Orçun Cavit Alp’in OCA/Mimarlık çatısı altında tasarladığı proje, belediye binasını kent yaşamıyla iç içe geçen geçit olarak ele alıyor.
Kuşadası, 1960’lı yıllarda Efes Antik Kenti’nin ziyarete açılması kıyı turizminin gelişmesiyle Türkiye’ninilk öne çıkan tatil merkezlerinden biri olmuş kimliğini günümüze kadar korumuştur. Ancak kimlikleberaber Türkiye’deki neredeyse tüm büyük kentler gibi plansız hızlı büyümenin sonucu olarak niteliklialanlardan yoksun gelişmiştir. Kuşadası uydu görüntüsü incelendiğinde kentte yeşil alan eksikliği olduğugörülebilmektedir.(1)
Kuşadası, Akdeniz ikliminin Ege kıyılarına özgü ılıman karakterine sahiptir. Yazları sıcak, kurak güneşli;kışları ılık yağışlıdır. Denizden gelen meltemler yaz sıcaklıklarını hafifletirken uzun güneşlenme süresi,açık yarı açık mekânların yıl boyunca etkin kullanılmasına olanak tanır. (2)
iki unsur projenin çıkış noktası olmaktadır. Proje, yukarıda belirtilen ilk soruna cevabı geniş yeşil alanlaroluşturarak, ikinci soruna cevabı bina kütlesi vermiştir; yapı yer yer boşaltılarak, parçalanarakkullanıcıların oturabilecekleri, dinlenebilecekleri, konuşabilecekleri, kısaca vakit geçirebilecekleri yarı açıkmekanlar yaratılmıştır. Projenin başlangıcında, yapının merkezinde büyük kapalı galeri oluşturmak kütleyi parçalayarak yarı açık mekânlar tasarlamak arasında karar verilmesi gerekmekteydi. Galerili bina tercih edilmemesinin ana nedeni binanın çevresi bulunduğu yer en önemlisi iklim uyumlu şekilde varlığını tesis etmesini sağlamaktır. kararın yan etkisi olarak, parçalara ayrılan bina, kent Garaj Yolu caddesi arasında geçit, pasaj işlevi görmektedir. durum Garaj Yolu Caddesi üzerinde planlanan kurumsal yapıların yapılması geçit tam işlerlik kazanacaktır. Proje, alanın kent ölçeğindeki ilişkilerini değerlendirmiştir. noktada projenin amacı yürünebilir kent oluşturmaktır. Bunun için yapılan en radikal müdahale Kentsel Kurgu Planı’nda 2 Numaralı Durak olarak gösterilen noktada yeni park yapılması olmuştur. park halihazırda yaya caddesi olan Çarşı Caddesi sahile bağlanır. Yürüyüş güzergahı deniz kenarında, Atatürk Bulvarına paralel Kordon marinaya bağlanır. Son durak Kuşadası’nın yeni sosyal odağı olan, yeme-içme eğlence mekanlarının olduğu Tabakhane’dir.
Ulaşım için Kuşadası’na ölçeği itibarıyla metro ağı yapmak mümkün değildir. Mevcut dolmuş sistemi ise trafik yoğunluğu, düzensiz duraklama çevresel etkileri nedeniyle kent kentli açısından nitelikli ulaşım alternatifi sunmakta yetersiz kalmaktadır. Proje, sürdürülebilir erişilebilir ulaşım alternatifi olarak Kuşadası genelinde bütüncül bisiklet yolu ağı oluşturulmasını önermektedir. Bisiklet kullanımını desteklemek amacıyla Kuşadası Belediyesi tarafından işletilecek ımlı bisiklet sisteminin kurulması öngörülmüştür. sistemin ilk etabı olarak Kentsel Kurgu Planı’nda gösterilen, eğim değerleri bakımından bisiklet kullanımına uygun güzergâh belirlenmiş; hat boyunca stratejik noktalara bisiklet alma bırakma istasyonları düşünülmüştür. istasyonların tasarımı, yeni belediye binası mimarisinin türevi şeklinde önerilmiştir.
