Oğuzhan Abdik, Serap Cin Kaydeci, İlkay Bakiroğlu, İlayda Özdemir, Esma Ünal, Hilal Şahintürk tarafından Muğla Büyükşehir Belediyesi Sosyal, Kültürel İdari Hizmetler Binası Mimari Proje Yarışması için tasarlanan proje.
Akıştan Doğan Kültürel Zemin 1. Kentsel Bağlam Yerin RuhuMuğla’nın tarihsel kültürel katmanlarının yoğun biçimde hissedildiği Menteşe ilçesinde yer alan proje alanı, Şeyh Mahallesi sınırları içinde, Arasta bölgesi Cumhuriyet Meydanı arasındaki kentsel sürekliliğin önemli parçasıdır.
Kurşunlu Caddesi Kocamustafa Efendi Caddesi’nin kesişimindeki köşe parsel, aynı zamanda Kurşunlu Camii meydanı İnsan Hakları Parkı yönüne dönülerek devam eden yaya hareketinin eşik noktalarından biridir. konum, farklı yönlerden gelen gündelik hareketlerin karşılaştığı yön değiştirdiği önemli kentsel odak oluşturmaktadır.
Kurşunlu Camii, Atatürk İlkokulu Yağcılar Hanı gibi tescilli yapılarla yakın ilişki içinde bulunan yapı; tarihi çevrenin ölçeğini, kamusal boşluklarını kent içindeki sürekliliğini dikkate alan çağdaş mimari yaklaşımla ele alınmıştır. Yapının kütle, zemin cephe kararları, çevresindeki farklı dönemlere ait yapı açık alanlarla dengeli ilişki kuracak şekilde geliştirilmiştir.
3. Kavramsal Yaklaşım Yerleşim KararlarıVaziyet planı kurgusu, öncelikle alanın mevcut kentsel dokusu, yaya hareketleri çevredeki kamusal odaklar üzerinden geliştirilmiştir.
Cumhuriyet Meydanı yönünden gelen yaya akışının Atatürk İlkokulu çevresinden ilerleyerek köşe parselde yön değiştirmesi Kurşunlu Camii Meydanı İnsan Hakları Parkı yönüne devam etmesi, yapının arazi üzerindeki temel yerleşim kararlarını belirlemiştir.
doğrultuda yapı, mevcut yaya sürekliliğini kesen kütle olarak değil, farklı kentsel odakları birbirine bağlayan geçirgen arayüz olarak konumlandırılmıştır.
Parselin köşe konumu çevredeki farklı yapı ölçekleri dikkate alınarak yapı kütlesi geri çekilerek parçalanarak yerleştirilmiştir. geri çekilmeler, hem yaya hareketlerinin yapı çevresinde devamlılığını sağlamakta hem yapı sokak arasında kamusal kullanıma açık geçiş alanı oluşturmaktadır.
Zemin katın üst katlardan geri çekilmesiyle elde edilen geniş saçak altı, yapı girişini tanımlayan alan olmanın ötesinde, sokağın devamı niteliğinde yarı açık kamusal zemin olarak ele alınmıştır.
Vaziyet içerisindeki açık alan kurgusunda peyzaj, basamaklar, oturma elemanları sert zeminler birbirini tamamlayan sistem olarak düşünülmüştür. Yapı çevresi yalnızca dolaşım alanı olmaktan çıkarılarak; bekleme, dinlenme, buluşma, sosyalleşme etkinlik öncesi/sonrası kullanım gibi farklı eylemlere olanak veren esnek kamusal açık alan haline getirilmiştir.
Yapının giriş, kafe kütüphane gibi kamusal kullanımı yüksek işlevlerinin zemin katta açık alana yönlendirilmesi, iç dış mekân arasındaki sınırı yumuşatmaktadır. yaklaşım yapı, yalnızca kendi programını barındıran bina olmaktan çıkarak çevresindeki kamusal yaşamı içine alan yeniden üreten kent odağı olarak kurgulanmıştır. Vaziyet planında oluşturulan süreklilik; kentsel hareket, açık alan yapı arasındaki ilişkinin birlikte çalıştığı geçirgen, erişilebilir yaşayan zemin ortaya koymaktadır.
4. Kütlesel Kurgu, İklim Malzeme KararlarıYapının kütlesel kompozisyonu; bitişik nizam yapılaşma, Atatürk İlkokulu Kurşunlu Camii’nin farklı ölçekleriyle dengeli ilişki kurmak amacıyla parçalı geri çekilmiş olarak geliştirilmiştir. yaklaşım, yapının çevresiyle kontrollü ilişki kurmasını insan ölçeğinde algılanmasını sağlamaktadır.
Zemin katın geri çekilmesiyle oluşan geniş saçak, Muğla’nın iklim koşullarına cevap vererek yazın gölgelik, yağışlı dönemlerde ise korunaklı kamusal alan oluşturur. Üst katlardaki alüminyum güneş kırıcılar güneş kontrolünü iç mekân konforunu desteklemektedir.
