Çanakkale Bienali İnisiyatifi’nin (CABININ) 20. yılına denk gelen Çanakkale Bienali’nin 10. edisyonu, Metcezir // Ebb & Flow başlığıyla 10 Ekim’ Troya Müzesi’nde kapılarını. “Toprak Su” arasındaki ilişkiler etrafında şekillenen bienal, iki temel unsuru yalnızca fiziksel özellikleriyle değil; zaman, bellek gündelik yaşam bağlamında inceleyerek insanın doğayla kurduğu üretme, öğrenme yaşama biçimlerini konu ediniyor. bağlamda Çanakkale’nin hem doğal ekosistemine hem yaşayan kültürel mirasına; kıyı ekolojilerine, seramik üretimine kültürel belleğe odaklanıyor.
Bienalin düşünsel zeminini oluşturan Metcezir kavramı, su toprağın birbirine her dokunuşunda yeni biçimler üreten doğal devinim alanı. Kimi zaman aşındıran kimi zaman biriktiren döngü, doğanın durağan değil, geçişler karşılıklı etkileşimler üzerine kurulduğunu gösteriyor. Troya’dan Adatepe’ye, tarihi gündelik mekânlardan sanayi sitelerine uzanan 15 ayrı lokasyona yayılan sergiler 20 Kasım’a; paneller, konserler, atölyeler gösterimler ise 27 Kasım’a kadar sürecek. Programa buradan ulaşabilirsiniz.
Meral DeğerÖzel Odak: Seramik
Kale Grubu Kale Tasarım Sanat Merkezi (KTSM) desteğiyle Çanakkale Bienali’nde ilk kez düzenlenen “Özel Odak: Seramik” bölümü, metcezir metaforundan hareketle toprağa toprağın taşıdığı belleğe bakıyor. Çanakkale’nin en önemli kültürel miraslarından olan seramik, bugün deneysel üretimlerle farklı zamanlar kuşaklar arasında iz taşıyan yeni anlamlar kazanan ifade alanı. Seçkinin ana lokasyonu bienalin açılışına ev sahipliği yapan Troya Müzesi. Yasemin Ülgen’in küratörlüğünü üstlendiği Özel Odak: Seramik bölümünde. Serkan Aka, Ayça Telgeren, Aylin Zaptçıoğlu, Burçak Bingöl, Canan Bozbağ, Edward Burtynsky & Alkan Avcıoğlu, Elif Uras, Füreya Koral, Lara Ögel, Melike Abasıyanık Kurtiç, Meral Değer, Merve Mepa, Nermin Kura, Oddviz, SEDNA, SENA, Tardu Kuman, Uğur Cinel, Volkan Aslan, Yaren Yıldız Yasemin Özcan’ın çalışmaları bulunuyor.
Seçki müzeyle sınırlı kalmayıp kent merkezine yayılıyor. Öne çıkan işlerden biri, İngiliz seramik sanatçısı Kay Aplin’in Çanakkale için gerçekleştirdiği mekâna özgü çalışma. Troya’nın mirası bölgenin doğal peyzajını araya getiren eserin mimari formu, Troya kazılarında ortaya çıkarılan yapı kalıntıları antik surlardan yola çıkıyor. Seramik karolarda ise bölgenin bitki örtüsünden esinlenen botanik motifler, arkeolojik buluntulardan alınan biçim desenlerle buluşuyor. iş bienal sonrasında kalıcı kamusal alan sanat yapıtı olarak varlığını sürdürecek.
Kent merkezinde yer alan Mavi Ev’ seramikler sergileniyor. Burası yaklaşık 50 yıl kapalı kalmanın ardındani ilk kez bienal nedeniyle temizlenmiş kapılarını açmış. İşlerin evin farklı odalarına yerleştirilmesi, yapıtlar mekânın geçmişi arasında bağ kuruyor. Alt katta Ebru Nalan Sülün küratörlüğündeki seramik cam seçkisinde Derya Geylani, Gülden Ataman Kemal Tizgöl yer alıyor. Gülden Ataman’ın seramik müzik aletlerine, aletlerin Çanakkaleli müzisyenler tarafından çalındığı video eşlik ediyor. Derya Geylani’nin cam seramik çalışmaları ise yükselme, geri çekilme, seyrelme gibi hareket biçimlerini arada taşıyor. Mutfak yemek odasına yerleştirilen işler alanların işlevselliğini taşıyor. Üst kat ise genel bienal seçkisinden Gerrit Frohne-Brinkmann’ın yerleştirmesine, Gökçe Kınay’ın resimlerine Süleyman Yılmaz’ın izleyici katılımıyla harekete geçen dijital çalışmasına ayrılıyor.
Burcu ErdenKorfmann Kütüphanesi’nde arkeolojik hafızanın izleri
Çanakkale’ Troya kazılarını yürüten arkeolog. Osman Korfmann Kütüphanesi, Troya arkeolojisine ilişkin bilimsel birikimiyle bienalin kent merkezindeki duraklarından. Galeri mekânında Alex Long Yuan, Burcu Erden, Ece Kibaroğlu, Eymen Aktel, Funda Susamoğlu Murat Yıldız’ın işleri sergileniyor. Funda Susamoğlu’nun “Horoz Taşıyan Çocuk” çalışması Troya Müzesi’ndeki terakota figürden esinlenilmiş. Eymen Aktel, kerpiç üretiminde Troya’nın mimari buluntularını bölgedeki yapı geleneğiyle harmanlıyor. Kütüphane, bienalin açılış günü Çanakkaleli sanatçı Babafonik’in “Gelgit Rüyası” adlı müzik performansına ev sahipliği yaptı.