Araç Sürkülasyonu Araç YaklaşımProjenin getirdiği en radikal çözüm Süleyman Demirel Bulvarı’nın altında kalan kavşağın alt geçit olarak düşünülmesi zeminin yeşil alan olarak kullanılması olmuştur. Böylece kent Belediye Binası birbirine bağlanmış Kuşadası geniş yeşil alana kavuşmuş olacaktır. Alt geçitte araç sirkülasyonu değişmeden devam etmektedir. Araçların Söke tarafından (Güney) binaya yaklaşımını Hükümet Konağı’nın yanındaki yoldan yapması Garaj Yolu’na bağlanması düşünülmüştür. İzmir tarafından (Kuzey) gelen araçlar alt geçiti kullandıktan sonra U dönüş yaparak Garaj Yolu’na bağlanacaklardır. Garaj Yolu geliş gidiş olacak şekilde iki şerit düşünülmüştür.
Yaya SirkülasyonuProje, yayayı önceleyen yaklaşım benimsemiştir. Belirlenen yaya akslarından araçlar olabildiğince uzak tutulmaya çalışılmıştır. bağlamda önerilen alt geçit, zeminde yaya sirkülasyonunu özgür kılmıştır. Çarşı Caddesi’nden yürüyerek gelen insan araç trafiği karşılaşmadan Belediye Binası’na veya Belediye Binası’nın içinden geçerek Garaj Yolu’na ulaşabilecektir. Garaj Yolu’na kolay ulaşılması gelecekte planlanan kurumsal binaların yapılması tepe üstünde öngörülen rekreasyon alanının hayata geçmesi daha önem kazanacaktır. Önerilen kararların hayata geçmesi Salı Pazarı’nın değişim içine girmesi düşünülmüştür. Pazarın, alışverişin yanında yeme-içme, sokak lezzetleri eğlence mekanı olarak kullanılması önerilmektedir.
Yeşil AlanlarKuşadası Kent Merkezi’nin uydu görüntüsü incelendiğinde nitelikli geniş kamusal alan azlığı dikkat çekmektedir. Proje, önerdiği alt geçit beraber 20.000m²’ye yakın yeni yeşil alan oluşturacaktır. yeşil alanlara özellikle herhangi işlev tanımlanmamıştır. İşlevler insanlar tarafından verilecektir. Top oynayan, piknik yapan, dans eden, kitap okuyan, güneşlenen, ağaç altında oturan, şarkı söyleyen insanların parkı kullanması hayal edilmiştir. Kuzeyde bulunan Belediye Hizmet Alanı arsasının yeşil alan olarak planlanması önerilmiştir. Çocukların bulundukları mekana enerji vermesi sebebiyle, onları parka çekmek için su fıskiye parkı düşünülmüştür. parkta özgürce ıslanmaları oynamaları hayal edilmiştir.
Hem parkının yerinin uzaktan belli olması hem Belediye Binasının referansı olması için kule düşünülmüştür. Eski sanayi bacalarından esinlenerek tasarlanan kule zeminde maksimum geçirgenlik için çelik ayaklar üzerinde yükseltilmiştir. Post modern yaklaşımla yorumlanan kulenin fırın tuğlalardan oluşan kaplaması çift eğrisel yüzey olarak tasarlanmıştır. tasarım kararı kuleye soyut heykel duruşu kazandırmıştır.
Kulenin tasarımında seçilen çift eğrisel yüzey uygulamaları Türkiye inşaat sektörünün yabancı olduğu yapım teknikleri olmasından dolayı küçük ölçek uygulamalarda tercih edilmiş daha büyük ölçek projelere olması ümit edilmiştir.
