MEES Mimarlık tarafından "Muğla Büyükşehir Belediyesi Sosyal Kültürel İdari Hizmetler Binası Mimari Proje Yarışması" için tasarlanan proje önerisi.
Proje Raporu: Yerel Hafıza, Evrensel GelecekDüşünsel Yaklaşım
“ Kültür Taşıyıcısı Olarak Muğla Kültür Sahnesi”
Muğla kültürü; üretilen, öğretilen kültür taşıyıcıları aktarılan kültürdür. Muğla kültür taşıyıcıları; kültürel miras değerlerini usta-çırak ilişkisiyle geçmişten geleceğe aktaran zanaatkârlar yerel halk bilginleridir. Muğla’ öne çıkan kültür taşıyıcıları; Menteşe geleneksel ahşap oyma sanatçıları, geleneksel tel kırma sanatı işlemecileri, geleneksel dans, zeybek müzik kültürünü yaşatan halk oyunu uzmanları, Milas halısı dokuyucuları, keçeciler, Bodrum çömlekçileri Karabağlar yayla kahvehanelerini yaşatan kahveciler gibi, kendine has başarıları Saburhane evleri yayla kültürünü yaşatan kişilerdir.
Öneri tasarım, yalnızca etkinlik sunan yapı olmanın ötesinde kültürel aktarım alanı sunan, Muğla’nın yaşayan kültürünün mekânsal pratiklerinin devam ettirilip, usta çırak ilişkisi genç kuşaklara aktarılarak yaşatılacağı kamusal mekân olması hedeflenmektedir. Muğla’ öne çıkan değerlerin gençlere çocuklara benimsetildiği, kolektif üretimi destekleyen, gündelik hayatın üretimin parçası olan, insan ölçeğini odağa alan, sosyal etkileşimi yüksek farklı toplulukları buluşturarak tüm kente ev sahipliği yapacak kamusal yaşam kurgulanması amaçlanmıştır.
Kent Ölçeğinde Projenin Anlamı
“Önce yaşam, sonra mekânlar, sonra binalar. Tersi sadece bazen işe yarar.” Jan Gehl, İnsan İçin Kentler, 2010.
alanı, özellikle kültür yapısını gerçekten yaşanabilir yapan binalardan çok, binalar arasında gelişen kamusallık; insan ilişkileridir. Günlük yaşantının öncelendiği yaklaşımda; insanların nasıl buluşacağı vakit geçireceği, noktalarda kamusallığın nasıl artırılacağı toplumsal bütünleşmenin nasıl sağlanacağı üzerine düşünülmüştür. kapsamda tasarlanacak kültür yapısı, tarihi çevrede bulunmasının getirdiği potansiyel doğrultusunda, ticari, sosyal kültürel aksları merkezileştiren konumda yer almaktadır. Bölgedeki tarihi çevrenin etkisiyle büyük ölçüde korunan az katlı yapılaşma, insan ölçeğini vurgulayarak kamusallığı artırmaktadır.
Tarihi Doku Uyumlu Kurgu Malzeme Kararları
Tarihi çevre binalar uyumlu, gabari olarak onları aşmayan, tarihi bölgedeki parçalı kitle formunu koruyan, beyaz renk ahşap malzeme tercihleriyle geleneksel dokuyu saygılı tasarım dili oluşturulmuştur. Böylelikle tarihi çevreye yapı kitlesi öne çıkmayan, tarihi çevreyle benzer ölçekte yapılan ancak tasarım kurgusu, yapım yöntemi, malzemenin kullanım şekli bugünü yansıtan özgün yapı kurgulanmıştır.
Mekânsal Yaklaşım
Tasarlanan kültür yapısı, açık alanlarıyla, peyzajıyla, cephesiyle, kente bıraktığı boşluklarıyla tarihi dokuyu koruyan, tescilli binaların gabarisini aşmayan, kütlesiyle öne çıkmayan, çevreye saygılı en önemlisi insan ölçeğini önceleyen biçimde tasarlanmıştır.
