Paşinyan'ın konuşması şöyle:
“Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 81. oturumunun sayın Başkanı,
Ekselansları,
Hanımefendiler beyefendiler,
8 Ağustos 2025’te ABD Başkanı Donald Trump’ın desteği bizzat katılımıyla Ermenistan Azerbaycan arasında tesis edilen barış, bölgemiz Güney Kafkasya için yeni fırsatlar yarattı.
vesileyle öncelikle Başkan Trump’ın iki gün önce kürsüden atıfta bulunduğu konuya değinmek istiyorum. bunu daha önce söyledim şimdi kez daha teyit ediyorum: Ermenistan Azerbaycan arasında barışın tesis edilmesini sağlayan atılım, Başkan Trump’ın kişisel müdahalesi barışın sağlanmasına yönelik kararlı taahhüdü olmadan mümkün olmazdı.
Başkan Trump’ın kişisel varlığının sahada hem pratik hem sembolik yansımaları bulunuyor.
8 Ağustos 2025’te Beyaz Saray’ düzenlenen Barış Zirvesi’nin sonuçları doğrultusunda kabul edilen Barış Bildirgesi’nin 4. maddesinde şöyle deniyor:
‘Ermenistan Cumhuriyeti, Ermenistan Cumhuriyeti topraklarında “Uluslararası Barış Refah için Trump Yolu” (TRIPP) iletişim projesinin uygulanmasına yönelik çerçeveyi belirlemek amacıyla Amerika Birleşik Devletleri karşılıklı olarak üzerinde mutabık kalınacak üçüncü taraflarla çalışacaktır. hedefe mümkün olan en kısa sürede ulaşmak için iyi niyetle gerekli tüm adımları atma kararlılığımızı teyit ediyoruz.’
doğrultuda TRIPP projesinin hayata geçirilmesi somut adımlarla gerçeğe dönüşüyor. Ermenistan Amerika Birleşik Devletleri arasında imzalanan ‘Uluslararası Barış Refah için Trump Yolu’ projesine ilişkin stratejik iş birliğine dair çerçeve anlaşması önümüzdeki dönemde Ermenistan Ulusal Meclisi’nde onaylanacak.
TRIPP konusunda hissedarlar anlaşması üzerinde çalışıyoruz
anda ABD hükümetiyle birlikte ‘TRIPP Development Company’nin kurulması hissedarlar anlaşmasının imzalanması üzerinde çalışıyoruz.
Buna göre başlangıçta Ermenistan ‘TRIPP Development Company’ yüzde 26, ABD ise yüzde 74 hisseye sahip olacak. Anlaşma, sürenin uzatılması halinde 50. yılda Ermenistan Cumhuriyeti’nin hissesinin herhangi ilave yatırım yapılmaksızın yüzde 49’a yükselmesini öngörüyor.
TRIPP projesinin hayata geçirilmesi Ermenistan Cumhuriyeti açısından tarihî önem taşıyacak. 1990’ların başından yana ilk kez Ermenistan, Azerbaycan dolayısıyla Rusya, Orta Asya Çin demiryolu bağlantısına kavuşacak.
Bununla birlikte, 8 Ağustos 2025’teki Barış Zirvesi’nin ardından Azerbaycan’ın demiryolunu Ermenistan’a açtığını bugün Gürcistan üzerinden Azerbaycan demiryolu bağlantımızın bulunduğunu vurgulamak gerekir.
TRIPP projesinin hayata geçirilmesi, Ermenistan Azerbaycan arasında doğrudan demiryolu bağlantısının yanı sıra Azerbaycan’dan Azerbaycan’a Ermenistan toprakları üzerinden Ermenistan’dan Ermenistan’a Azerbaycan toprakları üzerinden demiryolu bağlantısı oluşturacak.
Demiryolu bağlantıları kurulacak
Çünkü Ermenistan’ın kuzey güney bölgeleri arasında demiryolu bağlantısı bulunmuyor bağlantının sağlanması pratikte ancak Azerbaycan Cumhuriyeti’nin Nakhicevan Özerk Cumhuriyeti toprakları üzerinden mümkün. Azerbaycan’ın ise Nakhicevan Özerk Cumhuriyeti demiryolu bağlantısı bulunmuyor bağlantının sağlanması pratikte ancak Ermenistan toprakları üzerinden mümkün.
Önümüzdeki dönemde Ermenistan Cumhuriyeti’nin Meğri Yeraskh bölgelerinde Sovyetler Birliği döneminde mevcut olan ancak daha sonra tahrip edilen demiryolu hatlarını yeniden inşa edeceğiz sözünü ettiğim demiryolu bağlantıları açılacak.
