Enes Keleşmehmet, Ömer Faruk Satçelik, Zeynep Çoban Keleşmehmet Rumeysa Çelik'in "Balıkesir Cumhuriyet Meydanı Sosyal Merkezi Mimari Proje Yarışması" için tasarladığı proje önerisi.
Kent Bağlam ÜzerineKentler, toplumsal hatıralarını sokaklarda meydanlarda saklarlar.
Cumhuriyet Meydanı, kentin tarihsel sürekliliği bağlamında kendiliğinden var. Kentle ilk son karşılaşılan, dışarıyla ilişkinin başladığı Tren Garı, kentin yakın tarihi boyunca kent için katalizör hâline gelir; kenti kentle birlikte oluşan boşluğu üretir. Tren Garı’nın oluşturduğu hareketi boşluğu besleyen sokak yapıları (Gazi Bulvarı, Milli Kuvvetler Caddesi Vasıf Çınar Caddesi), Cumhuriyet Meydanı’nı kentsel hatıraların toplumsal karşılaşmaların gerçekleştiği sahneye dönüştürür. Fakat mevcut durumda meydanı çevreleyen yapı programı trafik akışı, Tren Garı kent arasında sınır oluşturmuş; garı kentten izole hâle getirmiştir.
Etkileşim alanı içerisinde kamusal alan sürekliliğini sağlamak adına Vasıf Çınar Caddesi’nin yeraltına alınmasını; yarışma alanı, Tren Garı Askeri Ordu Evi arasında kamusal sürekliliğin kurulmasını öneriyoruz. Tren raylarının güneyinde yer alan 75. Yıl Parkı doğusunda bulunan Avlu Balıkesir rekreasyon alanlarından gelen yeşil dokunun, hem proje alanında hem Askeri Ordu Evi çevresinde devamlılığının sağlanmasını öneriyoruz.
Önerilen kentsel kararlar doğrultusunda Cumhuriyet Meydanı’nın; Gazi Bulvarı, Milli Kuvvetler Caddesi Vasıf Çınar Caddesi’nin kesişim noktasında, kentlinin gündelik yaşamına eklemlenen kolektif hafızayı besleyen güçlü kamusal çekim merkezi hâline gelmesini hayal ediyoruz.
Boşluğu TariflemekKent tarihi boyunca Tren Garı ilişkilenen garın cephe verdiği Cumhuriyet Meydanı; Askeri Ordu Evi, Tren Garı proje alanı arasında sıkışmış, çevresinden yeterince beslenemeyen, simgesel fakat etkisiz kentsel boşluk olarak varlığını sürdürmektedir.
noktada öneri, temel motivasyonunu mevcut kentsel boşluğu yeniden tariflemek onu yeniden kamusal merkeze dönüştürmek üzerine kurar. Sosyal merkez yapısı, boşluğu tanımlayan kamusal kullanımı tetikleyen sınır elemanı olarak ele alınır. Kütle, yarışma alanının doğusunda, Çınar Sokak Vasıf Çınar Caddesi arasına yerleşir. Kentin tarihî silüetine eklemlenen; tarihî yapılarla yarışmayan, onlara mesafeli duran ancak varlığını hissettiren yükseklikte konumda yer.
Proje alanı içerisinde konumlanan kütle, kent dokusunun uzantısına dönüşen meydanı besleyen sokak-meydan ilişkisi bağlamında sokak aracılığıyla ikiye ayrılır. Oluşturulan sokak, meydanın alanın kuzeyiyle olan ilişkisini sağlamakla birlikte kent için sanatsal aktif gündelik kullanım vadeder.
Yapıyı ikiye ayıran arayüz, yapı programını ayrıştırır. Ticaret birimleri sosyal merkez, birbirleriyle ayrık; ancak sokak aracılığıyla ilişkili iki farklı programa dönüşür.
TribünTribün, yapısal öge olarak buluşmayı, karşılaşmayı seyretmeyi temsil.
Proje bağlamında tribün, kavramsal olarak iki farklı işleve sahiptir. Kentsel buluşmalarda etkinliklerde aradalığı sağlayan, birlikte seyretme eylemini tetikleyen kamusal öge olarak çalışırken; etkinlik yapılmadığı zamanlarda Cumhuriyet Meydanı Tren Garı çevresinde gündelik yaşamın gözlemlenebileceği duraksama noktası seyir platformuna dönüşür.
Tribün, üstlendiği kamusal etkileşimin yanı sıra, sokakların açıldığı meydanı meydanda oluşacak hareket sirkülasyon potansiyelini ticari yapının üst kotuna taşır. hâliyle ticari yapı, yalnızca zemin kotunda değil, +4.50 kotunda yoğun kullanım potansiyeline sahip.
ProgramYapı, kentsel kütlesel kararlar doğrultusunda oluşturulan sokak aracılığıyla iki parça olarak kurgulanır. Alanın Vasıf Çınar Caddesi tarafında kalan kütle, önündeki kentsel artere cephe vermesi daha hafif kütle karakterine sahip olması nedeniyle ticari birimler olarak ele alınır. Yapı iki katlıdır; ancak üst katı boşluklu kurguya sahiptir. Kurgulanan tribün geçiş sayesinde yalnızca zemin kotunda değil, +4.50 kotunda kullanılabilir ticari odağa dönüşür.
Sosyal merkez yapısı, oluşturulan sokağın kuzeybatısında konumlanır. Meydana doğrudan cephe vermekle birlikte, yüksekliğine oranla geniş oturum alanına sahiptir. Meydana bakan cephesi sanat faaliyetlerini tetikleyen uyarıcı olarak çalışırken, sokağa bakan cephelerinde ticari yapıyla ilişkili atölyeler yer. program dağılımı sayesinde sokakta; atölyeler, ticari birimler sergi salonuyla beslenen yoğun kamusal kullanım potansiyeli oluşur.