Projenin ana fikri; sıkışık kent dokusu içerisinde, sınırlı metrekareye sahip olan proje alanında kamusal kullanım yüzeyini, alanını maksimum düzeyde arttırmaktır. Tarihi merkezlerde zemin katlar, sadece sokağa açılan cephe değil; kentin kolektif hafızası binanın modern işlevlerinin karşılaştığı sınır bölgesidir. sebeple kot farklarından yararlanarak zemin kat bodrum kat birlikteliği sağlayacak şekilde kurgulanmıştır. Binanın cephe verdiği tüm yüzeylerde bina mümkün oldukça geri çekilerek kamusal alanları yarı açık mekânlarla sokağa, yola, açık alana taşıması amaçlanmış cephede ara yüzlerle açık alanda kamusal ilişki kurulması hedeflenmiştir.
Kültür Platformu Çok Amaçlı Esnek Salon
Akdeniz ikliminin hâkim olduğu Muğla’ Akdenizli olma hali yaşantıyı şekillendirmektedir ortak etkinliklerde açık yarı açık alan kullanımı oldukça yaygındır. 1. katta oluşturulan kamusal kültür platformu, çok amaçlı esnek salonla birleştirilerek yoğun kamusallık hedeflenmiştir. Kurşunlu Camii yönünden Koca Mustafa Efendi Caddesi’ne ulaşan kamusal amfi ulaşılan kültür platformu, çok amaçlı esnek salonla birleşmekte, açılır sahne sistemiyle açık-yarı açık kapalı alanın bütünleşmesine olanak sağlamakta yılın 365 günü yaşayacak şekilde esnek kullanım senaryolarını barındırmaktadır.
Çok amaçlı esnek salon kitlesinin cephesinde Muğla yerel motif dokuma desenleri soyutlanarak, ahşap malzemeden cephe elemanı tasarım ögesi olarak kullanılmıştır.
Çatı formuyla geleneksel mimariye, çevreye saygılı, plan notlarıyla uyumlu olarak tasarlanmıştır. Hem malzeme, hem kütlede yer alış biçimiyle ana öğe olarak vurgulanmıştır. Salon tiyatro, konser veya film gösterimi düzenlemeye uygun, hareketli oturma düzenine sahip, gündüzleri atölye ya sergi alanına dönüşebilen, gerektiğinde kültürel etkinliklere, söyleşilere, düğün, toplantı. organizasyonlara ev sahipliği yapabilecek şekilde tasarlanmıştır.
Üretim Kültürel Aktarım
Bodrum katta tescilli Atatürk İlkokulu yönünde atölye eğitim mekânları dış mekânla ilişkili şekilde kurgulanmış, zemin katta Kurşunlu Camii meydanına açılan bölgede kitap kafe dijital kütüphane gençlerin sürekli uğrak noktası olacak, kültürel giriş olanağı sağlayan kamusallığı yüksek mekânlar tasarlanmıştır.
Geleneksel zanaatların yaşatıldığı el işi atölyeleri podcast stüdyosu gibi yeni nesil üretim ortamlarını destekleyen bölünebilir alanlar tasarlanmıştır. sayede aynı mekân günün farklı saatlerinde ya haftanın belirli günlerinde çeşitli etkinliklere uygun olarak kullanılabilmektedir. Sokaktan geçen çocuk veya yaşlı, içeride üretim yapabilir veya ürünün nasıl yapıldığını izleyebilir, zanaatın nasıl icra edildiğini ustalarından öğrenebilir. Böylelikle üretme izleme ilişkisi sokakla kurularak kamusallık arttırılmaktadır. Sokaktan geçen kültür üretimine tanıklık ederek parçası olmakta böylelikle üretim kamusallaştırılmaktadır.
doğrultuda proje; Muğla’nın yaşayan kültürünün devam ettirilmesini, kültürel aktarımın desteklenmesini tarihi kent merkezinde kamusal yaşamın güçlendirilmesini amaçlayan kültür yapısı olarak kurgulanmıştır.
