Sümeyye Özelçi'nin Pasif Ev Tasarımcısı Mimar Bilal Gökgün Döngüsel Mimari Tasarımcı Özgül Öztürk danışmanlığında tasarladığı proje, "UIA Guidebook for the 2030 Agenda 2026" kapsamında yayımlandı.
Proje Raporu:proje, Ankara’nın İncek-Gölbaşı bölgesindeki sosyal konut anlayışını yeniden ele alarak; iklim dirençli topluluk odaklı tasarım yaklaşımı önermektedir. Pasif sistemler, permakültür temelli yeşil çatılar ortak kullanım alanları ön planda tutulurken; yerel gıda üretimi, suyun yeniden kullanımı biyoklimatik konfor desteklenmektedir. Modüler yerleşim kurgusu doğayla bütünleşen tasarım stratejileri, sosyal bağları güçlendirirken düşük etkili yaşam biçimini teşvik etmekte proje birden fazla Sürdürülebilir Kalkınma Amacı (SKA) örtüşmektedir.
Proje, Sertifikalı Pasif Ev Tasarımcısı Bilal Gökgün Sürdürülebilir Mimar / Döngüsel Rejeneratif Tasarımcı Özgül Öztürk’ün rehberliği teknik uzmanlığı doğrultusunda daha geliştirilmiştir. Katkıları; projenin pasif performans stratejilerinin, malzeme döngüselliği yaklaşımının uzun vadeli çevresel dayanıklılık çerçevesinin güçlendirilmesine katkı sağlamıştır.
Yeşil çatılar ortak bahçeler, yerel gıda üretimini desteklerken gıda sürdürülebilirliği konusunda farkındalık oluşturmakta dışarıdan sağlanan gıda sistemlerine olan bağımlılığı azaltmaktadır. Permakültür ilkeleri doğrultusunda yapı yüzeyleri üretken peyzajlara dönüştürülmekte; böylece kullanıcıların doğrudan gıda yetiştirme süreçlerine katılması sağlanırken, konut topluluğu içerisindeki ekolojik döngüler güçlendirilmektedir.
SKA 2 – Açlığa Son
Proje, ortak bahçeler yeşil çatılar aracılığıyla yerel gıda üretimini destekleyerek SKA 2’yi güçlendirmektedir. Entegre tarımsal sistemler sayesinde gıda sürdürülebilirliği konusunda farkındalık artırılmakta, dış kaynaklı gıda sistemlerine olan bağımlılık azaltılmakta taze ürünlere erişim desteklenmektedir. Aynı zamanda ekolojik gıda döngüleri konusunda kullanıcıların bilgi edinmesini sağlayan topluluğun gıda egemenliğini güçlendiren yaşam modeli oluşturulmaktadır.
SKA 3 – Sağlık Kaliteli Yaşam
SKA 3 doğrultusunda tasarım; doğal havalandırma, yeşil alanlar topluluk temelli tarım uygulamalarını araya getirerek kullanıcıların fiziksel zihinsel iyilik hâlini desteklemektedir. Sağlıklı gıdaya erişim, sosyal etkileşim daha temiz hava koşulları sayesinde bütüncül yaşam kalitesi hedeflenmektedir. Üretken peyzajlara aktif katılım doğayla kurulan ilişki, kullanıcıların sağlıklı sosyal çevrede yaşamalarını teşvik etmektedir.
SKA 4 – Nitelikli Eğitim
Her yaştan kullanıcı için kapsayıcı yaşam boyu öğrenmeyi desteklemek amacıyla projede ortak öğrenme alanları atölyeler tasarlanmıştır. Permakültür, el sanatları ekolojik yaşam konularında beceri geliştirmeye yönelik programlar aracılığıyla sürdürülebilirlik topluluk bilgisi ımı teşvik edilmekte; ortak öğrenme süreçleri sosyal bağların güçlendirilmesine katkı sağlamaktadır. yaklaşım SKA 4 desteklenmektedir.
SKA 6 – Temiz Su Sanitasyon
Yağmur suyu toplama gri suyun yeniden kullanımı sistemleri, SKA 6 doğrultusunda tasarıma entegre edilmiştir. kapalı döngü sistemleri; sanitasyon peyzaj sulaması için suyun etkin sürdürülebilir biçimde kullanılmasını sağlarken, belediye su kaynakları üzerindeki baskıyı azaltmakta su kıtlığına karşı dayanıklılığı artırmaktadır.