Malzeme kararları, yapının farklı işlevlerini mimari olarak okunur kılmak amacıyla belirlenmiştir. Zemin katta sıcak doğal karakteriyle sıkıştırılmış toprak esaslı tuğla kaplama, Black Box’ta kültürel işlevi vurgulayan metal mesh paneller, üst katlarda ise prekast beton alüminyum güneş kırıcılar kullanılmıştır. Böylece malzeme çeşitliliği, yapının kamusal, kültürel, eğitim yönetim işlevlerini cephe üzerinden tanımlamaktadır.
Bina; bodrum, zemin üç normal kat olarak kurgulanmış, servis alanları ıslak hacimler çekirdek çevresinde toplanarak farklı programların esnek kullanımına imkân veren alanlar oluşturulmuştur. Yapının günün farklı saatlerinde farklı kullanıcı grupları tarafından kullanılabilmesi sürekli yaşayan merkeze dönüşmesi programın temel hedeflerinden biridir.
Bodrum Kat – Bireysel Çalışma: Zemin kattaki kütüphane iç merdiven aracılığıyla bağlantılı katta, daha sessiz odaklı kullanıma yönelik bireysel çalışma alanları yer almaktadır. Teknik hacimler, sığınak servis birimleri katta çözülmüştür.
Zemin Kat – Kentsel Arayüz Kütüphane: Geri çekilmiş giriş alanının ardından karşılama bölümü, Kurşunlu Caddesi görsel sosyal ilişki kuran dışa açık kafe kütüphane yer almaktadır. Kütüphane içinde çocuk kütüphanesi grup çalışma alanları birlikte ele alınarak farklı yaş gruplarının birlikte çalışma biçimlerinin aynı kamusal zeminde karşılık bulması sağlanmıştır. Böylece öğrenme, çalışma, bekleme sosyalleşme işlevleri zemin katta araya gelmektedir.
Birinci Kat – Performans, Prova Etkileşim: kat, ağırlıklı olarak yapının performans işlevlerine ayrılmıştır. Black Box; tiyatro, konser, sergi dijital performans gibi farklı kullanımlara uyarlanabilir esnek mekân olarak tasarlanmıştır. Black Box’a eşlik eden fuaye, kulisler bölünebilir nitelikteki çok işlevli atölye prova salonu, farklı ölçeklerde prova, çalışma, üretim etkinliklere olanak sağlamaktadır. Gerektiğinde tek geniş hacim, gerektiğinde daha küçük çalışma alanları olarak kullanılabilen mekân, katın programatik esnekliğini artırmaktadır.
İkinci Kat – Üretim Eğitim: İkinci kat, yapınıitim üretim ağırlıklı programlarını barındırmaktadır. Eğitim sınıfları, atölyeler, dikiş atölyesi, podcast kayıt stüdyosu, seminer benzeri çok amaçlı çalışma alanları farklı yaş kullanıcı gruplarına yönelik öğrenme üretim faaliyetlerine imkân vermektedir.
Üçüncü Kat – Belediye Yönetimi: Yapının en üst katı tamamen belediyenin idari yönetim birimlerine ayrılmıştır. Yönetim ofisleri, toplantı çalışma alanları katta arada çözülerek kamusal kültürel programlardan daha kontrollü çalışma ortamı oluşturulmuştur.
6. Kentsel Katkı Genel DeğerlendirmeÖnerilen yapı, Menteşe’nin tarihî merkezinde kamusal yaşamı destekleyen yeni kent odağı olarak ele alınmıştır. Köşe parseldeki yaya hareketlerini karşılayan geri çekilmiş zemin kat, geniş saçak altı, insan ölçeğine yaklaşan parçalı kütle düzeni, iklime duyarlı cephe elemanları farklı işlevleri okunur kılan malzeme kararları yaklaşımın temel bileşenleridir.
Özellikle pazarın kurulduğu günlerde Atatürk İlkokulu’nun çıkış saatlerinde çevrede belirgin biçimde artan yaya yoğunluğu düşünüldüğünde; yapının gölgeli saçak altı, açık oturma alanları peyzajla bütünleşen kamusal zemini bölge için önemli dinlenme, bekleme buluşma noktası oluşturmaktadır. alanların herhangi tüketim zorunluluğu olmadan kullanılabilmesi, yapının gündelik kent yaşamının doğal parçası haline gelmesini desteklemektedir.
Kütüphane, çocuk kütüphanesi, bireysel grup çalışma alanları, atölyeler, eğitim mekânları, prova salonu, Black Box belediye yönetim birimleri yapı; kamusal yaşam, öğrenme, üretim, kültür yönetim işlevlerini farklı yoğunluklarda araya getiren, gün içinde değişen kullanımlara açık çok katmanlı kent yapısı olarak kurgulanmıştır.
