Donald Trump, 17 yıl sonra Türkiye’yi ziyaret edecek olan ilk ABD Başkanı olacak. NATO Zirvesi kapsamında Ankara’ya gelecek olan Trump’ın ziyareti ikili ilişkiler açısından önem taşıyor. Ziyaret sırasında çözüm bekleyen bazı konularda adımlar atılması bekleniyor.
Trump önceki hafta Beyaz Saray’ gazetecilerin “Türkiye’ye büyük hediye paketiyle gidiyorsunuz?” sorusuna verdiği yanıt beklentiyi artıran etken. Trump, soruya “Sanırım. NATO üyesi. Bazı insanlar onu öyle görmüyor ama aslında. NATO’nun güçlü üyesi. muhtemelen onu çok mutlu edecek şey yapacağım” yanıtını verdi.
Reuters Haber Ajansı’nda daha sonra ABD basınında yapılan haberlerde ABD yönetiminin Türkiye’nin yerli KAAN savaş uçaklarında kullanılacak F110 motorlarının Türkiye’ye satışına izin vermeyi planladığı yazılmıştı.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan birkaç gün önce CNN Türk’e demecinde “ABD yıllar içinde inişli çıkışlı konularımız. Ticaret, ekonomi, eğitim, teknoloji alanlarında iyi yürüyen alanlar var, bunları ilerletmeye çalışıyoruz. ABD ilişkiler olumlu süreçte” diye konuştu.
Peki Trump’ın NATO marjında yapacağı ziyarete Ankara nasıl bakıyor temaslarda iki ülke arasındaki hangi sorunlara çözüm getirilebilir?
Trump’ın gelişi Ankara için neden önemli?ABD Başkanı Trump NATO’nun Avrupalı müttefikleri arasındaki ilişkiler son dönemde gergin. Trump’ın zirveye gelip gelmeyeceği açıdan süre tartışılmış Trump zirveye katılmaya Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın daveti nedeniyle karar verdiğini birkaç kez ifade etmişti.
kapsamda iktidar Trump’ın ziyaretine büyük önem veriyor, hem diplomatik açıdan hem iç siyaset açısından prestij unsuru olarak görüyor.
Türkiye’ye resmi ziyaret kapsamında gelen son ABD Başkanı 2009 yılında Barack Obama olmuştu. Son 17 yıldır yönetime gelen ABD başkanları iktidar arasındaki ilişkiler ikili resmi ziyaret yapılmasını sağlayacak kadar iyi düzeyde ilerlememişti. Bundan önce en son 2015’te Barack Obama G-20 zirvesi için Antalya’ya gelmişti.
Trump’ın ilk döneminde ilişkiler gergin ilerlemiş ciddi sorunlar yaşanırken Türkiye’ye çok sayıda yaptırım getirilmişti. İkinci döneminde ise Trump Erdoğan arasında kurulan ikili yakın temas ilişkilerde belki yapısal olarak her alanda ilerleme getirmeyen ama bazı sorunların çözümüne imkan verebilecek fırsat penceresi açmış durumda.
Türkiye Trump yönetimi son yıllarda Azerbaycan-Ermenistan ihtilafı, Ukrayna savaşı, Gazze İran savaşı gibi farklı bölgesel sorunlarda iş birliği içinde çalışmıştı.
Trump’ın programında neler var?arada Trump‘ın NATO zirvesi ziyaretinin aynı zamanda resmi ikili ziyarete çevrilip çevrilemeyeceği ilgili görüşmeler taraflar arasında son haftaya kadar devam ederken, en son Trump’ın programının sıkışıklığı nedeniyle çalışma ziyaretinde karar kılındı.
Ankara ziyaretin 17 yıldır Türkiye’ye hiçbir ABD Başkanı’nın resmi ziyaret yapmaması nedeniyle sadece NATO çerçevesinde kalmayıp aynı zamanda ikili görüşme boyutu ağırlıklı olan ziyaret olmasını istiyordu.
İktidara yakın medyada geçen hafta verilen bilgilerde Trump’ın 7 Temmuz’ gelişinin ardından önce Anıtkabir’i ziyaret edeceği, Erdoğan ortak basın toplantısı yapacağı duyurulsa ABD Başkanı’nın Washington’dan açıklanan programında adımlar yer almadı. Geleneksel olarak Türkiye’ye yapılan resmi devlet başkanı ziyaret protokollerinde Anıtkabir ortak basın toplantısı gibi adımlar bulunur.
Erdoğan Trump’ın görüşmesinin ardından ortak yazılı basın açıklaması yapılması önemli ikili hususlara burada değinilmesi ise beklentiler arasında.
Beyaz Saray’dan açıklanan programa göre Trump, 6 Temmuz Pazartesi akşamı ABD’den ayrılacak 7 Temmuz Salı günü öğleden sonra Ankara’ya varacak. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde törenle karşılanacak olan Trump daha sonra Erdoğan araya gelecek.
ABD Başkanı aynı akşam NATO devlet hükümet başkanlarının resmi akşam yemeğine katılacak.
Trump 8 Temmuz Çarşamba günü NATO oturumuna aile fotoğrafı çekimine katılacak aynı gün öğleden sonra Ukrayna Cumhurbaşkanı Zelenski Suriye Arap Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Ahmed el Şara ayrı ayrı ikili görüşmeler yapacak.
Ziyaretinin sonunda Ankara’dan ayrılmadan önce öğleden sonra basın toplantısı düzenleyecek olan Trump, Çarşamba akşamüstü saatlerinde Türkiye’den ayrılacak.