SKA 7 – Erişilebilir Temiz Enerji
Zemin altındaki hava kanallarından yararlanan ground-fridge sistemleri, yapıların doğru yönlendirilmesi güneş kontrolü sağlayan gölgeleme elemanları aracılığıyla pasif soğutma enerji talebinin azaltılması hedeflenmektedir. Çatı üzerindeki güneş panelleri, ortak kullanımlara aydınlatmaya yönelik temiz enerji üretmektedir.
Yerel iklim koşullarına karşı çalışmak yerine koşullarla uyum içinde çalışan pasif tasarım stratejileri, enerji dayanıklılığını enerjiye erişilebilirliği desteklemektedir.
SKA 8 – İnsana Yakışır İş Ekonomik Büyüme
Proje; kentsel tarım zanaat temelli geri dönüşüm programları aracılığıyla döngüsel ekonomiyi yerel üretimi desteklemektedir. yaklaşım, yerel ölçekte istihdam olanakları yaratırken topluluk becerilerinin geliştirilmesine dış ekonomik sistemlere olan bağımlılığın azaltılmasına katkı sağlamaktadır. Böylece SKA 8 desteklenmektedir.
SKA 9 – Sanayi, Yenilikçilik Altyapı
Proje, inşaat kaynaklı emisyonları azaltmak amacıyla yerinde elde edilen toprak, sıkıştırılmış toprak (rammed earth) sıkıştırılmış tuğla tekniklerinden yararlanmaktadır.
Modüler yapı sistemi, yapıların gelecekteki ihtiyaçlara göre esnek biçimde uyarlanmasına olanak tanımaktadır. Düşük teknolojili yerel kaynaklara dayalı çözümler ise kullanıcıların kolayca erişebileceği malzeme becerilerle sürdürülebilecek, kapsayıcı dirençli altyapı oluşturmaktadır. yaklaşım SKA 9 örtüşmektedir.
SKA 10 – Eşitsizliklerin Azaltılması
Kapsayıcı tasarım ilkeleri doğrultusunda, özellikle dezavantajlı gruplar başta olmak üzere tüm kullanıcıların erişilebilirliğinin sağlanması hedeflenmiştir. Engelsiz ortak alanlar, farklı kullanıcı gruplarını araya getirerek sosyal bütünleşmeyi fırsat eşitliğini desteklemektedir. Böylece sosyal gruplar arasındaki engellerin azaltılması daha kapsayıcı yaşam çevresi oluşturulması amaçlanmaktadır.
SKA 11 – Sürdürülebilir Şehirler Topluluklar
Ortak kullanımı, karma kullanımlar kolektif yaşam modelleri aracılığıyla sürdürülebilir kapsayıcı kentsel gelişim modeli önerilmektedir. Topluluk etkileşimini, ımını çevresel sorumluluğu odağına alan dirençli konut topluluğu, SKA 11’i doğrudan desteklemektedir.
SKA 12 – Sorumlu Üretim Tüketim
Geri dönüştürülmüş malzemelerin, konserve gıdaların yerel olarak üretilen gıdaların kullanımı; sürdürülebilir tüketim alışkanlıklarını atıkların azaltılmasını teşvik etmektedir. yaklaşım, konut yaşamının malzeme seçimi işletme sistemleri aracılığıyla döngüsel ekonomi ilkeleriyle nasıl bütünleştirilebileceğini göstermektedir. Böylece SKA 12 desteklenmektedir.
SKA 13 – İklim Eylemi
Proje; pasif soğutma, ground-fridge hava kanalı sistemi, yeşil çatılar biyolojik çeşitliliği destekleyen peyzaj stratejileri aracılığıyla işletme kaynaklı emisyonları azaltmayı iklim değişikliğine karşı dayanıklılığı artırmayı hedeflemektedir. Ekolojik sistemlerle bütünleşen pasif konfor stratejileri sayesinde yapıların iklim koşullarına uyum kapasitesi güçlendirilmektedir. yaklaşım SKA 13 – İklim Eylemi doğrudan örtüşmektedir.
SKA 15 – Karasal Yaşam
Yerli bitki türleri permakültür temelli peyzaj uygulamaları; yerel ekosistemleri desteklemekte, biyolojik çeşitliliği artırmakta yerleşim alanındaki toprak kalitesini iyileştirmektedir. Böylece konut peyzajları, kullanıcıları kent yaşamını destekleyen doğal sistemlerle ilişkilendiren yerel türler için yaşam alanı sağlayan ekolojik koridorlara dönüştürülmektedir. yaklaşım SKA 15 – Karasal Yaşam hedefini desteklemektedir.
