2. Mansiyon, Samsun Büyükşehir Belediyesi Hizmet Binası, Kültür Merkezi ve Cami Kentsel Tasarım ve Mimari Proje Yarışması

Halil Soysal Cirit, Şimal Avcı, Aslıhan Yaşar, Burak Teker Süleyman Cem Divrik'in Samsun Büyükşehir Belediyesi Hizmet Binası, Kültür Merkezi Cami Kentsel Tasarım Mimari Proje Yarışması için tasarladığı proje 2. mansiyon ödülünü kazandı.

Şehirler, bünyesinde barındırdığı yapılar vasıtasıyla çevresini değiştirir, dönüştürür yeniden şekillendirir. Nitelikli yapı, sunduğu mekânsal deneyimlerle kullanıcısını yepyeni sürece hazırlar. süreçte, yapıların kurguladığı fonksiyonlar mekânı katmanlaştırır; mekânda filizlenen yaşantı önce insanla yapının diyaloğuna, ardından sokaklara nihayetinde kentin bütününe yayılan organik etkileşim ağına dönüşür. Mekânın sunduğu kurgu, kullanıcısının belleğinde kalıcı izler bırakarak aidiyet duygusunu inşa.

Proje alanı, Samsun kent makroformu içerisinde, ulaşım ağlarının kentsel yeşil alanların kesişiminde yer alan stratejik geçiş düğümüdür. Alanın kuzeydoğu çeperi, kentin ana sirkülasyon omurgalarından biri olan Atatürk Bulvarı aksa entegre sahil şeridi sınırlandırılmıştır. durum, proje alanının Doğu Park gibi kentsel rekreasyon alanlarıyla doğrudan mekansal görsel ilişki kurmasını sağlamaktadır.

Güneydoğu sınırını tanımlayan D010 karayolu viyadüğü, alanın bölgesel taşıt erişilebilirliğini maksimize eden teknik altyapı elemanı olmakla birlikte, kentsel tasarım kararlarında (akustik kontrol, yapısal yaklaşım mesafeleri) yönlendirici sınır faktörüdür. Güneybatı yönünde yer alan Millet Bahçesi ise, projenin açık alan kurgusu iklimsel peyzaj stratejileri için ekolojik referans noktası yeşil doku sürekliliği için temel rezerv alanı oluşturmaktadır.

Yarışma alanı, Samsun’un kentsel gelişim senaryosu doğrultusunda köklü morfolojik işlevsel dönüşüm sürecinin merkezindedir. Mevcut kentsel dokuyu oluşturan düşük yoğunluklu parçalı sanayi sitesi yapılaşması, kentsel dönüşüm master planı kapsamında yerini orta/yüksek yoğunluklu karma kullanımlara (konut, ofis ticaret) bırakmaktadır.

dönüşüm projeksiyonu neticesinde, proje alanının özellikle kuzeybatı güneybatı akslarının çeperlerinin gelecekte yeni nesil konut ofis tipolojileri komşuluk kuracağı öngörülmektedir. Tasarlanacak kütle kompozisyonunun, çevresinde yükselecek olan yeni yapısal yoğunluk rasyonel gabari silüet ilişkisi kurması, kentsel ölçekte bütüncül okuma sağlayacaktır. Ayrıca Güney yönde D010 karayolu altında kalan mevcut kentsel dokuyu oluşturan konut alanı alanın yarışma alanı olan erişilebilirlik silüet ilişkileri tasarıma referans oluşturacaktır.

Kent belleği bağlamında alan, endüstriyel üretim kimliğinden kamusal, idari sosyo-kültürel merkez kimliğine geçişin mekansal arayüzüdür. Mevcut sanayi fonksiyonun yerini yıkılarak tamamen yeni dokunun inşa edilmesi süreci kentsel açıdan sorunlu görülse kentin altyapısının güçlendirilmesi kentli erişilebilirliğinin günlük yaşantının bölgede devamı için, Büyükşehir Belediye Binası, Kültür Merkezi Cami kompleksi kentsel odak nirengi noktası işlevi üstlenmelidir.

