Ömer Akay, Sakine Yılmaz Selin Ersoy tarafından "Kuşadası Belediyesi Hizmet Binası Mimari Proje Yarışması" için tasarlanan proje önerisi.
Kentsel Eşik Üzerinden Yeni Kamusal Odak
Kuşadası Belediyesi Hizmet Binası, mevcut ulaşım odağının kentle kurduğu “karşılama” ilişkisini yeniden yorumlayarak, belediye yapısını kentsel ölçekte yeni kamusal eşik olarak ele almaktadır. Proje; yapı, açık alan kent arasındaki sınırları geçirgenleştiren, farklı kamusal kullanımları araya getiren belediye hizmetlerini gündelik kent yaşamıyla bütünleştiren çok katmanlı kamusal sistem önerir.
KENTSEL EŞİK KARŞILAMA
Proje alanı, Söke–Kuşadası–Selçuk Devlet Karayolu Kuşadası Otogar Kavşağı kurduğu ilişki nedeniyle kentin önemli giriş noktalarından biri olarak değerlendirilmiştir. Mevcut otogar yapısının kaldırılmasıyla yeniden ele alınan alan, geçmişte kente gelen kullanıcıyı karşılayan ulaşım noktasıyken, yeni öneriyle birlikte kentliyi kamusal yaşamı karşılayan kentsel eşik olarak yeniden tanımlanmıştır.
yaklaşım doğrultusunda belediye yapısı, kendi parsel sınırları içerisinde bağımsız nesne olarak ele alınmamış; çevresindeki kamu kurumları, sosyal ticari kullanımlar, rekreasyon alanları yaya bağlantılarıyla birlikte değerlendirilmiştir. Parsel içerisinden devam eden yaya bağlantısı, yalnızca yapıya ulaşan güzergâh değil, çevredeki kamusal kullanımları birbirine bağlayan süreklilik gösteren kamusal omurga olarak kurgulanmıştır.
KAMUSAL ZEMİN
Projenin temel tasarım kararlarından biri, yapı açık alan arasındaki sınırın mümkün olduğunca geçirgen hale getirilmesidir. Zemin kattaki geri çekilme oluşturulan saçaklı geçiş, kentten yapıya doğru kademeli mekânsal deneyim sunarken, belediye yapısını çevresindeki kamusal yaşamdan ayırmak yerine onunla bütünleştirmektedir.
Tören alanı, kamusal meydan, alt kültür meydanı, yaya bağlantıları peyzaj alanları birbirinden bağımsız boşluklar olarak değil, tek kamusal sistemin parçaları olarak ele alınmıştır. Böylece açık alan, yapının çevresinde kalan ikincil alan olmaktan çıkarılarak projenin temel mekânsal bileşenlerinden biri haline gelmektedir.
MEYDANLAR ESNEK KULLANIM
Yapının önünde oluşturulan geniş kamusal zemin, resmi törenlerin gerçekleştirilebileceği alan olmasının yanı sıra farklı etkinlik, buluşma organizasyonlara olanak sağlayacak şekilde tasarlanmıştır.
Yan parselde önerilen meydan ise yerel pazar, açık hava etkinliği, konser belediye organizasyonları gibi farklı kullanım senaryolarına cevap verebilecek esnek kamusal alan olarak ele alınmıştır. yaklaşım, meydanı belirli işleve bağlı sabit boşluk olmaktan çıkararak değişen kamusal ihtiyaçlara uyum sağlayabilen kent mekânına dönüştürmektedir.
PROGRAM KULLANICI HİYERARŞİSİ
Belediye yapısının farklı kullanıcı profillerini yoğunluklarını barındıran programı, kullanıcı hareketlerinin zeminden üst katlara doğru kademelendiği organizasyonla çözülmüştür.
Vatandaşla doğrudan ilişki kuran günlük kullanım yoğunluğu yüksek birimler alt zemin kotlara yakın konumlandırılırken, daha kontrollü kurumsal kullanımlar üst kotlarda çözülmüştür. Böylece vatandaşın ihtiyaç duyduğu hizmetlere doğrudan ulaşması, yoğun kullanıcı hareketinin belirli katlarda toplanması üst katlarda daha kontrollü çalışma ortamı oluşturulması hedeflenmiştir.
organizasyon, programın yalnızca işlevsel gereksinimler doğrultusunda değil, kullanıcı hareketleri kamusal erişim üzerinden biçimlenmesini sağlamaktadır.
KAMUSAL KURUMSAL DOLAŞIM
Yapının kamusal işleyişi yönetimsel işleyişinin kontrollü biçimde ayrıştırılması amacıyla başkanlık için bağımsız dolaşım çekirdeği oluşturulmuştur.
sayede başkanlık, başkan yardımcıları encümen gibi yönetim birimlerine ulaşım, vatandaşın yoğun olarak kullandığı dolaşım alanlarından ayrıştırılmıştır. Kamusal hizmet dolaşımı kurumsal yönetim dolaşımı farklılaşırken, iki sistem aynı yapı içerisinde bütüncül biçimde çalışmaktadır.
ZAMANSAL ESNEKLİK
Yapının yalnızca mesai saatleri içerisinde çalışan kurum binası olarak kalmaması, projenin temel hedeflerinden biridir.
doğrultuda çok amaçlı salon, fuaye, ticari birimler alt kotta oluşturulan meydan birbirleriyle ilişkili kullanım sistemi olarak kurgulanmıştır. Çok amaçlı salonun belediye kullanımından bağımsız olarak çalışabilmesi, farklı zamanlarda kiralanabilmesi meydanla birlikte kullanılabilmesi öngörülmüştür.
Böylece yapı, farklı kullanıcı gruplarına değişen kullanım zamanlarına cevap verebilen zamansal olarak esnek kamusal yapı niteliği kazanmaktadır.
