ELİF ÖZGE YALÇIN / CUMHURİYET – Fon soruşturmasının ardından ekonomi yönetiminin “güvenilir ekonomi” mesajlarına karşın ekonomistler, sermaye piyasalarında güven kaybının büyüyebileceği krizin borsanın geneline yayılabileceği uyarısında bulundu.
Borsaya yönelik düzenlemeler ekonomi yönetiminin yerli yabancı yatırımcılara verdiği “güvenilir ekonomi” mesajları peş peşe gelirken ekonomi çevrelerinde yapılan yorumlar olumlu değil.
Sermaye piyasalarında oluşan güven kaybının ekonomiye yatırımlara etkisinin büyük olacağı belirtilirken tasarrufların finansal sistemden çekilerek döviz yastık altına yönelebileceği, şeffaflık denetim sorunlarının doğrudan yatırımları olumsuz etkileyebileceği belirtiliyor. Bazı ekonomistler ise mevcut ortamın uzun vadeli yatırımlardan çok “spekülatif rant sermayesinin” tercih ettiği koşulları yarattığı görüşünde.
Fon soruşturmasında son olarak 46 şirket, 18 fon 42 kişinin malvarlığının dondurulduğu açıklanırken Borsa İstanbul geçen haftayı yüzde 2.90 düşüşle kapattı. Hazine Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ABD’ yabancı yatırımcılara, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ise Elazığ’ TÜRKONFED zirvesinde yerli yatırımcılara “Temellerimiz sağlam. Ekonomimizde problem yok” mesajları vererek ikna etmeye çalıştı. Yılmaz fon skandalından “Kısıtlı alandaki geçici sorun. Sermaye piyasası eskisinden daha güçlü olacak” diye bahsetse ekonomistlerin uyarıları krizin sermaye piyasası sınırlı kalmayacağı yönünde yoğunlaşıyor.
Prof. Serap Durusoy, “Türkiye’ son yılların en önemli manipülasyonu sıra dışı olay yaşanıyor. Süreç kamuoyuna fon krizi olarak yansımakla birlikte aslında ekonomik, hukuki, politik, ahlaki güven sorunu karşı karşıyayız”.
Olumlu siyasi refleks ortamın sakinleştirilmeye çalışılmasının çok ciddi ekonomik sosyal maliyet gerçeğini değiştirmeyeceğini belirten Durusoy, TCMB verilerine göre 18 Eylül haftasında fonlarda 458 milyar lira düşüş; döviz mevduatlarında 3 milyar 30 milyon dolarlık artış, TL mevduatlarda 434.8 milyar liralık artışa dikkat çekti. Yastık altına yönelimin artacağını tasarruf sistemine daha az para gireceğini söyleyen Durusoy, “Asıl önemli olan insanları sisteme dahil olmaya zorlayan ekonomik koşulların iyileştirilmesine yönelik adımların atılması”.
‘BULAŞMA RİSKİ VAR’
Prof. Murat Birdal yabancı yatırımcıların hazirandan beri spekülatif işlemlere ilişkin yaptığı uyarılara dikkat çekerek “Şimdi temizlik yapıldığını görüyoruz ama zamana kadar SPK’nin izin vermiş olmasından kaynaklı verilmesi gereken çok hesap var”. Krizin borsanın geneline yayılma riskine işaret eden Birdal, nakit ihtiyacı oluşan yatırımcıların ellerindeki sağlam hisseleri satmak zorunda kalabileceğini belirtti.
Birdal, “Borsanın bütününü tehdit eden durum. Ziraat Yatırım müdahalesi var ama yatırımcı kendi haline bırakıldığında ayakta duramayacağını görüyor. Uluslararası yatırımcı istiyorsanız yapılan yanlışların hesabını vermek zorundasınız ama çaba yok”. Uzun vadeli doğrudan yatırımlar için uzun zamandır siyasal ortam kaynaklı derin çekince olduğunu ekleyen Birdal, “ yatırımlar için eğitimden hukuka kadar, kısa vadede çözülemeyecek yapısal sorunlarımız belirsizlikler var”.
‘RANTIN SEVDİĞİ KOŞULLAR’
Prof. Erinç Yeldan ise konuya sadece “Güven yoksa yatırım yok” şeklinde bakılamayacağını söyledi. Durumu “reel sektörün gerçeklerinden kopartılmış kumarhane kapitalizmi olarak işletilen denetim-dışı aşırı spekülasyon ‘ahlaki tehlike’ yani hukuksuzluk liyakatsizlik” olarak tarif eden Yeldan, “Tüm bunlar spekülatif rant sermayesinin en sevdiği koşullar.
Dolayısıyla ben sorunun özünde uluslararası yatırımcı güvensizliğinden ziyade, ucuz emek cenneti rant ekonomisine dönüştürülmüş olan ulusal ekonominin dengesizliklerinde yattığını düşünüyorum”.
‘TASFİYE SÜRECİ GÜVEN VERMİYOR’
Ekonomist Güldem Atabay ise MASAK incelemesinin 2024 öncesine genişletilmemesine dikkat çekerek şunları söyledi: “ fon sahipleri, SPK, BDDK, Borsa İstanbul hatta yargı sisteminin kısmının işin içinde olabileceğini düşündürüyor. Dolayısıyla tasfiye süreci skandalın en tepesine gidileceğine dair kamu görevlileri güven vermiyor. Kamu kurumlarını kuvvetler ayrılığını bizzat zayıflatan Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yatırım çekmek için sarf ettiği sözler sistem kaynaklı güven krizini aşmakta yetersiz. Ahbap-çavuş ilişkisine dayalı öngörülemeyen düzen değişmedikçe Türkiye’nin her alanda işi çok.”
habere emoji tepki ver
😡0Kızgın🤣0Hahaha👍0dim.❤️0Muhteşem😢0Üzgün😮0İnanılmazÖnceki haberRusya’dan Türkiye’deki S-400’lerin üçüncü ülkeye olası transferine yeşil ışıkSonraki haberDeniz Göktaş hakkında 1 yıl 7 ay hapis tahliye kararı