Tasarım, geçmişin sanayi üretim alanını günümüzün kamusal etkileşim alanına dönüştüren “katalizör” olarak kurgulanmalıdır. Kompleks; idari, kültürel dini fonksiyonları araya getirirken, aynı zamanda çevresinde yeni gelişen konut/ofis dokusunu, kıyı şeridi (Doğu Park) yeşil akslar (Millet Bahçesi) birbirine bağlayan geçirgen kentsel zemin tanımlamalıdır. Yeni yapı grubu, insan ölçeğinde, şeffaflık rasyonel form diliyle modern yönetim anlayışını yansıtmalı barındıracağı erişebilirlik sirkülasyon tasarımı kentlinin kolayca yapıya alana dahil olabildiği, kentlinin buluşma, duraksama, karşılaşma gibi durumları deneyimleyebildiği tasarım anlayışına sahip olmalıdır.

Proje alanı doğrudan görsel fiziksel ilişki kuran Doğu Park sahil bandı, bağımsız Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunun mekansal başlangıcını temsil eden Bandırma Vapuru’na ev sahipliği yapmaktadır. obje, kent makroformu içerisinde salt müze gemisi olmanın ötesinde, ulusal bağımsızlık vizyonunun eyleme dönüştüğü ilk kentsel eşik anıtsal odak noktasıdır. Tasarım stratejisi, güçlü tarihsel veriyi projenin altlıklarına entegre ederken, referansı rasyonel yönlendirici mekansal parametre olarak konumlandırmaktadır.

Vaziyet planı kütle yerleşim kararları alınırken, Bandırma Vapuru’nun bulunduğu koordinattan başlayarak proje alanının merkezine doğru uzanan doğrusal “referans aksı” kurgulanmıştır. Kentsel belleğin fiziksel izdüşümü, peyzaj geometrisini, açık alan organizasyonunu yapı kütlelerinin yönelimini dikte eden ana kurgu elemanı olarak çalışmaktadır. Sahildeki tarihsel odaktan projenin kalbine çekilen hat, tasarımı şekillendiren manevi, mekansal vektör alanın “genius loci”sini (yerin ruhu) görünür kılan mimari omurgadır.

Kurgulanan tarihsel manevi aks, aynı zamanda kompleksin ana yaya sirkülasyonunu kamusal erişilebilirliğini organize eden aktif promenad sergi deneyim alanı olarak işlevlendirilmiştir. Yaya akışı, sahil bandından başlayarak yapı kompleksinin içine doğru rasyonel mekansal dizilimi takip eder:

Park Arayüzü: Kıyı şeridindeki referans noktasını proje alanına bağlayan, kentsel yeşil omurganın başlangıcını oluşturan toplanma geçiş zonudur. Yapılar bütününün başlangıç noktasıdır. Meydanı yapıları çevreler ses, gürültü önleyicidir.

Meydan /Tören Alanı: Aksın kütlelere yaklaşım noktasında genişleyerek oluşturduğu, Kamusal Meydan alanıdır. alan sadece tören alanı değil ayrıca kentin kentlinin katılacağı etkinliklerin düzenlendiği değişebilir dönüşebilir mekanı tarifler. Kültür Merkezi, Cami Belediye binası yapılarının bağlayan ortak alandır. Törenlerin resmi davetlerin yapıldığı mekandır. Kentlinin buluştuğu açık hava konserlerinin yapıldığı, açık hava tiyatrosunun yapılıp amfilerden izlenebilindiği alandır. meydan ayrıca Festivallerin, spor etkinliklerinin, dini ritüellerin(Cuma namazı, toplu iftar), festivallerin yapılacağı ortak kullanım alanıdır. Meydanın Kültür merkezi olan doğrudan iletişimi kapalı açık kültür sanat etkinliklerini beslenmesi düşünülmüştür.

İdari Avlu Ana Giriş: Meydanın devam eden yönelimin, yapı bloklarının yarattığı gölgeli rüzgar kontrollü mikro-kamusal avluya; oradan Belediye Binası’nın şeffaf ana girişine galerili atriumuna ulaştığı nihai varış noktası.

