Seçil Kılıç, Dilek Karakaş Tan Haydar Talha Özcan tarafından "Muğla Büyükşehir Belediyesi Sosyal Kültürel İdari Hizmetler Binası Mimari Proje Yarışması" için tasarlanan proje önerisi.
Proje Raporu:1. KENTSEL BAĞLAM:
EŞİK, tarihî Muğla kent merkezinde; geçmiş gelecek, kent yapı, açık kapalı, üst kot alt kot kamusal yaşam kontrollü işleyiş arasında kurulan mekânsal ara durum önerisidir.
Yarışma alanının Şeyh Mahallesi’nde; tarihî kent merkezi, Arasta, Kurşunlu Camii Meydanı, Cumhuriyet Meydanı, eğitim yapıları ticari aksların kesişiminde bulunması, alanı güçlü geçiş noktasına dönüştürmektedir.
nedenle parsel yalnızca yapılaşacak boşluk değil, Muğla’nın farklı kentsel katmanlarını birbirine bağlayan kamusal eşiktir.
2. KÜLTÜR ROTASINA EKLENEN YENİ DURAK
Muğla’nın tarihî merkezinde camiler, hanlar, meydanlar, kültür yapıları, müzeler, parklar kütüphaneler arasında gelişen kültürel süreklilik, projenin üst ölçek kararını belirler.
Cumhuriyet Meydanı yönünden gelen yaya hareketi, topoğrafik kent bahçesi kamusal saçak aracılığıyla alana alınır; kent amfisi çökük avlu üzerinden kültürel programlarla buluşur. Kurşunlu Camii Meydanı kurulan ilişki, mevcut kamusal odaklar arasında yeni bağ üretir.
Böylece kültür rotası yapı girişinde sonlanmaz. sergi, kütüphane, atölyeler kent amfisi rotanın devamındaki farklı kamusal deneyimlere dönüşür.
3. PROJEYE DAİR:
Projenin temel tavrı, kapalı kamu binası yerine parseli kent yaşamının devamı olarak ele almaktır. Zemin kot mümkün olduğunca geçirgen farklı yönlerden yaklaşılabilen açık kamusal sistem olarak planlanmıştır.
Yapının kentle temas eden sınırlarında gelişen kamusal çeper; saçak altı dolaşım, kolonadlar, gölgeli bekleme alanları, sergi yüzeyleri, peyzaj cepleri kafe kullanımıyla aktif ara yüz oluşturur.
Kentli yapıya girmeden saçak altında yürüyebilir, kafede oturabilir, etkinlikleri izleyebilir veya yapı içinden geçebilir.
geçirgen zemin, yapıyı çevresinden kopuk nesne olmaktan çıkararak kentin dolaşım sistemine ekler.
4. MEKÂNSAL KURGU: KAMUSAL ÇEPER, ÇÖKÜK AVLU, KONTROLLÜ ÇEKİRDEK
Mekânsal organizasyon üç katman üzerinden kurulmuştur: kamusal çeper, çökük avlu kontrollü çekirdek.
Kamusal çeper yapının kentle ilk temasını kurar. Kamusal saçağın altında kafe, sergi, bekleme dolaşım alanları bulunur. yapının etkinlik saatleri dışında aktif kalmasını sağlar.
Merkezdeki çökük avlu, üst alt kotlar arasında fiziksel görsel süreklilik kurar. Kent amfisi boşluğa kademelenerek hem dolaşım hem oturma yüzeyi oluşturur. Alt kotta kütüphane, dijital kütüphane, etüt atölyeler avlu çevresinde şekillenir.
Black box / çok amaçlı salon idari birimler kontrollü çekirdeği oluşturur. işlevler kamusal sistemden kopmaz. Kamusallık, kentten iç mekânlara doğru farklı geçirgenlik dereceleriyle dönüşür.
5. KESİTSEL YAŞAM
Projenin temel mekânsal karakteri kesitte ortaya çıkar. Zemin kat, dolu giriş katı yerine gölgeli, geçirgen kamusal platform olarak ele alınmıştır. Alt kotta şekillenen kültürel programlar çökük avlu aracılığıyla üst kot yaşamıyla ilişki kurar.
Kütüphane, dijital kütüphane, etüt alanları atölyeler avluya açılan şeffaf yüzeyler sayesinde doğal ışık, hava peyzajla buluşur. Alt kota inmek, bodruma değil kentin daha sakin üretken kültürel katmanına geçmek olarak deneyimlenir.
Çökük avlu; ışık, hava, yeşil, dolaşım kamusal yaşamı buluşturan çağdaş kent avlusudur.
6. KENT AMFİSİ BLACK BOX İLİŞKİSİ
Kent amfisi projenin sosyal kalbidir. Gündelik kullanımda oturma buluşma alanı olan amfi; etkinliklerde konser, söyleşi, film gösterimi performanslara ev sahipliği yapabilir.
