Artı Gerçek- Kürt siyasetçi İlham Ahmed, Rûdaw TV’ye verdiği özel röportajda Dilbixwîn Dara’nın sorularını yanıtladı.
Ahmed; Suriye’deki entegrasyon süreci, Kürtlerin geleceği, eğitim dili taraflarla ilişkiler hakkında açıklamalarda bulundu.
'KÜRTLER YENİ BİR AŞAMAYA GEÇTİ'İlham Ahmed, Suriye’deki yeni sürece dikkat çekerek Kürtlerin artık karar merkezinin parçası haline geldiğini belirtti “Tarihte Kürtler her zaman karar merkezinin dışında bırakıldı. kez Kürtler işin içinde ülkede Kürtlerin yaşadığına dair kabul oluştu. yeni şeydir”.
İlham Ahmed, özerkliğin kabul edilmesinin henüz yetersiz olduğuna işaret etti ancak gelecekte yerel yönetim hakkı özerklik statüsünü Suriye’nin yeni anayasasına dahil etmek istediklerini kaydetti.
İlham Ahmed, son gösterilere dair devletin kin nefret söyleminin önünü kesmesi vatandaşlığı teşvik etmesi gerektiğini dile getirdi.
'KÜRTÇE RESMİ EĞİTİM DİLİ OLMALI'İlham Ahmed, eğitim konusunda bilgi vererek, an okullarda haftada 3 saat Kürtçe dersi olduğunu ayrıca tarih, coğrafya felsefe alanında 3-4 kitabın Kürtçe okutulduğunu belirtti. İlham Ahmed, Kürtçe konusunda taleplerini şöyle anlattı:
“Anayasada anadilde eğitim hakkının olmasını Kürtçenin resmi eğitim dili haline gelmesini istiyoruz. 9. sınıf diplomaları kabul edildi, üniversite diplomaları kabul edilecek.”
Ahmed, sadece Rojava’ değil; Şam, Dera Bab gibi şehirlerde Kürtler için Kürtçe okulların açıldığını açıkladı.
İLHAM AHMED PARLAMENTODA DIŞ İLİŞKİLER KOMİTESİ'NDE YER ALACAKİlham Ahmed, bakanlıklar büyükelçilikler için Şam’a isim listesi verdiklerini devletin cevabını beklediklerini açıkladı.
“Suriye Parlamentosu üyesi olacak mısın?” sorusuna net yanıt veren İlham Ahmed, “Karar var ancak cumhurbaşkanı tarafından yürütülmesi gereken pratik prosedürlere ihtiyaç. Dış İlişkiler Komitesi’nde yer alacağım”.
ENKS İLE İLİŞKİLER DURDUİlham Ahmed, Suriye Kürt Ulusal Konseyi (ENKS) ilişkilere dair anda ortak çalışmalarının olmadığını belirterek şunları söyledi:
“Yapılan anlaşma çerçevesinde dondurulma. Ortak çalışmanın nasıl yürüyeceği ortaklığın nasıl olacağı anlayışında ciddi problem. Vilayet yönetiminde yer almalarını istiyorduk ancak iyi yanıt gelmedi.”
İlham Ahmed, kapının tamamen kapanmadığına sorunların daha sonra çözülebileceğine dikkat çekti.
İlham Ahmed'in Rudaw'ın sorularına verdiği yanıtlar şöyle:
Rûdaw: Entegrasyondan bahsediyoruz; gördüğüm kadarıyla onunla çok meşgulsünüz halkı ona çok odakladınız, sanki entegrasyondan umudunuz çokmuş gibi; peki entegrasyon Kürtlere ne kazandıracak?
