FARUK ESKİOĞLU / LONDRA – Türkiye’den beyin göçüyle ilgili geçmişte pek çok yazı yazmıştım. “Bi’ Dünya Kıvılcım” derneğinin sanırım ilki gerçekleştirildiği “Cumhuriyetin. Yüzyılında Beyin Göçü-Gücü Konferansı” sonuçları konuyla ilgili yapılan araştırmaların iktidar tarafından dikkate alındığını pek sanmıyorum. Oysa Türkiye niteliksiz göç alan nitelikli göç veren ülke olarak “alarm” konumunda…
Son olarak danışmanlığını Cambridge Üniversitesi’nden. Özge Öner’in yaptığı Bi’ Dünya Kıvılcım derneği KONDA Araştırma’nın birlikte gerçekleştirdiği araştırma (1) Türkiye’den beyin göçünün fotoğrafını çekmeye çalışmış. Özge Öner’in “Beyin göçü araştırması: Neresi sıla bize, neresi gurbet?” (2) yazısını Oksijen’ okumanızı, Nevşin Mengü söyleşisini youtube’dan (3) izlemenizi öneririm.
“Bi’ Dünya Kıvılcım” beyin göçünü beyin gücüne dönüştürmek için kurulmuş dernek, “Kıvılcım” adını Atatürk’ün bilgi görgülerini artırıp vatana yararlı olsunlar diye öğrencileri yurtdışına gönderirken söylediği “Kıvılcım” kelimesinden almış. Beyin göçünün kökenine inerseniz, göç nedeninin siyasi olduğunu anlarsınız. Göçülen ülkedeki ekonomik şartlar siyasi kararlar sonucu oluştuğuna göre göçenlerin her birine “siyasi sürgün” denilebilir. bağlamda “Bi’ Dünya Kıvılcım” derneğinin; sistemin ötelediği, öğütmeye çalıştığı Fransa’daki Pınar Selek gibi binlerce eğitimli sürgüne sahip çıktığını umut ediyorum.
Araştırmaya dönersem, Türkiye’den göçen üniversite üstü mezunu 3 bin 118 eğitimli göçmen yapılmış. Göçenlerin yüzde 29’u İstanbul doğumlu yüzde 62’si İstanbul’ yaşıyıp yola çıkmış. Araştırmada, yurtdışına yerleşen yüksek eğitimli Türk vatandaşlarının %85’inin Türkiye’ye dönmeyi planlamadığını ortaya koyuyor. Katılımcıların çocuk sahibi olanlarının ise %92’si çocuklarının geleceğini tamamen yurtdışında kurmayı hedefliyor.
Araştırmanın öne çıkan çarpıcı ayrıntıları şekilde sıralanıyor:
- Göç Nedenleri: Katılımcıların yurtdışına çıkma kararında ilk iki sırayı %54 ekonomik koşullar %52 siyasal iklim alıyor. iki olgunun atbaşı olması göç serüveninde ekonomik şartların çok sanıldığı gibi belirleyici olmadığını, göçenlerin yüksek maaş iyi koşulların peşinden gitmediğini gösteriyor. Yeni yaşam yerleri, gidenlerin %72’si tarafından doğrudan “özgürlük” olarak tanımlanıyor. Refah, güvenlik, eğitim sosyal hakların ülkede siyasi iklimin arkasından gelmesi dikkate değer.
Prof. İbrahim Sirkeci (4) göç nedenleri konusunda, yaşanılan ülkedeki (yoksulluktan aşk hikâyesine) “çatışma” kuramını öne çıkarmıştı. Prof. Özge Öner araştırma sonuçlarını değerlindirirken çatışmanın ülkedeki sıkışmışlığın (yaşanılan kollektif deprasyondan) yanı sıra yurtdışında kendilerine sunulan fırsat kapısının belirleyici olduğunu vurgulayarak ikili “hibrit” durum olduğunu saptıyor.
- Geri Dönüş Niyetleri: Türkiye’ye somut dönüş planı olanların oranı yalnızca %6 seviyesinde kalırken, yüzde 85’i göçme niyeti olmadığını, yüzde 15’i planı olmadığını, yüzde 10’u ise hiç planlamadıklarını belirtiyor. Eğitimli göçmenlerin ülkeye dönme ihtimalini açık bırakan kesim ise genel olarak temel haklar liyakat konusunda köklü reformların yapılması şartını koşuyor: Yüzde 52’si ülkedeki koşulların iyileşmesi yüzde 47’si daha güvenilir ülke olmasını bekliyor.
Dönme şartları konusunda ise kültürel mekânsal özlem ülkenin kalkınması için çağrı alma faktörlerinin kafa kafaya çıkması, yitirilen sosyal sermayenin Türkiye bağlarının güçlü olduğunu gösteriyor. bağlamda “Yurtdışında yaşanılan hayat eksik hayattır” diyen. Özge Öner, “Enseyi karartmamak gerekir. İşler değişince, geriye göç yaşınılabilir işler toparlanılabilir” diye umutlu konuşuyor. Son 10 yılda beyin göçü artsa Öner, Gezi öncesinde geriye dönüşün kısa sürede olsa yaşandığını örnek gösteriyor.
- Demografik Profil: Yurtdışına göç eden eğitimli iş gücünün yaklaşık üçte biri Boğaziçi, ODTÜ İTÜ gibi İngilizce eğitim veren Türkiye’nin önde gelen üniversitelerinden oluşuyor. profil aslında bana hiç sürpriz olmadı. Soğuk Savaş döneminde ABD Batı, yetişmiş insan kaynağında maliyeti düşürmek için kendi ülkelerine beyin göçünü sağlayacak Hindistan Türkiye başta olmak üzere pek çok ülkede İngilizce eğitimi veren üniversiteler açılmasına ön ayak olmuştu.
İngiltere başta olmak üzere batılı ülkeler yasal düzenlemelerle beyin göçü akışını sağlamaya çalışırken Türkiye gibi ülkeler tam tersini yaparak (yasak yerine) önleyici koşulları yaratmak zorunda. Beyin göçüne karşı araştırma yapılması Prof. Özge Öner gibi akademisyenlerin sesini çıkarması sevindirici. Yapılan araştırma sonuçlarının şimdi olmasa gelecekte uygulama alanı bulacağını umuyorum. N’olursa olsun, hocanın dediği gibi enseyi karartmamak gerekir…
________________
yazıya emoji tepki ver
😡0Kızgın🤣0Hahaha👍0dim.❤️0Muhteşem😢0Üzgün😮0İnanılmazÖnceki haberİngiltere’ e-ticarette taksite düzenleme
