Yapay zekâ altyapısına yönelik yatırımların mali getirisi hakkındaki endişeler, veri merkezi bulut bilişim şirketlerinin hisselerinde sert düşüşlere yol. HPE, NetApp, Oracle CoreWeave hisseleri, Barclays analistlerinin kurumsal yapay zekâ talebinin zamanlamasına ilişkin değerlendirmeleriyle birlikte değer kaybetti. Gartner’ın gelir beklentilerine yönelik uyarıları trilyonlarca dolarlık altyapı harcamalarının sürdürülebilirliği konusundaki soru işaretlerini artırdı.
Dell, HPE NetApp Hisseleri Sert Düşüş YaşadıDell, Hewlett Packard Enterprise (HPE) NetApp hisseleri, Barclays analistlerinin değerlendirmelerinin ardından sırasıyla yüzde 11, yüzde 8 yüzde 7 geriledi. Analistler, şirketlerin yapay zekâ kaynaklı büyümeden henüz anlamlı ölçüde yararlandığına ilişkin yeterli işaret görmediklerini belirterek notlarını düşürdü. Değerlendirmede kurumsal müşterilerin yapay zekâ yatırımlarını ne zaman artıracağına ilişkin belirsizlikler öne çıktı.
Satış baskısı teknoloji şirketlerine yayıldı. Oracle hisseleri yüzde 9, yapay zekâ iş yüklerine yönelik bulut altyapısı sağlayan CoreWeave hisseleri ise yüzde 15 değer kaybetti. Bununla birlikte Dell, HPE NetApp’ın son dönemdeki yükselişleri, yaşanan gerilemenin daha geniş piyasa hareketi içinde değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor. Kaynakta yer alan bilgilere göre Dell hisseleri önceki yıllık dönemde yüzde 300’den fazla yükselmişti.
Barclays analistleri, şirketlerin güçlü gelirlerinin doğrudan kurumsal yapay zekâ talebinden kaynaklanmayabileceğini savundu. Analistlere göre bellek bileşenlerdeki arz sıkıntıları fiyatları artırarak donanım üreticilerinin gelirlerini destekliyor olabilir. İşletmelerin bilgi teknolojileri bütçelerinin yaklaşık yüzde 5’ini yapay zekâya ayırdığı yönündeki değerlendirme mevcut yatırım hacminin talep tarafında aynı ölçüde karşılık bulmadığı endişesini güçlendirdi.
Büyük bulut sağlayıcıları yapay zekâ şirketleri, veri merkezleri başta olmak üzere yeni altyapı yatırımları için çok büyük bütçeler ayırıyor. Sektördeki şirketler birbirleriyle yaptıkları anlaşmalar üzerinden donanım, bulut kapasitesi yapay zekâ hizmetlerine yatırım yaparken harcamaların gelecekte yeterli gelir üretip üretemeyeceği tartışılıyor.
Gartner analisti Will Sommer, yapay zekâ sağlayıcılarının 2026 yılında altyapıya yaklaşık 1 trilyon dolar harcamasının beklendiğini, 2027 2030 arasında ise 6 trilyon dolarlık ek yatırım öngörüldüğünü belirtti. Sommer, kurumsal tüketici tarafındaki yapay zekâ gelirlerinin planlanan sermaye harcamalarının tamamını kârlı hale getirmeye yetmeyeceği değerlendirmesini tı.
Gelir beklentileri, büyük yapay zekâ geliştiricilerinin büyüme hızına rağmen maliyet baskısının devam ettiğine işaret ediyor. Haberde aktarılan tahminlere göre OpenAI’ın yıllıklandırılmış geliri 50 milyar dolara ulaşma yolunda ilerliyor; ancak rakam daha önceki beklentilerin 20 milyar dolar altında kalıyor. Reuters’ın aktardığı bilgilere göre Anthropic’in yıllıklandırılmış gelir hızı yaz aylarında 65 milyar doları aşarken şirketin 2026 sonunda 100 milyar dolar seviyesini geçmesi bekleniyor. Yine gelir artışı, altyapı yatırımlarının tamamının kârlı olacağını tek başına kanıtlamıyor.
Gartner’ın analizine göre yapay zekâ veri merkezi sahiplerinin açıklanan sermaye harcamalarını, finansman maliyetlerini yatırılan sermaye üzerinden yüzde 12 getiri hedefini karşılayabilmesi için toplam 8,5 trilyon dolar gelir elde etmesi gerekiyor. Araştırma şirketi, seviyeye en erken 2032 yılında ulaşılabileceğini öngörüyor. Gelirlerin beklentilerin altında kalması durumunda şirketler, altyapı varlıklarının değerini düşürmek zorunda kalabilir.
Gartner, 2032’ye kadar yapay zekâ veri merkezlerine atfedilebilecek kurumsal tüketici gelirlerinin en fazla 3,6 trilyon dolar seviyesinde kalacağını tahmin ediyor. Sommer’a göre yapay zekâ alanındaki birçok yeni şirket, fiziksel altyapı sahibi olmak yerine daha az varlığa dayanan iş modelleriyle faaliyet gösteriyor. Dolayısıyla yapay zekâ hizmetlerinden elde edilen gelirin önemli bölümü, büyük veri merkezi yatırımlarını doğrudan üstlenen şirketlere ulaşmayabilir.
Bain & Company’nin daha önceki araştırması sektörün karşı karşıya olduğu gelir ihtiyacının büyüklüğünü ortaya koymuştu. Araştırmaya göre yapay zekâ sektörünün devam eden yatırımları karşılayabilmesi için önümüzdeki yıllarda 6 trilyon dolarlık büyüklüğe ulaşması, bunun 4 trilyon dolarının ise tamamen yeni uygulama hizmetlerden gelmesi gerekiyor. Farklı araştırmaların ortaya koyduğu tahminler, altyapı harcamalarının ekonomik karşılığını yaratmak için yeni gelir kaynaklarına duyulan ihtiyacı güçlendiriyor.
Gartner, özellikle yapay zekâ iş yükleri için özel olarak veri merkezi bulut altyapısı kuran neocloud sağlayıcılarının daha yüksek risk altında bulunduğunu belirtiyor. şirketler, büyük teknoloji gruplarına kıyasla daha dar gelir tabanına sahip oldukları için yatırım maliyetlerini karşılamakta zorlanabilir. Microsoft, Amazon Google gibi büyük bulut sağlayıcıları ise farklı ürün hizmetlerden elde ettikleri gelirlerle altyapı harcamalarını destekleyebilir.
Gartner’ın tahminine göre neocloud sağlayıcılarının yüzde 80’i, mali baskılar nedeniyle 2030 yılına kadar bağımsız faaliyetlerini sonlandırabilir. Öngörü, bütün şirketlerin kapanacağı anlamına gelmiyor; bağımsız operasyonların sona ermesi satın alma, birleşme veya daha büyük şirketlerin bünyesine katılma gibi farklı sonuçlarla gerçekleşebilir.
Veri merkezi hisselerindeki düşüş, yapay zekâ altyapısına yönelik talebin ortadan kalktığını göstermiyor. Piyasanın temel sorusu, artan hesaplama kapasitesinin ne kadar sürede sürdürülebilir gelire dönüşeceği olarak öne çıkıyor. Önümüzdeki dönemde kurumsal yapay zekâ harcamaları, bulut sağlayıcılarının gelirleri, bellek maliyetleri altyapı şirketlerinin sermaye getirileri, sektör yatırımlarının ekonomik karşılığını değerlendirmede belirleyici olacak.