Mekansal Saygı Duruşu

Bandırma Vapuru’ndan projenin zemin kotuna peyzaj kararlarına aktarılan lineer iz, kentsel yeşil omurga entegre olarak çalışır. Tarihsel bellek, yapısal formlarda herhangi biçimsel öykünmeye gidilmeksizin; vaziyet planındaki rasyonel aks kurgusu, peyzajın yönlenimi yaya sirkülasyonunun mekansal hiyerarşisi üzerinden modern mimari dile tercüme edilmiştir. analitik yaklaşım, vaziyet planına işlenmiş kalıcı mekansal “saygı duruşu” niteliği taşımakta, belediye kompleksini bağımsızlık felsefesiyle doğrudan görsel rotasal diyalog içine sokmaktadır.

Tasarımın ana kurgusu, alanın kuzeydoğusundaki Doğu Park sahil bandından gelen kentsel yeşil dokunun, güneybatı yönündeki Millet Bahçesi’ne kesintisiz biçimde entegre edilmesi üzerine kurulmuştur. doğrultuda tasarlanan “Yeşil Omurga”, projenin ana taşıyıcı yaya sirkülasyon aksı rekreasyonel altyapısı olarak çalışmaktadır.

omurga, Atatürk Bulvarı mevcut tramvay hattı gibi sahil kentlinin ilişkisini kesen yaya geçişini kısıtlayan kentsel eşikleri fiziksel, görsel fonksiyonel olarak aşarak, sahil bandı iç bölgeler arasındaki yaya erişilebilirliğini maksimize eden arayüz tanımlamaktadır.

aks sadece köprü değil yapının sahil olan devamlılığıdır.

Omurga, yalnızca zemin kotunda çalışan peyzaj aksı değil, kotları birbirine bağlayan “üç boyutlu sokak” olarak tasarlanmıştır. Kompleksi oluşturan yapısal programlar monolitik kütle yerine, sokağa takılı (plug-in) bağımsız birimler halinde parçacıl yaklaşımla organize edilmiştir. rasyonel parçalanma, yapı grubunun insan ölçeğinde algılanmasını sağlamaktadır. Ayrıca mevcut kentsel doku silüetsel olarak ilişki kurulması sağlanmıştır. Alanda tasarlanan yeni konut ofis blokları mevcut kentsel doku arasında geçiş sağlayan ölçek tasarım dili oluşturulmak istenilmiştir.Fonksiyonel dizilim, sahil bandından (Doğu Park) kentin iç kısımlarına doğru hiyerarşik kamusallık kurgusuyla yerleştirilmiştir:

– Meydan Park: Doğu Park’ın doğrudan uzantısı olarak kurgulanan, kentlinin serbest toplanma dağılma alanı olarak çalışan tanımlı kentsel boşluktur. Çevredeki ses görüntü kirliliğinin önünde subap alanı olarak tasarlanmıştır. Yapının kamusallığını arttırırken alanın en büyük problemlerinden olan ses gürültüyü azaltarak daha sakin yaşantı sağlamaktadır. Kentlinin etkinlik için buluşma noktasıdır.

– Cami: Park Meydan entegre olarak aksın başlangıç noktasında yer almaktadır. Özellikle park alanı doğrudan ilişki dinginlik sakinlik doğa içinde olma kurgusuyla konumlandırılmıştır.Yapının avlulu tasarımı yapıya hem mahremiyet kazandırırken hem iklimlendirme gürültü için çözüm üretmiştir. Kentsel omurga kurduğu ilişki Caminin daha görünülür olması hedeflenirken yapının kamusallığı arttırılmıştır. Yapının avlusu dış mekan etkileşimi açık hava dini ritüeller için uygun mekansal esneklik sağlanmıştır.

– Kültür Merkezi: Park/Meydan birlikte ilişkili şekilde sokak aksına entegre olan, kamusal etkileşimin sosyo-kültürel faaliyetlerin yoğun yaşandığı birimdir. Meydan kurduğu doğrudan iletişim birlikte etkinliklerin kapalı hacimden çıkıp meydanla etkileşime geçerek açık havaya taşınması istenilmiştir. Merkezde yer alması birlikte sirkülasyonun etkileşime en açık konumdadır. Sokak kurgusuna entegre olmasıyla yapılan etkinliklerin iç mekana girilmeden dahi izlenebildiği dışa dönük tasarım kurgusuna sahiptir. İçinde barındırdığı Büyük Küçük salonlar kentsel omurgaya paralel fuayesi birlikte sirkülasyonda olan kentliyi içine davet etmesi etkileşime geçmesi düşünülmüştür.

