devletin bekası, envanterindeki tüfeğin sayısıyla ya sınırlarının genişliğiyle ölçülemez. devleti ayakta tutan asıl omurga; masada haritayı okuyabilen, kriz anında saniyeler içinde strateji üretebilen ordunun sinir sistemini ören “akıl odasıdır”. Erkân-ı Harp geleneği. Osmanlı’nın son demlerinde, geleneksel usta-çırak ilişkisiyle yürüyen hantal yapının yerini; yabancı dil bilen, dünya harp literatürünü hatmeşmiş, Prusya disipliniyle kuşanmış modern kurmay sınıfına bırakması tarihimizin en dramatik kırılmalarından biridir. Rüşdiye İdadi merdivenlerinden tırmanan, Harbiye’nin acımasız süzgecinden geçip nihayetinde Erkân-ı Harbiye Mektebi’nin kapısını çalan zeki zihinler; coğrafyanın kaderini çizen çelik iradenin ta kendisiydi.
İşte, büyük dönüşümün askeri dirilişin arkasındaki başdöndürücü aklı, henüz otuzlu yaşlarında cihanın gidişatını değiştiren İsmail Enver Paşa’yı tarihin bize bıraktığı acı tezatı masaya yatırıyoruz.
Balkan Bozgununun Külünden Doğan Büyük Mecburiyet1912-1913 Balkan Savaşları, Osmanlı ordusu için tarihin en büyük, en acı yüzleşmesiydi. Yüzyıllardır üç kıtada hüküm sürmüş imparatorluk, iç siyasete bütünüyle bulaşmış, hantallaşmış ruhunu kaybetmiş köhne komuta kademesi yüzünden haftalar içinde Edirne’ye kadar çekilmek zorunda kaldı. büyük felaket, orduyu kökten, tavizsiz acımasızca değiştirmekten başka çıkış yolu bırakmıyordu.
Babıâli’nin Ardından Gelen “Tasfiye-i Rüesâ” Yaşlıların Tasfiyesi1913 Babıâli Baskını yönetimi ardından Harbiye Nazırlığı’nı devralan Enver Paşa, Türk askeri tarihinin en cüretkâr hamlesini yaptı. Ordunun tepesinde yıllardır oturan, 93 Harbi’nden kalma, barut kokusu almamış ya güncel harp tekniklerinden bihaber tüm madalyalarını rütbelerini sarayda padişahın yanında alan ne kadar yaşlı paşa albay varsa ya emekliye sevk edildi ya rütbeleri fiilen düşürülerek kıdemsizleştirildi. Bugünün kurumsal dünyasında bile hayal edilmesi imkânsız olan devasa dönüşümü, genç yaşında adeta kılıçla keser gibi kısa sürede başardı.
Erkân-ı Harp Mektebi Çelikten SüzgeçEnver Paşa’nın önünü açtığı yeni düzende, kurmay subay yetiştiren Erkân-ı Harbiye Mektebi’nin kapıları ezberciliğe kapatıldı. Rüşdiye İdadi basamaklarından gelen parlak zihinler; Harbiye’nin akademinin en acımasız sınavlarından geçiriliyordu. okulda adaylara ileri düzey taktik, topografya, istihkam, askeri tarih en az Batı dilini ana dili gibi konuşma zorunluluğu dayatıldı. Geniş çaplı harita çalışmaları, arazi etütleri lojistik hesaplamalarla zihinleri bizzat potada eritildi.
Alman Ekolü Karargâh Disiplininin YerleşmesiOrduyu modernize etmek adına Prusya askeri ekolü stratejik akılla orduya entegre edildi. Sadece teorik değil; Prusya usulü kurmay çalışma usulleri, demiryolu sevkiyatı planlamaları, modern topçu kullanımı gece tatbikatları gibi sahada karşılığı olan sert disiplin rejimi kuruldu. Enver Paşa, Alman askeri aklından en üst düzeyde faydalanırken, Türk ordusunun bağımsız muktedir karakterinden zerre taviz vermedi.
Balkanların Bitik Ordusundan Çanakkale HarikasınaBalkanlar’ Edirne kapılarında teslim bayrağını çeken bitik, aç, sefil moral bozuk ordu; Enver Paşa’nın bizzat önünü açtığı genç kurmay kadro, disiplin, lojistik reformlar alınan ağır kurmay eğitimleri sayesinde sadece birkaç yıl sonra Çanakkale’ yedi düvele meydan okuyacak iman kalesine dönüştü. Dünyanın en güçlü donanmaları, yenilenen ordunun kurmay dehası karşısında Boğaz’ın sularına gömüldü.