Ancak bunun uluslararası açıdan büyük önemi olacak. Çünkü söz konusu demiryollarının inşasına paralel olarak Ermenistan-Türkiye demiryolunun açılmasını bekliyoruz.
TRIPP projesiyle birlikte gelişme, uluslararası lojistik alanında son on yılların en önemli gelişmelerinden biri haline gelebilir. Zira böylece Çin, Orta Asya, Türkiye Avrupa Birliği arasında yeni demiryolu bağlantısı açılmış olacak.
gelişme uluslararası lojistik açısından başka dönüm noktası niteliğinde fırsat yaratıyor. Çünkü Ermenistan Azerbaycan Cumhuriyeti’nin Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti arasındaki demiryolu bağlantısının yeniden kurulması, Basra Körfezi Karadeniz arasındaki demiryolu bağlantısının yeniden tesis edilmesi anlamına geliyor.
önemli ayrıntı. Çünkü TRIPP projesinin hayata geçirilmesinin bölgemizdeki tüm ülkelere neden nasıl büyük faydalar sağlayabileceğini gösteriyor. potansiyel faydalar, özellikle Ermenistan Azerbaycan arasında uzun vadeli istikrar barışın temel taşlarından biri olabilir.
Yaklaşık 35 yıllık çatışmanın ardından bugün TRIPP projesi kapsamında doğudan batıya uzanacak demiryolunun yanı sıra boru hatları, elektrik iletim hatları yolların inşa edilmesini görüşüyoruz. yalnızca Ermenistan Cumhuriyeti’nin değil, tüm Güney Kafkasya’nın Barışın Kavşağı haline gelmesi için fırsat yaratacak.
Tüm bunlar, 8 Ağustos 2025’te Washington’ düzenlenen Barış Zirvesi’nin ardından bölgemizde Ermenistan Cumhuriyeti’nde oluşan iyimserliği yansıtıyor.
Seçim sonuçları
Ermenistan vatandaşları iyimserliklerini yıl 7 Haziran’ düzenlenen parlamento seçimlerinde teyit. Seçime katılanların ezici çoğunluğu ‘Barışa sahip çık’ sloganını destekleyerek ‘Sivil Sözleşme’ partisinin parlamentoda çoğunluk oluşturmasına imkân sağladı.
Seçimler, dışarıdan yürütülen özel nitelikteki bilgi manipülasyonu müdahaleleri koşullarında gerçekleşti. Dış iç bazı güçler, kitlesel dezenformasyon, hibrit araçların yanı sıra kitlesel seçim rüşveti dağıtımını kullanarak devleti ele geçirmeye yönelik plan hazırlamış uygulamaya koymuştu.
Ancak son yıllarda gerçekleştirdiğimiz demokratik kurumsal reformlar sonuç verdi. Ermenistan’ın devlet kurumları yüksek düzeyde dayanıklılık göstererek devletin ele geçirilmesini önledi Ermenistan halkına iradesini ortaya koyma imkânı sağladı.
Ermenistan halkı barışa sahip çıktı. Biz barışı daha güçlendirmek kurumsallaştırmak için çalışmalarımızı kararlılıkla sürdürmeliyiz.
Azerbaycan'daki Ermenilerin dönüşü
Ermenistan Azerbaycan arasındaki ilişkilerde birkaç bin kayıp kişinin akıbetinin aydınlatılması gerekiyor. konuda Azerbaycan iş birliği yapma konusunda anlaşmaya vardık. Ermenistan, mayın temizleme konusunda Azerbaycan iş birliğini sürdürmeye derinleştirmeye hazır. elbette Ermenistan Cumhuriyeti’nde, çatışma sonucunda Azerbaycan’ özgürlüğünden mahrum bırakılan Ermenilerin geri dönmesi bekleniyor.
meselelerin hâlâ çözülememiş olmasının yanı sıra, kötümserliği besleyen neden zaman zaman Ermenistan Azerbaycan’daki bazı çevrelerde, hatta kimi zaman resmî düzeyde, çatışmacı söylemlerin kullanılmasıdır.
Bence biz, yani Ermenistan Azerbaycan, tarih, tarihî kültürel anıtlar veya başka herhangi konu hakkında çatışmacı söylemler kullanmaktan daha değerli görmemiz gereken fazlasıyla yeterli sonuç elde ettik.