ATRİUMLAR İÇ MEKÂNSAL SÜREKLİLİK
Büyük ölçekli kamu yapısında yön bulma mekânsal kopukluk problemlerine karşı atrium galeriler, yapının temel mekânsal araçlarından biri olarak ele alınmıştır.
Katlar boyunca devam eden boşluklar, farklı seviyeler arasında görsel süreklilik sağlarken kullanıcıya yapı içerisindeki konumunu algılayabileceği referanslar sunmaktadır.
Atriumların üst kotlarında yer alan açılabilir çatı camları uygun koşullarda sıcak havanın yükselerek yapı dışına atılması doğal hava hareketinin desteklenmesi hedeflenmiştir. Böylece atriumlar; gün ışığı, yön bulma, mekânsal süreklilik doğal havalandırmayı araya getiren aktif mimari sistem olarak çalışmaktadır.
ŞEFFAFLIK
Cephe tasarımında şeffaflık geçirgenlik, yapının kentliyle kurduğu ilişkinin mimari karşılığı olarak ele alınmıştır.
Zemin katta kullanılan geniş cam yüzeyler iç dış mekân arasındaki görsel ilişkiyi güçlendirirken, zemin katın geri çekilmesiyle oluşturulan saçaklı geçiş ilişkiyi fiziksel olarak desteklemektedir.
Üst kotlarda kullanılan düşey güneş kırıcılar ise cepheye ritmik karakter kazandırırken güneş kontrolünü sağlayan ikinci katman oluşturmaktadır. Böylece cephe, kamusal açıklık iklimsel kontrolü aynı mimari dil içerisinde araya getirmektedir.
PEYZAJ KENTSEL SÜREKLİLİK
Peyzaj tasarımı, yapının çevresinde kalan tamamlayıcı unsur olarak değil, kamusal sistemin temel bileşenlerinden biri olarak ele alınmıştır.
Alanın mevcut doğal dokusunda bulunan korunması öngörülen ağaçlar yerleşim kararlarına dahil edilmiş; çevrelerinde oturma, dinlenme gölgelenme alanları oluşturulmuştur. Böylece açık alanların yalnızca tören etkinlik dönemlerinde kullanılan sert zeminler değil, günlük kent yaşamına hizmet eden yaşanabilir alanlar olarak çalışması amaçlanmıştır.
Bitkisel tasarımda Kuşadası’nın Akdeniz iklimi dikkate alınarak düşük su bakım gereksinimine sahip, bölgenin iklim koşullarına uyumlu türlerin kullanılması hedeflenmiştir. Farklı bitki katmanlarıyla gölge, mekânsal tanımlama, görsel filtreleme süreklilik sağlayan peyzaj kurgusu oluşturulmuştur.
YAPISAL KURGU
Yapı; dört bodrum kat, zemin kat, üç normal kat çatı katından oluşan tek blok tek kütle olarak ele alınmıştır. Geniş açıklık gereksinimleri doğrultusunda mantar döşeme sistemi, uzun konsollarda ise ardgerme çözümü öngörülmüştür. Köprü merdivenlerin çelik taşıyıcı sistemle çözülmesi planlanmıştır.
Taşıyıcı sistem kararları, yapının geniş esnek kamusal mekânlar oluşturma hedefiyle birlikte değerlendirilmiştir.
SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK TEKNİK ALTYAPI
Yapının sürdürülebilirlik yaklaşımı, mimari kararlarla birlikte mekanik elektrik sistemlerini kapsayan bütüncül çerçevede ele alınmıştır.
Bina otomasyonu, gün ışığı varlık sensörleri, enerji verimli aydınlatma sistemleri, yenilenebilir enerji kaynakları elektrikli araç şarj altyapısı birbiriyle entegre biçimde kurgulanmıştır. Kuşadası’nın güneşlenme potansiyelinden yararlanmak amacıyla çatı yüzeylerinde öz tüketim odaklı fotovoltaik güneş enerjisi sistemi için altyapı hazırlanmıştır.
yaklaşım, teknik altyapının mimariden bağımsız sistem olarak değil, yapının mekânsal çevresel performansının parçası olarak ele alınmasını sağlamaktadır.
SONUÇ
Kuşadası Belediyesi Hizmet Binası, belediye yapısının kent içerisindeki rolünü yeniden düşünme üzerine kuruludur. Proje, kente gelen kullanıcıyı karşılayan mevcut ulaşım alanını, kentliyi karşılayan farklı kamusal kullanımları birbirine bağlayan yeni kentsel odağa dönüştürmeyi hedeflemektedir.
yaklaşım; yaya bağlantıları, meydanlar, tören alanı, peyzaj yarı açık geçişlerle yapının parsel sınırlarının ötesine taşınırken, iç mekânda kullanıcı yoğunluğunun kademelendirilmesi, bağımsız yönetim dolaşımı, atriumlar, galeriler esnek kullanım senaryolarıyla devam ettirilmektedir.
Şeffaf zemin kat güneş kırıcılarla desteklenen cephe sistemi, yapının kentle kurduğu ilişkiyi güçlendirirken; mevcut doğal dokunun korunması, iklimle uyumlu peyzaj kararları, fotovoltaik enerji altyapısı bina otomasyonu gibi yaklaşımlar yapının çevresel performansını desteklemektedir.
Sonuç olarak proje; kent yapı, kurum vatandaş, açık alan iç mekân gündelik kullanım kamusal etkinlik arasında süreklilik kuran; belediye hizmet binasını yalnızca hizmetlerin üretildiği kurum yapısı olmaktan çıkararak kent yaşamının aktif parçası olan kamusal altyapıya dönüştürmeyi amaçlayan mimari öneridir.