– Kentli Birimleri Avlu: İdari kütle öncesinde geçiş dinlenme alanları sağlayan, mikro-kamusal boşluklar yaratan birimlerdir. alanda belediye fonksiyonlarına dahil olmadan kentlinin etkinlik sosyal konularda katılım sağlayabileceği birimler yer almaktadır. birimlerde Kreş, cafeler, yemekhabe, çok amalı belediye salonu, dönüşebilir black box sahnesi, kütüphane, satış birimleri. yer almaktadır. birimler kentsel omurgaya takılı biçimde aksın devamında yer alırken kentlinin kolayca içine dahil olabileceği mekansal kurguyla tasarlanmıştır.

– Belediye Binası: Aksın sonlandırıcı kütlesi olarak konumlanan, idari yoğunluğun merkezlendiği ana yapı birimidir. Yapı ihtiyaç programındaki istenilen birimleri olabildiğince zemin kat kamusal kotlara yayarak insan ölçeğinde kalmayı hedeflenmiştir. Basın Yayın, Meclis salonu halkla ilişkiler gibi birimler zemin katta kentli etkileşimde bulunabilirken daha özellikli öncelikli birimler üst katlarda yer almaktadır. Yapı kompleksinin Kuzeydoğu tarafından gelen parçacıl birimsel kütle tasarımı belediye binası devam ederek yapı üst katlarında son bulmaktadır. Yapının parçalı kurgusu fonksiyonların yerleşimi algılanabilirlik açısından önemlidir. Yeşil terasların omurga etrafında devamlılığı belediye binası üzerinden 3. Boyuta taşınmış olması. Yeşil omurganın 3. Boyutta kentli tarafından okunmasını yapının karakterini ortaya çıkarmaktadır.

Yeşil omurganın zemin kotundaki sürekliliği, yapısal birimlerin katmanlaşmasıyla üst kotlara taşınmıştır. Birimlerin üzerinde oluşturulan yeşil teraslar bitkilendirilmiş çatılar, yeşil dokunun üç boyutlu sokak boyunca yukarı doğru tırmanmasını Belediye Binası kütlesinin iç mekanlarına kadar sızmasını sağlamaktadır. entegrasyon, yapı kompleksinin ısı adası etkisini düşürerek ekolojik performansını optimize etmektedir.

Projenin kütle dili, “şeffaf erişilebilir yönetim” prensibini mekansal karşılığa dönüştüren rasyonel yaklaşımla ele alınmıştır. Zemin alt sirkülasyon kotlarında yoğun cam cephe sistemleri kullanılarak kentsel mekan iç mekan arasındaki sınır flulaştırılmış maksimum görsel geçirgenlik sağlanmıştır. Arkadlı cephe modülasyonu taşıyıcı sistem öne çıkarılarak açık yarı açık alan kurgusu geçişkenliği güçlendirilmiştir. Arkat sistemi aynı zamanda kullanıcılar için doğrudan iklimlendirmeye yardımcı sistem olarak kullanılmıştır. Kütlelerin üst kotlarında ise, hem iklimsel güneş kontrolünü sağlamak hem idari yapıya modern kimlik kazandırmak amacıyla beyaz dikey lameller gridal formda mesh paneller kullanılmıştır. cephe katmanlaşması, romantik stilize ifadeden kaçınarak, işlevsel, analitik sürdürülebilirlik odaklı teknik mimari dil kurmaktadır.

Gürültünün en yoğun olduğu Güney Güneybatı yönlerindeki kütle monoblok tutularak viyadüğe paralel konumlandırılmıştır. Şeffaf cephe kurgusu yapının algılanabilirliği arttırılırken Beyaz mesh paneller iklimlendirme gün ışığı kontrolü sağlanmıştır. Ses gürültü nedeniyle mesh paneller arkasına yeşil kat teraslarında yoğun bitkilendirilme tasarlanmıştır.

