Pera Müzesi tarafından düzenlenen "Cumhuriyetin Kamera Arkası" sergi, 29 Eylül 2026– 28 Mart 2027 tarihleri arasında gerçekleşecek.
Darülfünun Konferans Salonu önünde (Tayyare Piyangosu çekilişini) bekleyenler, Beyazıt, İstanbul, 1930’lar. Suna İnan Kıraç Vakfı Fotoğraf Koleksiyonu, Basın Fotoğrafları Arşivi, CFA_008417.
Pera Müzesi, İstanbul Araştırmaları Enstitüsü’nün (İAE) 20. yıl dönümü için düzenlediği erken cumhuriyet İstanbul’unun gündelik hayatını foto muhabirliğinin perde arkasını ele alan Cumhuriyetin Kamera Arkası sergisini 29 Eylül’ ziyarete açıyor. İdil Çetin Ahmet Ersoy’un küratörlüğünü üstlendiği sergi, 90 bini aşkın fotoğraftan oluşan Suna İnan Kıraç Vakfı Fotoğraf Koleksiyonu, Basın Fotoğrafları Arşivi’nden seçilen görüntülerle dönemin toplumsal çeşitliliğine görsel hafızasına farklı açılardan yaklaşıyor.
Suna İnan Kıraç Vakfı Pera Müzesi, İstanbul Araştırmaları Enstitüsü’nün (İAE) 20. yıl dönümü vesilesiyle düzenlediği erken cumhuriyet İstanbul’unun gündelik hayatına foto muhabirliğinin perde arkasına alışılmışın dışında yerden bakan yeni sergisi Cumhuriyetin Kamera Arkası’nı 29 Eylül’ ziyarete açıyor. İdil Çetin Ahmet Ersoy’un küratörlüğünü üstlendiği sergi, Suna İnan Kıraç Vakfı Fotoğraf Koleksiyonu, Basın Fotoğrafları Arşivi’nden seçilen karelerle 1920’lerden 1950’lerin başlarına uzanan dönemin yerleşik görsel hafızasının dışında kalan insanlara, anlara hikâyelere odaklanıyor. Sergi, basın fotoğrafçılığının dolaşıma girmemiş görüntüleri aracılığıyla dönemin toplumsal çeşitliliğini haber üretiminin çoğu kez gözden kaçan katmanlarını ortaya çıkarıyor.
Olay yerinde foto muhabiri, İstanbul, 1930’lar. Suna İnan Kıraç Vakfı Fotoğraf Koleksiyonu, Basın Fotoğrafları Arşivi, CFA_004025.
90 bini aşkın fotoğraftan oluşan “veri fazlalığı”
Fotoğrafın çoğaltılabilir doğası, 19. yüzyıldan yana dolaşıma giren karelerin çok ötesinde büyük görsel birikim yarattı. Seçim dışında kalan, kullanılmayan ya zaman içinde önemini yitiren görüntüler birikimin parçası olarak görsel hafızanın farklı katmanlarını oluşturdu. Cumhuriyetin Kamera Arkası, haber üretiminin gerisinde kalan görsel malzemeyi odağına alıyor.
Serginin çıkış noktasını oluşturan Basın Fotoğrafları Arşivi, 90 binden fazla fotoğrafı barındırıyor. görüntülerin önemli bölümünü kusurlu, hasarlı ya erken Cumhuriyet dönemine ilişkin estetik ideolojik beklentilerin dışında kalan kareler oluşturuyor. Geleneksel sergileme arşiv standartları açısından çoğu zaman göz ardı edilebilecek fotoğraflar, sergiyle birlikte yeniden görünürlük kazanıyor.
1920’lerden 1950’lerin başlarına uzanan seçki, Türkiye’ foto muhabirliğinin erken dönemlerine ışık tutuyor. Fotoğrafların çoğunu İstanbul’ Cumhuriyet gazetesi foto muhabirleri Selahattin Giz ustası Namık Görgüç çekmiş olsa isimlendirilmemiş negatiflerden oluşan koleksiyon dönemin önde gelen basın fotoğrafçılarına ait pek çok kareyi içeriyor. görüntüler, dönemin haber üretim süreçlerini izlemeye imkân verirken aynı zamanda gündelik yaşama dair gayri resmî tanıklık sunuyor.
Sirkeci Garı’nda sporcu kafilesi, İstanbul, 1925 öncesi. Suna İnan Kıraç Vakfı Fotoğraf Koleksiyonu, Basın Fotoğrafları Arşivi, CFA_005594.
Cumhuriyetin “cumhur”una odaklanan çok sesli tarih
Arşivdeki fotoğraflar, yoksullar, mahkûmlar sokaktaki insanlar gibi erken cumhuriyet döneminin ezilen dışlanan öznelerini öne çıkarıyor. yönüyle sergi, dönemin gündelik hayatına toplumsal dokusuna yerleşik temsil biçimlerinin ötesinden bakma olanağı sunuyor.
Cumhuriyetin Kamera Arkası, döneme dair egemen bellek şablonlarına hizmet eden nostaljik anlatı kurmayı ya bunların karşısına alternatif tekil “karşı tarih” koymayı amaçlamıyor. Bunun yerine arşivin filtresiz yapısından hareketle dönemin belirsizliklerini, gerilimlerini çoğulluğunu ortaya koyuyor; erken cumhuriyet döneminin başka biçimlerde nasıl hatırlanabileceğini sorguluyor.
Foto muhabiri Namık Görgüç Beyazıt Yangın Kulesi’nde, İstanbul, 1925-1947. Suna İnan Kıraç Vakfı Fotoğraf Koleksiyonu, Basın Fotoğrafları Arşivi, CFA_015151.
Cumhuriyetin Kamera Arkası, 29 Eylül 2026–28 Mart 2027 arasında Pera Müzesi’nde ziyaret edilebilir.