İlham Ahmed: Şöyle söyleyeyim; anlaşmayla birlikte değişim yaşandı, Kürtler Suriye’ yeni aşamaya geçti Suriye’nin kendisi yeni aşamaya geçti. Çünkü tarihte Kürtlerin hep dışarıda karar merkezinin dışında bırakıldığı süreçte kez Kürtler içinde yer alıyor Kürtlerin ülkede yaşadığına dair kabul itiraf ortaya çıktı. yeni şeydir; ama yetersizdir, yani 13 Sayılı Kararname’nin eksiksiz olduğunu söylemiyoruz ama temel olmuştur, yüzden ona önem veriyoruz bunun istikrarın temeli ülkenin ortakları olmamızın zemini olacağını söylüyoruz.
Rûdaw: Peki, siz daha önce Rojava’ her şeydiniz, her şey elinizdeydi, iktidardınız devlettiniz; peki an Rojava adında şey kaldı ?
İlham Ahmed: Rojava coğrafya olarak toplumun zihninde ruhunda vardır; resmiyette yoktur ama Kürtler kendi aralarında konuştuklarında her zaman Rojava derler. Bunun dışında bölgenin kültürel hatta sistem açısından özerkliği vardır; bölge halkı bizzat yapılanmanın içinde yer alıyor yönetilmesi onların elindedir, dolayısıyla belli düzeye kadar böyle özerklik mevcuttur.
Rûdaw: Şimdiki özerklik anayasal hale gelebilir yoksa sadece şekilde kalacak?
İlham Ahmed: Çabalıyoruz anayasal olması gerekir; anayasal nasıl, yerel yönetimler güçlendiğinde bunu şekilde anayasanın içine yerleştirmek istiyoruz. Mücadelemiz anayasanın tüm uluslara yerel yönetimlerde kendi kendilerini yönetebilmeleri için hak tanıması yönünde olacaktır; mücadeleyi vereceğiz.
Rûdaw: Acaba Kürtlerle birlikte yaşayan Arap bileşenler, özellikle Haseke vilayetinde bunu kabul edecek ? Örneğin son dönemde gördük ki saldırdılar, Kürtlere saldırdılar hatta bazı yerlerde Saddam Hüseyin’in fotoğraflarını taşıdılar; dönem halkların kardeşliği dediğiniz birlikte çalıştığınız bileşenleri Kürtlerin kendi bölgelerini yönetmesi konusunda nasıl razı edeceksiniz?
İlham Ahmed: anda Arapların bulunduğu yerlerdeki yönetimleri yine bölgenin Arapları yönetiyor, yani yapılanmanın içinde yer alıyorlar geçmişte vardılar. şekilde sorun çıkaranların bazıları bölgede olmayan dışarıdan geri dönen kişilerdir; bazıları bunu istemeyen eski Baasçılardır şovenist zihniyete sahip olanlardır.
Devlet çerçevesinde hükümetle birlikte temel görev olarak zihniyetin önünün kesilmesi kin nefret söyleminin ortadan kalkması gerektiğini görüyoruz. İkincisi devletin bizzat ön açması "Bunlar vatandaştır, yapılanmada yer almak kurumları yönetmek onların hakkıdır" diyerek teşvik etmesi gerekir. Yani devletin omuzlarındaki görevdir biz gelecekte rolü oynamasını umuyoruz.
Rûdaw: Devletle çok fazla temas halindesiniz, gidip geliyorsunuz; Ahmed Şara Dışişleri Bakanı görüşmeler yapıyorsunuz. Gerçekten Kürtlere anayasal hak vermek istediklerine inanıyor musunuz?
İlham Ahmed: Görüyoruz ki evet; henüz anayasa tartışması bizzat yapılmamış olsa özellikle Kürtlerin hak kimlik sahibi olması konusunda açık yaklaşım vardır. Bununla birlikte bölgesel devletlerin veya dış devletlerin genel iç atmosfer üzerindeki etkisi halen sürmektedir; yüzden bazıları doğrudan kendileri, bazıları ise dış tesirlerle düşüncelere sahiptir.
Rûdaw: Dil meselesi nereye vardı? Örneğin eğitim nasıl olacak; sadece üç ders olacak yoksa gerçekten Kürt bölgelerinde eğitim Kürtçe Arapça olacak?