Andreas TreskeMAHAL’den Balıkhane’ye Ekolojik Çalışmalar
Sarıçay kıyısındaki eski palamut deposundan dönüştürülen MAHAL, CABININ’ın yıl boyunca çalışan sanat mekânı bienalin merkezlerinden. Buradaki sergide Ece Kibaroğlu, Eda Çekil, Gözde Mimiko Türkkan, Hyeseung Lee, Johannes Vogl, Meliha Coşkun Sunbin Lim bulunuyor. Vogl’un “Yaz Yağmuru – Anıların Kokusu” projesi, Ege toprağı bitkilerinden hareketle yağmur sonrası duyulan toprak kokusunu deneyimletiyor. Proje, Institut français Turquie Goethe-Institut İzmir’in 2025’te başlattığı “Deniz Villaları – Ekolojik Geçişler” programında geliştirilmiş.
MAHAL’in komşusu StudioMAHAL’ ise Hakan Yılmaz’ın etkileşimli katılımcı dijital çalışması “Zihnimin Kıyısı” yer alıyor. İzleyiciler, künyede yer alan kodu okutarak sözcüklerini “denize bırakabiliyorlar.” çalışma, kişinin varlığını hissediyor, izleyicinin hareketiyle yüzeyi değişiyor. Eserde dalgaların görüntüsü, kıyıya vurup çekilmesini, yani metceziri çağrıştırıyor.
MAHAL’in yanında bulunan DemirHAN’ın alt katında Evren Karayel Gökkaya, Gülfidan Özmen, Halil Yoleri, Mesut Öztürk, Mustafa Tunçalp Ozan Atalan’ın işleri yer alıyor. toprak, hafıza zaman ilişkileri seçkinin ortak eksenini oluşturuyor. Ozan Atalan’ın dört kanallı video yerleştirmesi Mesut Öztürk’ün Çanakkale’ karşılaştığı seramik parçaları ateş tuğlalarından hareketle ürettiği yeni çalışmaları ilişkilerin örnekleri.
Balıkhane, kentte deniz ürünleri ticaretinin sürdüğü mekân. Binanın birinci katındaki sergi, deniz ekosistemlerinden kıyı yaşamına arkeolojiye uzanıyor. Adina Mocanu, Andreas Treske, Annika Boll, Carmen Bouyer, Dilara Akay, Fulya Çetin, Gizem Boyacıoğlu, İlhan Sayın, Laurent Lacotte, Leyla Pekmen, Öznur Işır Serdar Yılmaz’ın çalışmaları burada yer alıyor. Adina Mocanu’nun balık resimleri mekân boyunca friz oluşturuyor.
A. Serkan AkaASTİM: Sanayi sitesinde sanatçı atölyeleri
Sanayi sitesinde çalışan sanatçıların oluşturduğu ASTİM, üretim alanlarını bienal ziyaretine. ASTİM 1 olarak programa katılan Helin Boztepe Studio’ Serkan Aka Gözde Mimiko Türkkan’ın işleri bulunuyor. ASTİM 2, Süleyman Yılmaz Studio’ ise Manfred Heinze’nin çalışması yer alıyor.
ASTİM, açılış gününde. Serkan Aka, Berke Can Özcan Mihran Tomasyan’ın atık malzemelerden ürettikleri enstrümanlarla sahneye çıkan Tophane Noise Band’in deneysel müzik performansına ev sahipliği yaptı.
Renée LeviBienal, kentin kırsal duraklarına yayılıyor
Ayvacık’ın Yukarı Tartışık köyündeki ORMOS, yerel taş çağdaş mimariyle biçimlenen yerleşimiyle bienalin kırsal durağı. Can Altay, Renée Levi Stijn Ank’ın işleri köyün içinde, kamusal alanlarda sergileniyor. Renée Levi, dünyanın pek çok noktasında kamusal alanlara yerleştirdiği doğaya bıraktığı işleriyle biliyor. Bienal kapsamında tuval üzerine akrilik çalışması köyün girişinde sergileniyor. alan, yıkılmış depolama alanından dönüştürülmüş. Can Altay’ın “Çatı” adlı çalışması, köyde kullanılmayan kuyu üzerine yerleştirilmiş, üzerine kuyu uyumsuz şekilde oyuk açılmış.
Küçükkuyu’daki eski sabunhane binasında yer alan Adatepe Zeytinyağı Müzesi ise bölgenin zeytin kültürünü üretim araçlarını koruyan mekân. Andreas Treske’nin “Göldeki Kız” adındaki video gösterimi Fulya Çetin’in baskı çalışmaları bienalin durağında izleyiciyle buluşuyor.
Bölgedeki hattın son durağı, Adatepe’ restore edilmiş taş evlerden oluşan İda. Dilara Akay, Hakan Yılmaz Meliha Coşkun’un işlerini konut ölçeğindeki mekânlarında ağırlıyor. Burada Bienal’in 9. edisyonundan kalan çalışmalar sergileniyor.