Ana KararlarProje alanı incelendiğinde en önemli sorun proje alanı kent merkezi arasındaki kopukluk değerlendirilmiştir. İlk eskizler bağlantının nasıl kurulabileceğini çözmeye yöneliktir. Fizibilete değerlendirilmesi yapılmadan değerlendirilen seçenekler alttaki gibi olmuştur:
1. Viyadük altından, kavşak üstünden yaya köprüsü yapılması
2. Kavşağın altında alt geçit yapılması
3. Kavşağın alt geçit olarak yer altına alınması zeminin yayalara geri verilmesi
İlk iki seçeneğin araçları önceleyen yaklaşımlar olmasından dolayı kente artı değer katmak yerine daha fazla karışıklık, gürültü, kirlilik getireceği değerlendirilmiş 3. seçenekte karar kılınmıştır. Takiben bina kütlesinin nereye, nasıl geleceği incelenmiştir. Mevcut ağaçların yerleri, binanın parselin doğusuna yerleşmesini en optimum çözüm olarak yönlendirmiştir. Korunması gereken mevcut ağaç olmaması, viyadük bina arasına belli mesafe koyulabilmesi geniş park alanı yaratılabilmesi, Garaj Yolu Caddesi’nden araç giriş-çıkışı yapılabilmesi kararın alınmasında en önemli etkenlerdir.
Kütle OluşumuKütle’nin yerine karar verildikten sonra alanda nasıl form oluşturulacağı çalışmaları başlamıştır. Tek büyük kütle, iki farklı kütle, birçok küçük kütlenin araya gelmesi vs gibi seçenekler değerlendirilmiştir. Kütle oluşumunda alınan ilk karar park tarafında insan ölçeğinin yakalanması olmuştur. sebeple kademeli yaklaşım denenmiş ancak durumda yeterli kapalı alan yaratılamaması, 4. 5. Katların büyütülerek kullanılması kararını getirmiştir. Yapılan mimari hamle sayesinde, ikincil kazanım olarak, Zemin seviyesi için fiilen saçak oluşmuştur. Ancak kütlenin programın gereksinimlerini karşılamadığı görülmüş park tarafına ikinci blok yapılması gerekmiştir. blok yapı kütlesinin kademeli şekilde arkadaki tepeye doğru arttığı algısı yaratmak için 4 katlı yapılmıştır. 4 katlı yapıda sadece gerektiği kadar alan kullanılmış kalan fazlalık olarak düşünülen alanlar ana kütleden çıkarılmıştır. Çıkartılan kütleler yer yer iki, yer yer 1 kat yüksekliğinde üstü kapalı açık alanlar ortaya çıkarmaktadır. 1. Kat seviyesinde açık alanlar açık sergi olarak değerlendirilmiştir. Hem büyük kütlede hem küçük kütlede yapılan çıkarma işlemi yapının üst ölçekteki sadeliğine dinamizm katmıştır. Yürüyerek binaya yaklaşan biri her adımda farklı perspektifler, farklı sürprizlerle karşılaşmaktadır. İki küp olarak algılanan yapılara yaklaştıkça boşluklar belirginleşir; iki bina arasında geçit görünür hale gelir. Geçit, sonraki adımlarda büyüyerek avlu oluşturur. Yukarıdan yanlardan kapalı olan avlu/açık alan yılın büyük süresi kafe/restoran olarak hizmet vermesi düşünülmüştür.
Cephe TasarımıCephe tasarımında en önemli etken Güneş olmuştur. cephelerin yönelimine göre farklı güneş kırıcı sistemleri kullanmaktadır. Güneş ışınlarının yatay geldiği Doğu Batı yönünde ETFE Yastıklardan oluşan üçgen güneş kırıcı sistemi tasarlanmıştır. ETFE Yastık sisteminin seçilmesinin sebebi bombeli yüzey oluşturulabilmesinden kaynaklanmaktadır. Bombeli yüzey hem bina tarafında hem dış tarafta rüzgarlı havalarda yüzeydeki basıncı azaltacaktır, böylece güneş kırıcı sistemin yelken gibi davranmasının önüne geçilecektir. yastığın yapısını kısaca özetlersek ortada şişirilmiş çok katmanlı ETFE yastık, iki uçta alüminyum sıkıştırma profilleri, içeride düşük basınçlı hava bulunmaktadır.
Üçgen form, geleneksel Türk evlerinin hımış yapım sisteminde düşey dikmeler, yatay kayıtlar çapraz kuşakların oluşturduğu karakteristik karkas diziliminden türetilmiştir. Güneş ışınlarının gün içinde binaya dik geldiği Güney yönünde, özellikle yaz aylarında binanın fazla ısınmasının önüne geçmek için yatay güneş kırıcı sistemi kullanılmıştır. Tüm binada kullanılan güneş kırıcı sistemlerinden sadece Kuzeyde olanı cephelerde dil birliği yakalamak için estetik amaçla kullanılmıştır.