Yapının daha parçacıl olan kuzey kuzeybatı yönünde ise aluminyum kompozit beyaz lameller kontrollü güneş ışığı alımı sağlanmak istenirken gürültünün az olması yeşil omurga birlikte geçirgenliğin insan etkileşiminin fazlalaşması amacıyla tercih edilmiştir. Zemin katlarda ise arkatlı cephe sistemi kurgulanmıştır. Zemin katın üst kattan ayrışarak kompası insan ölçeğinden algılanmayı kolaylaştırırken meksimumda insan erişilebilirliği etkileşimi istenilmiştir. Ayrıca Karadeniz iklimi rüzgar yağmura karşı koranklı yarı açık alan yartması açısından arkatlı cephe dili tercih edilmişti. Ritmik sürekli yapısı tüm yönlerden eşit algılanması önemli görülmüştür.

Proje, pasif aktif sürdürülebilirlik sistemlerinin mekansal kurguya entegre edildiği rasyonel altyapı üzerine kurulmuştur. Enerji verimliliğini maksimize etmek amacıyla yapı çatılarına entegre edilen fotovoltaik (güneş) paneller, tesisin günlük enerji tüketimini optimize eden aktif enerji üretim stratejisi olarak tasarlanmıştır. Su yönetimi, projenin ekolojik ayak izini düşüren temel faktörlerden biridir. Yapıların önünde yer alan park/meydan alanının cephelerdeki yeşil terasların sulama ihtiyacı, şebeke suyu yerine kapalı devre yağmur suyu hasadı entegre gri su geri kazanım sistemleri üzerinden karşılanmaktadır.

Belediye binasının merkezinde tasarlanan galerili atrium, yalnızca mekansal boşluk değil, aynı zamanda yapının doğal iklimlendirme sisteminin parçasıdır. atrium içerisinde farklı kotlarda konsol olarak çalışan döşemeler yeşil teraslar konumlandırılmıştır. kurgu, baca etkisi yaratarak doğal havalandırmayı desteklerken, iç mekandaki hava kalitesini mikroklimatik konforu artıran işlevsel yeşil çekirdek oluşturmaktadır.

Açık alan teras bitkilendirmelerinde, yerel iklim verilerine adaptasyon sağlayabilen, su tüketimi düşük rasyonel bakım periyotlarına sahip türler seçilmiştir. Zemin örtücü bitki katmanında ekolojik dayanıklılığı yüksek olan eğrelti otu, ateş dikeni, şimşir, yayılımcı ardıç kekik tercih edilmiştir. türler, erozyon kontrolü sağlarken aynı zamanda biyoçeşitliliği destekleyen mikro-habitat oluşturmaktadır. Dikey algıyı yönlendiren yapısal gölgelendirme sağlayan ağaç katmanında ise Karadeniz Bölgesi’nin floristik yapısına uygun akdeniz defnesi, kızılağaç, kestane ıhlamur kullanılmıştır. peyzaj stratejisi, kentsel ısı adası etkisini minimize eden yapı fiziği uyumlu çalışan analitik bitkilendirme rejimidir.

Yapısal kabuk açık alan zemin kaplamalarının seçiminde, estetik kaygılardan ziyade uzun ömürlülük, düşük bakım maliyeti fonksiyonellik merkeze alınmıştır.

Zemin Kaplamaları: Yaya sirkülasyonunun yoğun olduğu park, meydan dış avlu zeminlerinde mekanik dayanımı yüksek bazalt plak taşlar, küptaş taş bordürler kullanılmıştır. rasyonel malzeme tercihi, dış mekan sirkülasyon alanlarının fiziksel yıpranmaya karşı direncini artırmaktadır.

Cephe Kütle Tektoniği: Ana kütle kurgusunda strüktürel kararlılığı vurgulayan prekast beton elemanlar lamine ahşap paneller kullanılmıştır. Modern minimalist mimari dili desteklemek, aynı zamanda cephede iklimsel kontrolü (güneş kırıcı işlevi) rasyonel biçimde yönetmek amacıyla galvanize beyaz mesh paneller alüminyum kompozit dikey beyaz lameller tasarıma entegre edilmiştir. elemanlar, yapının görsel şeffaflığını sağlarken güneş kazancını analitik olarak optimize eden teknik arayüz görevi görmektedir.

