Burak Koç Mahir Ok tarafından Podgorica Zabjelo Kültür Toplum Merkezi Tasarım Yarışması için tasarlanan proje.
Konsept Tasarım YaklaşımıProjenin ana tasarım kriterleri şekilde belirlenmiştir:
• Mekansal Dağılım: Bina programını arazi bütününe uyumlu, dengeli optimize edilmiş biçimde dağıtmak.
• Kamusal Kimlik: Yapının kamusal niteliği gereği; dışa dönük, hareketli dinamik kütle cephe plastiği üretmek; davetkar mimari dil oluşturmak.
• Fonksiyonel Akış: Farklı işlevlerin birbirini engellemeden, işletme konforu yüksek ahenk içinde çalışmasını sağlamak.
• Düşey Sirkülasyon: Kamusal sirkülasyonu yaya hareketini sadece zemin katla sınırlamayıp, üst katlara etkin biçimde taşımak.
• Kesintisiz Yeşil Dokusu: Peyzajı sadece zemin kat düzleminde bırakmayıp, kat bahçeleri teraslar aracılığıyla üst kotlara taşımak; yeşil sürekliliğini tüm bina çeperinde hissettirmek.
• Sürdürülebilirlik Yönelim: Mikroklimatik verileri bina yönelimini referans alan cephe tasarımlarıyla pasif sürdürülebilirlik ilkelerini hayata geçirmek.
• İç Mekan Kurgusu: Tasarlanan atriumlar, galeri boşlukları iç bahçelerle kullanıcı-mekan ilişkisini güçlendirirken, yapının doğal havalandırma aydınlatma performansını (enerji verimliliğini) desteklemek.
• Canlı Kamusal Alan: Nitelikli peyzaj tasarımı bina çeperinin gün boyu yaşayan, aktif kamusal odak noktası haline gelmesini sağlamak.
Vaziyet yerleşiminde stratejik öneme sahip iki temel karar alınmıştır:
1. Doğu Aksı (Vojvode Ilije Plamenca Bulvarı): aks, yapının ana yaya toplu taşıma erişim yüzü olarak kurgulanmıştır. Bulvar sınırındaki geniş çekme mesafesi, projenin “vitrini” niteliğinde nitelikli peyzaj alanı olarak tasarlanmıştır. cepheden, üst kat fonksiyonlarına hizmet eden lobi girişinin yanı sıra birinci kata doğrudan bağlanan kamusal merdiven yer almaktadır. Ayrıca sağlık birimlerine bağlı eczane pediatri bölümlerinin bağımsız girişleri bulvar cephesinden sağlanmıştır.
2. Güney Aksı (Ulica Ksenije Cicvarić): Yapıya araçla ulaşım, lojistik servis sağlama yanaşma stratejileri için sokak referans alınmıştır. Sağlık merkezinin ana girişi cephede konumlandırılarak araç indirme-bindirme (drop-off) alanı devamında kapalı otopark girişi düzenlenmiştir. Sokak, aynı zamanda tüm işlevlerin servis lojistik bağlantılarını organize etmektedir.
Pasaj Kurgusu (1. Katta Sokak Bağlantısı)Yoğun bina programı nedeniyle zemin katta geniş kamusal boşluklar oluşturulamamaktadır. Söz konusu mekansal kısıt; kamusal alanın birinci kata taşınması gibi fikir doğurmuştur. Vojvode Ilije Plamenca Bulvarı Ulica Ksenije Cicvarić Sokağı, tasarlanan kamusal merdivenler vasıtasıyla birinci katta “pasaj” mantığıyla birbirine bağlanmaktadır. Kurgulanan düşey yatay aks, yapının kentle yakın çevresiyle kurduğu diyaloğu üst düzeye çıkarmayı hedeflemektedir. İçine kapanık kütle yerine; dışa dönük, dinamik geçirgen mimari üretme hedefi doğrultusunda, iki sokak yapının kalbinde araya getirilmiştir.
Fonksiyon Dağılımı Mekansal KurguProjedeki sosyal işlevler, kamusal hareketliliğin en yoğun olduğu doğu (bulvar) cephesinde toplanmıştır. doğrultuda, çok amaçlı salonun fuayesi bulvara yönlendirilmiş dışarısı olan ilişkiyi güçlendirmek için cam giydirme cephe olarak tasarlanmıştır. Gençlik yaşlılar kulüpleri, en üst kattaki geri çekilmiş (setback) terasların hemen önünde kurgulanarak bulvar manzarasına hakim kılınmıştır. Katlardaki tüm işlevleri birbirine bağlayan ortak sosyal alanlar bulvar cephesinde yer almaktadır. Sağlık birimleri ise araç akışının olduğu güney yönüne yerleştirilmiş, böylece bulvarın yoğun hareketliliğinden gürültüsünden uzak, sakin bölgede çözülmüştür.
Sürdürülebilirlik Kriterleri• Düşey Peyzaj Sürekliliği: Peyzaj elemanlarını zemin katın ötesine, kat bahçeleri teraslar aracılığıyla üst katlara taşıyarak, bina cephesi boyunca kesintisiz yeşil kabuk oluşturmak.
• Pasif Cephe Yönelimi: Mikroklima verileri güneş yönelimine göre cephe tasarımlarını optimize etmek.
• Doğal Havalandırma Gün Işığı (İç Avlular): İç avlular etrafında kurgulanan hava atriumları galeri boşlukları, gün ışığının yapı içerisine daha derinlemesine nüfuz etmesini doğal hava dolaşımını desteklemektedir. pasif tasarım yaklaşımı, yapının doğal aydınlatma havalandırma olanaklarını artırarak enerji tüketiminin azaltılmasına katkı sağlamaktadır.
Yapı, betonarme taşıyıcı sistem kullanırken, bina kabuğu brüt beton, cam giydirme cepheler hareketli ahşap panellerden oluşan hibrit strüktür meydana getirir.
• Modern “Cumba” Etkisi: Konsol çıkan hacimler, yerel “cumba” etkisini çağdaş mimari dille yeniden yorumlamak üzere hareketli ahşap panellerle sarılmıştır. dinamik paneller, gün boyunca gün ışığı kontrolü sağlar.
• Geri Çekilmeler Katmanlaşma: Brüt beton geniş camlı yüzeylerin kullanıldığı geri çekilmiş bölgeler, kat bahçelerine zemin hazırlar yeşil peyzaj izini takip. Cephe boyunca ahşap dokular, beton bitki örtüsü tamamlayıcı dinamik ritim sunar.