Barışı korumak, güçlendirmek kurumsallaştırmak, Ermenistan Azerbaycan arasındaki iş birliğinin temel konusu olmalıdır. Yaklaşık iki buçuk yıldır Ermenistan Azerbaycan arasındaki karşılıklı ateş sonucu ölü yaralı bulunmuyor. Bence son yıllardaki iş birliğinin ortaya çıkardığı en büyük değerdir.
Bağımsız Ermenistan bağımsız Azerbaycan arasındaki ilişkilerde daha önce hiçbir zaman böyle dönem yaşamadık. Oysa Ermeniler Azerbaycanlıların yüzyıllara dayanan barış içinde arada yaşama deneyimi.
Ancak bizim görevimiz tarihî deneyimi yeniden canlandırmak değil, halkların deneyimini temel alarak birbirlerinin toprak bütünlüğüne, egemenliğine siyasi bağımsızlığına saygıya dayalı devletlerarası ilişkiler kurmaktır.
Ermenistan Azerbaycan’ın iki ülke arasında barış devletlerarası ilişkilerin tesis edilmesine ilişkin anlaşmada zaten üzerinde uzlaştığı parafladığı söylemin tam olarak kendisidir.
Washington Barış Zirvesi’nde paraflanan anlaşmanın imzalanması onaylanması, Ermenistan Azerbaycan’ın ortak gündemindeki sonraki büyük. Biz yöndeki çalışmalarımızı kararlılıkla sürdüreceğiz.
Dengeleyici dış politika
Ermenistan’ın benimsediği dengeli dengeleyici dış politika, Birleşmiş Milletler’in faaliyetlerinin temel ilkelerinden biri olan çok kutupluluk anlayışından kaynaklanıyor.
Son yıllarda Gürcistan, Fransa, Çin, Hollanda, Kazakistan, Almanya, Lüksemburg, Birleşik Krallık, Bulgaristan, Hırvatistan, Litvanya, Amerika Birleşik Devletleri Avrupa Birliği stratejik ilişkiler kurduk.
Bugün ayrıca Avrupa Komisyonu, Ermenistan için otonom ticaret tedbirlerinin uygulanmasına ilişkin kararı onayladı. Ermenistan-AB ilişkilerinin yeni niteliğinin başka göstergesidir.
Rusya ilişkilerimiz dönüşüm sürecinde doğal süreç. Çünkü önceki dönemin tamamında Ermenistan Rusya arasındaki ilişkileri etkileyen en büyük faktör Ermenistan-Azerbaycan çatışmasıydı.
Şimdi Azerbaycan barış sağlandığına göre Ermenistan-Rusya ilişkileri doğal olarak değişecek. Bizim arzumuz, ilişkilerin dostluk karşılıklı saygı ilkeleri temelinde gelişmesidir.
Elbette Ermenistan’dan daha uzak veya daha yakın konumda bulunan ortaklarımızla ilişkilerimizi geliştirmeyi sürdüreceğiz. bağlamda, ilişkilerimizin yüksek ivmeyle ilerlediği Orta Asya ülkelerini özellikle vurgulamak isterim.
Ancak dış politika anlayışımız açısından komşularımızla ilişkilerin normalleştirilmesi derinleştirilmesinin kilit öneme sahip olduğunu vurgulamak isterim.
Türkiye üst düzey diyalog
Azerbaycan ilişkilerimizin dinamiklerinden zaten söz ettim.
Türkiye üst düzey diyaloğumuz. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın gün önce kürsüden yaptığı Ermenistan-Türkiye ilişkilerinin normalleşme sürecini kararlılıkla ilerlettiğimizi belirttiği açıklamalarını teyit etmek istiyorum.
iki komşumuz olan İran İslam Cumhuriyeti Gürcistan ilişkilerimiz geçmişte olduğu gibi bizim için özel önem taşıyor iyi komşuluk ilişkilerimiz gelişmeye derinleşmeye devam ediyor.
Ermenistan Cumhuriyeti, bölgenin istikrarına kalkınmasına yaptığı katkıyı uluslararası barış, istikrar kalkınmaya yönelik temel görevlerinden biri olarak görüyor.
yıl ekim ayında Ermenistan, Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi Taraflar Konferansı’nın 17. toplantısına ev sahipliği yapacak. Hepinizi Ermenistan uluslararası biyolojik çeşitlilik gündemi açısından son derece önemli olan etkinliğe katılmaya davet ediyorum.
İlginiz için teşekkür ederim.”
(: Armenpress)