Yapının ana taşıyıcı iskeleti, mekansal organizasyonda maksimum esneklik mühendislik verimliliği sağlamak amacıyla 8 metrelik düzenli aks aralıkları üzerine oturtulmuştur. gridal sistem, yeraltı katlarından üst idari birimlere kadar düşey yüklerin zemin profiline kesintisiz güvenli şekilde aktarılmasını sağlamaktadır.

Strüktürel kurguda betonarme çelik sistemlerin entegre olarak çalıştığı kompozit model uygulanmıştır. Çekirdekler ana taşıyıcı kolon-kiriş birleşimlerinde yüksek rijitlik yangın dayanımı sağlayan betonarme sistem kullanılmıştır. Yapının kütlesel hareketliliğini sağlayan, geniş açıklıklı konsol olarak çalışan bölümlerinde ise yapısal hafiflik sağlamak ölü yükleri minimize etmek amacıyla çelik taşıyıcı strüktür tercih edilmiştir.

Projenin genel ekonomi politiği, yapım aşamasından işletme sürecine kadar maliyetlerin optimum düzeyde tutulması prensibine dayanmaktadır. amaçla, hem taşıyıcı sistemde hem yapısal kabukta modüler planlama ilkeleri şekilde uygulanmıştır.

Cephe kurgusu, yapının tamamında sistematik olarak tekrar eden 2 metre genişliğindeki standart panellerden oluşturulmuştur. ölçüsel rasyonalizasyon; malzeme firesini sıfıra yaklaştırmakta, fabrikasyon üretime (ön üretimli elemanlar) olanak tanıyarak işçilik maliyetlerini düşürmekte şantiye montaj süresini ciddi ölçüde kısaltarak genel yatırım maliyetini optimize etmektedir.

Malzeme spesifikasyonları belirlenirken, yalnızca ilk yatırım maliyeti değil, yapının operasyonel ömrü boyunca ortaya çıkacak “Yaşam Döngüsü Maliyeti” (Life Cycle Cost) dikkate alınmıştır. Fiziksel aşınmaya atmosferik koşullara karşı dayanımı yüksek, bakım-onarım periyotları uzun malzemeler tercih edilmiştir.

Sistem detaylarında kaplama bileşenlerinde, yapının ekolojik hedefleriyle uyumlu olarak, ekonomik ömrünü tamamladığında yapıdan ayrıştırılarak tekrar endüstriyel döngüye katılabilecek geri dönüştürülebilir donatılar kullanılmıştır. teknik yaklaşım, yapının çevresel ayak izini daraltırken, belediye kompleksinin uzun vadeli işletme bakım bütçelerini rasyonel zeminde kontrol altında tutmaktadır.

Projenin temelini mekansal felsefesini oluşturan ana kurgu, kenti sahil bandı iç bölgedeki yeşil doku yeniden bağlayan “Kentsel Yeşil Omurga” omurga etrafında şekillenen “Üç Boyutlu Sokak” konseptidir. Tasarım, eski sanayi bölgesinin fiziksel sınırlarını kentsel eşikleri (Atatürk Bulvarı, tramvay hattı) aşarak Doğu Park Millet Bahçesi’ni birbirine diken kesintisiz ekolojik koridor yaratır.

kurgu doğrultusunda kompleks, monolitik baskın “devlet dairesi” kütlesi olmak yerine; yeşil omurgaya sırasıyla takılan (meydan, kültür merkezi, cami, idari avlular belediye binası) parçacıl, insan ölçeğinde geçirgen “kamusal kampüs” olarak tasarlanmıştır.

BUNLAR DA İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Ayasofya Kubbesi Çelikle Kaplandı: Tarihi Restorasyon Turistlerin İlgisini Çekti

Netflix, Zoë Kravitz, Sadie Sink ve Troy Baker’ın Başrollerini Paylaştığı Korku Oyunu Unhinged İçin Hazırlıyor

İstanbul'da Yaşamın Daha Rahat Olduğu İlçeler! Kalabalıktan Uzak Bir Hayat Arayanların Tercihi