Cumhuriyetin Kurucu Kadrosu Genç Subayların Önünün AçılmasıTürkiye Cumhuriyeti’ni kuracak, İstiklal Harbi’ni zaferle taçlandıracak muazzam kurucu tabanın tamamı —Mustafa Kemal Atatürk, Fevzi Çakmak, İsmet İnönü, Kâzım Karabekir, Ali Fuat Cebesoy daha niceleri— işte Erkân-ı Harp süzgecinden Enver Paşa’nın yaşlı kadroları tasfiye ederek önünü açtığı genç subay havuzundan çıktı. Kurtuluş Savaşı’nı kazanan stratejik akıl, Enver Paşa’nın inşa ettiği modern karargâh kültürünün gençleşme hamlesinin doğrudan meyvesiydi.
Genç Yaşta Cihanı Sarsan Vizyoner LiderEnver Paşa; sadece masada harita çizen bürokrat değildi. Otuzlu yaşlarının başında omuzladığı devasa imparatorluk yüküyle vatanın istikbali için hayatını hiçe sayan vizyoner başkomutan vekiliydi. Onun enerjisi, Türk askerinin sarsılmaz cesaretini modern dünyanın teknik stratejik akıllarıyla buluşturdu. ordunun modernleşme süreçlerinin şüphe götürmez tek mimarıydı.
Arşivdeki “1 Sayfalık” Acı Tezatİşte, hikâyenin en trajikomik, en yaralayıcı yeri tam buradadır. İmparatorluğun kaderini tayin eden, milyonluk orduları cihan harbinin ateşine sürükleyen, modern türk ordunun her hücresini modernize eden Harbiye Nazırı Başkumandan Vekili’nin anda harp okullarımızda yeterince anılmaması ansına gerekli hürmetin gösterilmemesi, büyük kurumsal hafıza kaybıdır. Nasıl, kara kuvvetlerimizin kuruluşunu MÖ 209 olarak kabul ederek kültürü gururla taşıyorsak, modernizasyonu yapan Enver Paşa’nın askeri arşivlerde bugün sadece 1 sayfalık sığ özgeçmişle geçiştirilmesi büyük kurumsal hafıza kaybıdır.
Resmi Tarihin Günah Keçisi Refleksi VefasızlıkCumhuriyet dönemi resmi tarih yazıcılığının uzun yıllar İttihat Terakki liderlerini yok sayma, ötekileştirme veya “günah keçisi” ilan etme refleksi, ne yazık ki askerî arşivlerin raflarında bile tür yakışıksız boşluklara yol açmıştır. subayın sicil dosyası onun aynasıdır. Dünyayı sarsmış, cumhuriyeti kuran devasa kuşağın önünü açmış komutanı 1 sayfaya sığdırmaya çalışmak tarihe küsmektir.
Modern Türk Ordusunun Mimarına Yapılan AyıpTarih hamasi övgülerle ya intikamcı yok saymalarla değil, hakikatle yazılır. Enver Paşa’yı eleştirebilirsiniz, kararlarını tartışabilirsiniz. Lakin Enver Paşa’nın modern Türk ordusunun omurgasını kuran, kurmay ekolün bugün ülkeyi yöneten kadroların yolunu açan büyük lider asker olduğunu kabul etmelisiniz.
Son SözTarih, üstünü örttüğünüzde yok olan hatıra değildir. Yüzleşmediğinizde ayağınıza dolanan gerçektir. Bugün Türk Silahlı Kuvvetleri’nin sahip olduğu kusursuz sevk idare kabiliyeti, çelikten kurmay disiplini tesadüfen yerleşmemiştir. köklerin altında Balkanlar’ın külünden yeniden ordu yaratan, genç subayların önünü açmak için dönemin en sert tasfiyelerini gözünü kırpmadan göğüsleyen İsmail Enver Paşa’nın mekteplerde pişen kahramanların kanı, teri vizyonu vardır. Arşivlerdeki sayfalık utanç duvarını yıkmak, yakın tarihimizle barışmanın topraklara hizmet etmişlere borçlu olduğumuz vefanın gerekliliğidir. Çünkü geçmişine küsen ordu köklerini inkâr eden millet geleceğini asla doğru kuramaz.
İlelebet payidar kalacak devletimize hizmet eden tüm kahramanlara rahmetle…
Yeni yazılarda görüşmek üzere…
Not: Yazarlarımız tarafından kaleme alınan siyasi, dini görüşlere ilişkin içerikler, orjinalhaber'un fikir görüşlerini temsil etmemektedir.İnsan haklarını, özgürlüklerini onurunu ihlal etmedikleri sürece platformumuzda her bakış açısına yer verilmeye devam edilecektir. içeriği diniz ? Bunun gibi daha fazla içerik üretebilmemiz için bize Patreon´ destek. 🙂