Bina İşlevlerinin YerleştirilmesiBelediye’nin müdürlükleri birimleri yerleştirilirken vatandaş tarafından en çok kullanılan birimler zemin kattan başlayarak yerleştirilmiştir. Üst katlarda görece daha az ziyaretçi alan müdürlükler birimler bulunmaktadır. B Blok zemin kat Güvercin Masasına mali işlere ev sahipliği yapmaktadır. Bunlar vatandaş en yoğun etkileşimde olan birimlerdir sebeple banko şeklinde planlama yapılmıştır. Vatandaşlar için yeterli bekleme alanları beklerken zaman geçirebilecekleri sergi alanları planlanmıştır. Belediye binasına vatandaşların sadece kamu hizmetleri için değil ancak kaliteli zaman geçirmek, binanın mimarisini deneyimlemek, sergilere gösterilere katılmak içinde gelmesi planlanmıştır. Bunun desteklenmesi için A Blok’ta sadece dışarıdan girilebilen kafe düşünülmüştür. B Blok zemin kat gene vatandaş yoğun etkileşimde olan Sosyal İşler Müdürlüğü bulunmaktadır. A Blok 1.Kat imar şehircilik müdürlüğü yapı kontrol müdürlüğü bulunmaktadır. B Blok 1.Kat yapının mimarisini derinden etkileyen kattır. B Blokta 1. 2. Katta yayaların parktan binaya yaklaştığı yönde yapının insan ölçeği uyumlu olması için dikdörtgen kütleden çıkartmalar yapılmıştır. Dış mekan olan alanlar açık sergi mekanı, restoran, kafe olarak değerlendirilmesi düşünülmüştür. Tüm işlevlerle uyumlu peyzaj tasarımın parçasıdır.
2. 3. katlarda belediyenin birimleri bulunmaktadır. 3. katta A Blok B Blok köprü birbirine bağlanmış iki binada bulunan müdürlük birimlerinin birbiri iletişimi sağlanmıştır. 4. kat genel işlevi itibarıyla Başkanlık katı olarak değerlendirilebilir. Başkanlık ofislerine ek olarak direk Belediye Başkanına bağlı olarak çalışan Hukuk İşleri özel kalem müdürlüğü gibi birimler katta bulunmaktadır. Zemin katta Başkanlık girişinden direk kata ulaşan asansör başkanlık karşılama alanına açılmaktadır. birimin en üst katta olması ışık almayan orta noktasında üstü açık avlu yapma imkanı sağlamıştır.
Çatı katı, çekme kat olarak tasarlanmıştır. Merdiven asansör çekirdeğinin önünde yer alan ilk modül, belediye personelinin kullanımına yönelik kapalı dinlenme kafe alanı olarak düzenlenmiştir. Çatıda kalan alan, fotovoltaik güneş panelleri değerlendirilmiştir.
1. bodrum kat hem vatandaşa yönelik hem binanın işleyişi ilgili işlevleri barındırmaktadır. Çok amaçlı salon katta bulunmaktadır. Çok amaçlı salona zemin kattan büyük, amfi gibi kullanılabilen merdiven ulaşılır. merdivenin önünde kalan açık fuaye konser, tiyatro gibi etkinlikler için kullanılabilecektir. Açıkta, “herkesin gözü önünde bulunan alan” belediye binasına hayat katacaktır. Başkanlık merkez garajları katta bulunmaktadır. Başkanlık asansörüne alandan direk ulaşılabilmektedir. Başkanlık merkez garajlara komşu elektrik mekanik odalar bulunmaktadır. odaların konumlarına geniş araçların gelmesi gerekeceği düşünülerek karar verilmiştir. 1. bodrum katın devamında destek müdürlüğünün belediyenin genel deposu bulunmaktadır. Depolara ulaşan koridorlar forklift gibi araçların girebileceği ölçülerde tasarlanmıştır. 2. 3. Bodrum katlar binanın otopark ihtiyacını karşılamaktadır. Ek olarak 2.Bodrum katta sığınak bulunmaktadır.
