde üretildiği ifade edildi. Böylece eski standartta uçak üretip daha sonra kapsamlı modernizasyon uygulanmasının önüne geçilmesinin hedeflendiği kaydedildi.
AN/APG-85 teslimatları 2028’e kadar gecikebilirF-35 JPO daha önce yaptığı açıklamalarda, ABD Hava Kuvvetleri, Deniz Kuvvetleri Deniz Piyadeleri için üretilen F-35’lerin AN/APG-85 radarını taşıyabilecek şekilde üretildiğini bildirmişti. İlk etapta Lot 17 üretim serisiyle birlikte hizmete girmesi planlanan radarların ise resmi bütçe belgelerine göre Nisan 2028’den önce teslim edilmesi beklenmiyor.
Program Ofisi, APG-85 üretim kapasitesinin artırılmasına yönelik çalışmaların sürdüğünü belirtirken, radarın teknik özellikleri hizmete giriş takvimine ilişkin ayrıntıların program güvenliği gerekçesiyle gizli tutulduğunu açıkladı.
Şubat ayında ABD Hava Kuvvetleri, radarı bulunmayan herhangi F-35A teslim almadığını açıklamıştı. ABD Deniz Kuvvetleri veya Hava Kuvvetleri’nin radarsız F-35 kabul ettiğine ilişkin ise herhangi resmi doğrulama bulunmuyor. Mevcut planlamaya göre yabancı F-35 kullanıcılarının kısa vadede durumdan etkilenmesi beklenmiyor.
Block 4 modernizasyonunda güç soğutma sorunuSenato oturumunda Block 4 modernizasyonunun ihtiyaç duyduğu güç soğutma kapasitesi gündeme geldi.
Masiello, mevcut F-35 altyapısının yaklaşık 32 kilovat soğutma kapasitesine sahip olduğunu, gelecekteki ihtiyaçların ise 62 ila 80 kilovat seviyesine ulaşacağını söyledi. ihtiyacın karşılanması amacıyla geliştirilen Power and Thermal Management System (PTMS) yükseltmesinin ilerleyen yıllarda hizmete alınmasının planlandığını ifade.
Bununla birlikte Masiello, APG-85 radarının entegrasyonu için PTMS yükseltmesinin zorunlu olmadığını ancak mevcut yapılandırmada ilave kapasite payı bulunmadığını kabul. Konunun operasyonel etkilerine ilişkin ayrıntıların ise açık oturumda ılmadığını belirtti.
Block 4 programındaki gecikmeler sürüyorABD Sayıştayı’nın (GAO) Eylül 2025 tarihli raporuna göre Block 4 modernizasyon paketinin ilk bölümünün teslimatı dahi planlanan takvimin yaklaşık beş yıl gerisinde bulunuyor. Program kapsamında yeni elektronik harp sistemi, gelişmiş sensörler birçok yeni kabiliyetin ilerleyen yıllarda hizmete alınması hedefleniyor.
Öte yandan F-35 programı; düşük görev hazırlık oranları, yedek parça eksiklikleri artan işletme maliyetleri gibi sorunlarla karşı karşıya. Masiello, mevcut sıkıntının temel nedenlerinden birinin yeterli yedek parça stokunun oluşturulamaması olduğunu belirterek, eksikliğin giderilmesi için 2027 bütçesinde ek talep edildiğini ifade.
Yeni nesil AN/APG-85 radarlarının teslimatındaki gecikme nedeniyle ABD Deniz Piyadeleri’nin radarsız F-35 teslim almaya başlaması, Block 4 modernizasyon programındaki takvim tedarik sorunlarının etkilerinin artık operasyonel seviyede hissedilmeye başlandığını ortaya koyuyor.
Yaşanan gelişmeler, yeni AN/APG-85 radarlarının gecikmesi nedeniyle F-35 programında radarı bulunmayan savaş uçaklarının teslim edilmeye başlandığını durumun birkaç yıl daha devam edebileceğine işaret ediyor.