İlham Ahmed: an eğitim sadece üç dersten ibaret değil; karara göre içinde üç saat Kürtçe dersi var ama onun yanında dört kitap daha Kürtçedir. Bunlardan tarih, coğrafya felsefe gibi üç kitap yıl için belirlenmiştir; çeviriden sonra bunları kalıcı hale getirmeye çalışacağımızı söyledik, yani şekilde dört kitap Kürtçe olarak verilmektedir.
Sorun şurada ki Kürt çocukları şimdiye kadar Kürtçe okudular Arapça bilmiyorlar; durum sorun yaratıyor süreç geçiş ara aşama gerektiriyor. Diğeri anayasada Kürtlerin anadilde eğitim hakkının resmi eğitim dili olmasının böyle maddeyle tanınmasıdır; gerçekleştikten sonra hangi konuyu Arapça hangi konuyu Kürtçe vereceğimiz çok fazla sorun değildir.
Rûdaw: Şimdiye kadar verilen diplomaları hükümet kabul edecek ?
İlham Ahmed: Kabul ettiler; 9. sınıf diplomalarının hepsini kabul ettiler, üniversite diplomaları süreç başladığında kabul edilecektir.
Rûdaw: Peki, bahsettiğiniz dersler Efrin Sereaniye' okutulacak ?
İlham Ahmed: Evet; kararname Kürtlerin yaşadığı tüm bölgeler için çıkmıştır genel olarak Kürtler içindir. Hatta şimdiye kadar Kürtçenin olmadığı, Kürtlerin bulunduğu ama Kürtçe konuşmadığı bazı şehirlerde bile Kürtçe okulların açılması istenmiştir. Örneğin Hama' 5 okul açıldı, Şam’ açıldı; Dera’ istiyorlar, Bab’ yerlerde Kürtçe okutulacaktır.
Rûdaw: Eskiden özerk yönetimde olan an işinin başında bulunan memurların maaşını kim veriyor; siz veriyorsunuz yoksa hükümet veriyor?
İlham Ahmed: an memurların isim listeleri hazırlanmış gönderilmiştir; kurumların memurları olduklarının kabul edilmeyi bekliyorlar. Ancak henüz gerçekleşmediği için arada maaşlarını halen biz veriyoruz.
Rûdaw: parayı nereden getiriyorsunuz?
İlham Ahmed: Bilindiği üzere, şimdiye kadar topladığımız gelirlerden maaşlarını ödüyoruz.
Rûdaw: Askeri güçlerin parasını maaşını kim veriyor?
İlham Ahmed: Üyelikleri kabul edilen tugaylar kapsamına giren askeri güçlerin kısmını devlet veriyor; ancak isimleri henüz resmiyet çerçevesinde kabul edilmemiş olan geri kalan kısmın yükünü biz üstleniyoruz.
Rûdaw: Dikkatimi çeken şey oldu; örneğin hükümet şimdiye kadar Kürtler için egemenlik gerektiren temel makamlar önerdi önermedi ?
İlham Ahmed: Hayır, yoktur.
Rûdaw: Nedeni nedir?
İlham Ahmed: konuda 29 Ocak mutabakatımızda tüm bakanlıklarda temsilcilerin olması, atamaların yapılması bazı bakanlıkları bizim yönetmemiz gerektiği yönünde böyle madde vardı; konuda müzakerelerimiz var ama henüz tamamlanmadı. İsim listelerini gönderdik entegrasyon meselesi halen devam ediyor.
Müzakerelerin yapıldığı açık dosyalar var, açılmamış olanlar Büyükelçilikler bakanlıklar için isimler sunduk devletin cevabını bekliyoruz; eğer kabul etmezlerse ortaklığı kabul etmedikleri veya ortaklık anlayışında problem olduğu anlamına gelir.
Rûdaw: Daha önce Rojava’nın dış ilişkiler eşbaşkanlığını yapıyordunuz; Suriye Parlamentosu üyesi olacağınızı duyduk, acaba bunun için karar çıktı ?