Gündemde hangi konular öne çıkacak?Trump’ın ziyareti sırasında iki ülke arasında uzun süredir çözüme ulaştırılamayan bazı konularda adımlar atılabilir.
adımların başında Trump’ın açıklamaları kapsamında KAAN uçakları için motor sağlanması geliyor.
Türkiye’nin geliştirdiği milli savaş uçağı KAAN’ın 2028-2030 yılları arasında operasyonel hale gelmesi hedefleniyor. Ancak pek çok savunma uzmanı tarafından “Türk havacılığının Kurtuluş Savaşı” nitelendirmesi yapılan KAAN uçaklarının motoru henüz yerli imkanlarla üretilemiyor. İlerleyen dönemler için yerli motor çalışmaları sürdürülüyor ama ABD’den gelecek olan motorlar önem taşıyor.
KAAN’ın prototipi test uçuşlarında Amerikan yapımı F110 motoru kullanılmıştı uçakların seri üretimine motorlarla başlaması planlanıyordu. Ancak motorların satışına ABD’den onay gelmemişti. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın Eylül 2025’te ABD’ yaptığı konuşmada yerli üretim KAAN uçağı için gereken motorların ABD’den alınamadığını açıklaması gündem olmuştu.
Türkiye-ABD ilişkilerindeki önemli başlık F-35 uçakları ilgili durum.
Trump’ın başkanlığının ilk döneminde Rus yapımı S-400 hava savunma sistemlerini satın alması nedeniyle 2019 yılında Türkiye’yi F-35 programından çıkarma sürecini başlatmıştı. Türkiye, Nisan 2021’ programdan resmen çıkarılmış dönemden yana S-400’leri halen elinde bulundurması nedeniyle konudaki düğüm çözülememişti.
Ancak konunun çözüme kavuşması Türkiye S-400’lere sahip olmayı sürdürmesi durumunda zor görünüyor. sorunun çözümü için iki tarafın hem siyasi hem hukuki gerekliliklerini araya getirerek tatmin edici çözüm bulma arayışı devam ederken, taraflar bunun çok kolay olmadığını vurguluyor.
Türkiye, Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi satın aldığı için CAATSA yaptırımlarına tabi durumda. CAATSA, “ABD’nin Hasımlarına Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Etme Yasası”nın resmi kısaltması.
ABD’deki hukuki süreç Başkan’a belli ölçüde esneklik sağlasa yaptırımların tümüyle kaldırılması için Türkiye’nin S-400’lere sahip olmaması (non-possession) şartı bulunuyor. ABD’nin herhangi ülkeye yaptığı her türlü silah ihracatı parasal olarak belirli miktarı geçtiği durumlarda Kongre’den onay gerektiriyor.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance son açıklamasında, F‑35 satışının Kongre onayına tabi olduğunu hatırlatarak sürecin henüz tamamlanmadığını vurguladı. Vance, Türkiye’nin ABD yasalarına uyumunun değerlendirildiğini, Savunma Bakanı Pete Hegseth’in konuyu incelediğini söyledi.
Hakan Fidan CNN Türk’e verdiği son demeçte Trump yönetiminde “CAATSA yaptırımlarının kaldırılması yönünde irade bulunduğunu” belirtti.
Türkiye, 2002 yılından 2019’a kadar F-35 projesinde hem alıcı hem ortak üretici konumundaydı çıkarılma kararı Türk savunma sanayisi için büyük kayıp olarak değerlendirilmişti. gelişmenin ardından Türkiye’nin KAAN uçaklarına yoğunlaşması yerli savunma imkanlarının geliştirilmesi açısından önemli görüldü.
ABD’nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack Antalya Diplomasi Forumu 2026 kapsamında Nisan ayında yaptığı açıklamada, Türkiye’nin ilerleyen süreçte F-35 programına yeniden katılım ihtimalinin gündemde olabileceğini söyledi.
Trump, 2017-2021 yılları arasındaki ilk başkanlık döneminde Türkiye ilişkiler inişli çıkışlı Türkiye için bol yaptırımlı seyir izlemişti.
Trump’ın birinci döneminin Türkiye açısından en akılda kalır gelişmeleri Rahip Andrew Craig Brunson krizi, S-400 yaptırımları Trump’n “Türkiye’nin ekonomisini çökertme” tehdidi Erdoğan’a hitaben kaleme aldığı mektupta kullandığı “aptal olma” ifadesi olmuştu.
Her ne kadar Erdoğan dönemde aralarında “iyi ilişki” bulunduğunu belirtse Trump dört yıllık görevi süresi boyunca ikisi Rahip Brunson davası, ikisi S-400 alımı, biri YPG/PKK’ya yönelik operasyonlar nedeniyle Türkiye’ye beş kez yaptırım uygulamıştı. Trump Türkiye’ye en çok yaptırım uygulayan ABD Başkanı olarak ikili ilişkilerin tarihine geçmişti.
Erdoğan’ı Beyaz Saray’ ağırlamayan eski Başkan Joe Biden’dan farklı olarak Trump birinci dönemde Erdoğan’a iki kez Washington daveti yapmış iki lider biri 2017, biri 2019’ olmak üzere iki kez Beyaz Saray’ araya gelmişti.
İkinci dönemde ise Trump’ın artık daha güçlü şekilde yönetime gelmesinin etkisiyle Erdoğan arasında daha yakın ilişki kuruldu. Erdoğan, seçim kampanyası sırasında suikasta uğrayan Trump’ı ilk arayan liderler arasında olurken Trump yaptığı açıklamalarda sıklıkla Erdoğan’dan övgüyle bahsediyor.
habere emoji tepki ver
😡0Kızgın🤣0Hahaha👍0dim.❤️0Muhteşem😢0Üzgün😮0İnanılmazÖnceki haberBarış maratonunda sporculara Shengen ayıbı!
