Türkiye, atomların sabit titreşim frekanslarını referans alarak zamanı milyarlarca titreşim üzerinden yüksek hassasiyetle ölçen atomik saatini uzaya fırlattı. Türkiye Cumhuriyeti Sanayi Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Milli Uzay Programı’nın stratejik hedefleri arasında yer alan, bölgesel konumlama zamanlama sistemi için kritik öneme sahip Rubidyum Atomik Saat’in (RAFS) uzaya fırlatıldığını uzay aracından ilk sinyalin başarıyla alındığını bildirdi.
Atomik saat, zamanı ölçmek için sezyum veya rubidyum gibi atomların enerji seviyesi değişimleri sırasında yaydığı sabit değişmez titreşim frekanslarını kullanan ultra hassas zaman ölçüm cihazı. Geleneksel saatler sarkaç ya kuvars kristallerinin mekanik salınımını sayarak çalışırken, atomik saatler doğadaki en kararlı referans olan atomik frekansları saydığı için milyonlarca yılda yalnızca saniye sapma gösterir. Yüksek hassasiyet; GPS (küresel konumlama), internet ağlarının senkronizasyonu, borsa işlemlerinin zaman damgaları uzay navigasyonu gibi modern teknolojilerin sorunsuz işlemesini sağlıyor.
Mehmet Fatih Kacır, Rubidyum Atomik Saat Türkiye’nin konudaki çalışmalarına ilişkin yazılı açıklama yaptı. Açıklamada atomik saatlerin, atomların elektronların enerji seviyeleri arasındaki sabit titreşim frekanslarını (rezonans) referans alarak, zamanı son derece yüksek hassasiyette ölçtüğü belirtildi.
Kacır, Türkiye’nin yerli atomik saatinin uzaya fırlatıldığına dikkati çekerek, “Milli Uzay Programı’mızın stratejik hedefleri arasında yer alan bölgesel konumlama zamanlama sistemi için kritik öneme sahip Rubidyum Atomik Saati, SpaceX Transporter-17 görevi kapsamında başarıyla uzaya fırlatıldı. Uzay aracından ilk sinyal başarıyla alındı.”.
“Atomik saat birçok kritik teknolojiye katkı sağlayacak”
Gelecekteki çalışmalar için kilometre taşı olan Rubidyum Atomik Saat’in, Türkiye Uzay Ajansı (TUA) öncülüğünde, TÜBİTAK Ulusal Metroloji Enstütisü (UME) ana yükleniciliğinde, TÜBİTAK Uzay İTÜNOVA işbirliğiyle yerli olarak geliştirildiğine değinen Kacır, saatin haberleşmeden navigasyona, bilimsel araştırmalardan uydu sistemlerine kadar birçok kritik teknolojiye katkı sağlayacağına işaret.
Kacır, küp uydu üzerinde uzay ortamında doğrulanacak olan Rubidyum Atomik Saat’in, Türkiye’nin uzay tabanlı zamanlama frekans teknolojilerindeki yerli milli yetkinliklerinin geliştirilmesi açısından önemli basamak niteliği taşıdığının altını çizerek, şunları söyledi:
“Elde edilecek verilerle, gelecekte uydu sistemleri, haberleşme altyapıları, navigasyon uygulamaları bilimsel uzay görevlerinde kullanılabilecek yüksek hassasiyetli atomik saat teknolojilerine yönelik değerli kazanımlar sağlanacak. Uzay ekosisteminde yerli milli teknolojiler geliştirme vizyonumuzun önemli göstergesi olan projede emeği geçen tüm çalışma arkadaşlarımızı tebrik ediyorum.
SpaceX Transporter-17 görevinin başarıyla tamamlanmasıyla, Türkiye uzayda doğrulanmış atomik saat teknolojisine sahip ülkeler arasına katılacak. Böylece, bugüne kadar yurt dışından temin edilen kritik teknoloji milli imkanlarla geliştirilecek, uydu üreticileri için maliyet tedarik avantajı sağlanırken dışa bağımlılık azalacak. Proje kapsamında kazanılan mühendislik, test operasyon deneyimi ise Türkiye’nin gelecek nesil uydu sistemleri uzay teknolojileri geliştirme kapasitesini güçlendirecek.”
: Anadolu Ajansı, 2N News