İlham Ahmed: Karar var ama cumhurbaşkanı tarafından yürütülmesi gereken pratik prosedürlere ihtiyaç.
Rûdaw: Gelecek dönemde parlamenterlik yani?
İlham Ahmed:.
Rûdaw: Komitelerde yer alacak mısınız?
İlham Ahmed:.
Rûdaw: Hangi komite olacak?
İlham Ahmed: Dış İlişkiler üzerine konuşmuştuk çerçevede olacaktır.
Rûdaw: dönem aranız ENKS iyiydi; müzakereler toplantılar vardı, Kamışlo’ konferans yaptınız ama sonra hiçbir şey kalmadı. Şimdi birlikte çalışıyorsunuz, ortak plan var yoksa birbirinden uzaklaştınız ?
İlham Ahmed: Yapılan mutabakat çerçevesinde dondurulma var; yani son birkaç ayda ortak çalışmanın olduğunu söyleyemem.
Rûdaw: Sorun nerede?
İlham Ahmed: Bazı noktalarda ortak çalışmanın nasıl yürüyeceği ortaklığın nasıl olacağı anlayışında ciddi sorun (uyuşmazlık). projeyi nasıl birlikte yürüteceğimize dair zihniyet yaklaşım meselesi (farklı.) Örneğin vilayet yönetiminde yer almalarını istiyorduk ama dönemde iyi yanıt olunmadı. Yine kapının tamamen kapandığı anlamına gelmez; gelecekte sorunlar çözülebilir çözülmesi gereklidir.
Rûdaw: entegrasyon sürecinde komşu ülkelerle, örneğin Türkiye olan ilişkilerinizde değişiklik oldu ?
İlham Ahmed: Ciddi değişiklik olduğunu söyleyemem ama temas vardır.
Rûdaw: Özerk yönetimin SDG kurumlarının sona ermesinden sonra Amerika Avrupa ilişkileriniz ne düzeydedir; onlarla nasıl temas kuruyorsunuz?
İlham Ahmed: Genel olarak temaslar sürüyor; hem entegrasyonun takibi konusunda hem sorun çıktığında çözüm için rollerini oynuyorlar. Ayrıca Suriye’nin istikrarı Kürtlerin haklarının garantiye alınmasının genel çerçevesinde görüşmelerimiz eskisi gibi vardır.
Rûdaw: Güney ilişkileriniz nasıldır?
İlham Ahmed: Güney ilişkilerimiz kesilmedi; aksine her zaman diyalog vardı daha iyiye gittiğini görüyorum.
Rûdaw: Kürdistan Bölgesi Başkanı Neçirvan Barzani süre önce Şam’daydı; sizce nasıl rol oynayabilir, özellikle Ahmed Şara Suriyeli taraflarla ilişkileri iyi olduğu için, kendisinden talebiniz nedir?
İlham Ahmed: Şimdiye kadar gerçekten rolünü oynamıştır teşekkür edilmelidir. Bundan sonra entegrasyon meselesi henüz tamamlanmadığı yardıma ihtiyaç duyan sorunlu maddeler olduğu için, ilişkileri sayesinde daha yardımcı olabilir.
Rûdaw: Birçok kişi Sayın Mazlum Abdi’nin danışmanlık görevini almasından sonra; Kürtlerin Şam’dan aldıkları makamların verdikleri şehitlere, daha önce ellerinde bulunan iktidara kıyasla çok küçük kaldığını söylüyor. Gerçekten öyle midir?
İlham Ahmed: Temel amacımız halkımızı makamlara yerleştirmektir; eğer onların haklarını garanti altına alırsak Kürtlerin devlet kurumlarındaki temsiliyeti kendi kimlikleriyle adil şekilde olursa anayasaya girerse, zaman biz makamları halkımıza layık görmüş oluruz. aşamada rollerin oynanması önemlidir; taraftan Suriye’nin sorumluluğunu üstleniyorlar, taraftan davamızın sorumluluğunu yürütmek istiyoruz. Çünkü müzakereler halen gereklidir adımlar olanaklar yaratabilir.
