Klasik belgesel fotoğrafçılığının önemli temsilcilerinden Manuel Çıtak, üç yıl önce bugün (9 Ekim 2023) 61 yaşında geçirdiği kalp krizi sonucu hayatını kaybetti. Ardında Türkiye’nin toplumsal belleğine ışık tutan fotoğraflar insan hikâyelerine duyduğu ilgiyi yansıtan geniş görsel miras bıraktı.
İstanbul Modern, mirası “Kendine Ait Ada” sergisiyle izleyicilerle buluşturmaya hazırlanıyor. Sanatçının fotoğrafa başladığı 1980’lerden yaşamının son dönemine kadar uzanan üretimini kapsamlı biçimde ele alacak. Küratörlüğünü Demet Yıldız Dinçer’in üstlendiği sergi, Çıtak’ın belgesel fotoğrafla kurduğu şiirsel ilişkiye odaklanıyor.
Kentten kırsala uzanan insan hikâyeleri
Çıtak’ın şehirde, kentin çeperlerinde kırsalda insanın varoluşunu odağına alan çalışmaları, serginin temel eksenini oluşturuyor. Sanatçının tanınmış siyah-beyaz kıyı fotoğraflarının yanı sıra renkli siyah-beyaz kent manzaraları, portreleri, Anadolu’ çevre ülkelerde çektiği kareler sergide yer alıyor.
Sanatçının döneminde henüz yaygınlaşmamış panoramik formatta ürettiği fotoğraflar seçkide öne çıkıyor. Böylece sergi, Çıtak’ın bilinen çalışmalarının ötesine geçerek üretiminin daha az görünür yönlerini ortaya koymayı hedefliyor.
“Kendine ait ada”nın izinde
Sanatçının tüm kariyerini ilk kez arada sunacak sergi, Çıtak’ın gündelik yaşama duyduğu ilgiyi, seriler hâlinde çalışma biçimini, entelektüel birikimini, mizahını yalın anlatımını görünür kılıyor.
Çıtak’ın eşi, yazar Şebnem İşigüzel’in ifadesiyle “ başına, tek başına, gönüllü yalnızlıkla yarattığı fotoğraf dünyası”, sanatçının kendine ait adasını tanımlıyor. Sergi kişisel dünyayı izleyiciye açarak fotoğrafların ardındaki özgün bakışı keşfetmeye davet ediyor.
Sergiye eşlik eden katalog
Sergi kapsamında Türkçe İngilizce hazırlanan katalog, fotoğrafların yanı sıra farklı metin söyleşileri araya getiriyor. Yayında küratör Demet Yıldız Dinçer’in serginin kavramsal çerçevesini ele alan yazısı, Şebnem İşigüzel’in “Kendine Ait Ada” Orhan Cem Çetin’in “İyi Fotoğrafçı” metinleri bulunuyor.
Katalogda ayrıca Demet Yıldız Dinçer’in Şebnem İşigüzel sanatçının kızı Tamar Çıtak gerçekleştirdiği söyleşi yer alıyor. Böylece yayın, Manuel Çıtak’ın fotoğraf pratiğine kişisel dünyasına farklı perspektiflerden bakma olanağı sunuyor.