Black box / çok amaçlı salonun hareketli tribünleri açılır-kapanır yüzeyleri, salonun farklı sahne seyirci düzenlerine dönüşmesine olanak verir. Salon kent amfisine açıldığında iç sahne dışarıya taşar amfi seyir düzeninin devamına dönüşür. Kapalı durumda aynı yüzey açık hava sineması veya gösterim yüzeyi olarak kullanılabilir.
ilişki, merdiveni tribüne, geçişi sahneye yapı cephesini kültürel senaryoların parçasına dönüştürür.
7. PEYZAJ TOPOĞRAFİK KENT BAHÇESİ
Peyzaj, projede dekoratif unsur değil mimari kurgunun devamıdır. Kurşunlu Caddesi yönündeki topoğrafik kent bahçesi, mevcut kot farklarını yeşil teraslar, oturma yüzeyleri, gölgeli alanlar geçirgen zeminlerle kamusal kullanıma dönüştürür.
Peyzaj sokaktan başlayarak kamusal saçağa, kent amfisine çökük avluya kadar devam eder; yeşil doku mimarinin içine nüfuz eden sürekli sistem hâline gelir.
yaklaşım, Muğla’nın zamanla büyük ölçüde kaybolan bağ-bahçe kültürüne referans verir. Tarihsel biçimler yeniden üretilmek yerine; gölge, yeşil içinde yaşama, karşılaşma açık hava kullanımı çağdaş kamusal peyzaj üzerinden yorumlanır.
8. HAREKETLİ İKİNCİ KABUK YEREL MİMARİ HAFIZA
Üst kotları çevreleyen hareketli mesh cephe, değişken ikinci kabuk olarak tasarlanmıştır. Paneller güneş, mahremiyet kullanım koşullarına göre cephenin geçirgenliğini değiştirir. Gündüz güneş kontrolü sağlayan kabuk, akşam içerideki kültürel yaşamın ışığını kente yansıtan yarı geçirgen yüzeye dönüşür.
Sistem, Muğla’nın geleneksel mimarisindeki cumba müşrefiye prensiplerini biçimsel taklitten kaçınarak yeniden yorumlar. Sokağa taşan ikinci kabuk cumbanın kentle ilişki kuran karakterini; filtreleyici mesh ise müşrefiyenin ışık, hava, görüş mahremiyet arasındaki kontrollü ilişkisini çağdaşlaştırır.
Yerel mimari hafıza projede dönüşümlerle karşılık bulur:
Avlu → Çökük Avlu
Bağ-Bahçe → Topoğrafik Kent Bahçesi
Saçak → Kamusal Saçak Kamusal Çeper
Cumba → Sokağa Taşan İkinci Kabuk
Müşrefiye → Hareketli Mesh Cephe
9. İKLİMSEL ÇEVRESEL YAKLAŞIM
Sürdürülebilirlik, yapıya sonradan eklenen teknik sistemlerden önce mimari kararların kendisi üzerinden geliştirilmiştir. Geniş kamusal saçak gölgeli dolaşım alanları üretirken hareketli ikinci kabuk doğrudan güneş ışınımını filtreler.
Kuzey-kuzeybatı yönünden gelen hâkim rüzgâr; geçirgen zemin kat, çökük avlu, açık teraslar çift cidarlı cephe aracılığıyla doğal hava hareketine dahil edilir. Çökük avlu alt kotlara ışık hava taşırken bitkisel doku serin mikroklimaya katkı sağlar.
Toplanan yağmur suyu peyzaj sulamasında yeniden kullanılır; geçirgen yüzeyler yüzey akışını azaltır. Çatıdaki fotovoltaik paneller güneş enerjisinin elektrik üretiminde değerlendirilmesini sağlar.
Böylece güneş gölge enerjiye, rüzgâr doğal havalandırmaya, yağmur suyu peyzaj girdisine, topoğrafya ise kamusal yaşama dönüşür.
10. YAŞAYAN KAMUSAL ARA YÜZ
EŞİK, Muğla’nın kültür rotasına eklenen kamu yapısından öte, kentin mekânsal kültürel sürekliliğini yeniden üreten kent parçasıdır.
Kamusal çeper kenti karşılar; saçak gölgeli kent zemini oluşturur; topoğrafik kent bahçesi peyzajı mimariye taşır; çökük avlu üst alt kotları birleştirir; kent amfisi gündelik geçişi kültürel yaşama dönüştürür; kütüphane atölyeler öğrenme üretimi destekler; black box farklı kullanım senaryolarına uyum sağlar; hareketli ikinci kabuk yapı kent arasındaki ilişkinin zamanla değişmesine olanak verir.
Muğla’nın mimari hafızası; insan ölçeği, gölge, avlu, bahçe, geçirgenlik filtreleme ilkeleri üzerinden yeniden ele alınmıştır. Proje önerisi geçmiş gelecek, kent yapı, rota durak, sokak avlu, üst kot alt kot, açık kapalı, kamusal kontrollü sabit hareketli arasında çalışan yaşayan kamusal ara yüzdür.
