Hukukun üstünlüğünü savunan, dünya genelindeki Ermeni toplumunu desteklemeye Ermenistan diasporadaki hukuk kurumlarını güçlendirmeye çalışan hukuk profesyonelleri ağı Kaliforniya Ermeni Barolar Birliği (Armenian Bar Association), yıl Hrant Dink Özgürlük Ödülü’nü Ermeni Soykırımı Müze-Enstitüsü'ndeki müdürlük görevindin Paşinyan tarafından istifa ettirilen. Edita Gzoyan’a verdi.
Dr. Gzoyan, Şubat ayında Yerevan'ı ziyaret eden ABD Başkan Yardımcısı.D. Vance'e eşlik etmiş, Ermeni soykırımı Karabağ savaşıyla ilgili bilgi verirken Dağlık Karabağ yerine Ermenistan hükümetinin resmi iletişimde kaçındığı terim olan "Artsakh" olarak bahsetmesi nedeniyle Paşinyan tarafından istifa etmesi istenmişti.
Ödülün gerekçesi olarak,. Gzoyan’ın insan haklarını savunması, Ermeni Soykırımı Ermenilere yönelik adaletsizliklerin tarihsel gerçekliğini korumadaki olağanüstü cesaret kararlılığının yanı sıra siyasi baskılar karşısında dahi akademik dürüstlük entelektüel bağımsızlığı koruma çabaları gösterildi.
2007' öldürülen gazetemiz kurucusu Hrant Dink’e adanan ödül, çalışmalarıyla iktidara karşı gerçeği söyleme cesaretini sergileyen, insan onurunu adaleti savunan kişilere veriliyor.
Tarihçi hukuk uzmanı olan. Gzoyan, çalışmalarını Ermeni Soykırımı, hayatta kalanların göç edenlerin deneyimleri, uluslararası hukuk, kitlesel şiddet tarihi belgelerin korunması konularına yoğunlaştırıyor. Uzun yıllar Yerevan'daki Ermeni Soykırımı Müze-Enstitüsü’nde (AGMI) görev yapan. Gzoyan, önemli akademik eserler yazdı, dersler verdi. 2024'te enstitünün direktörü olan. Gzoyan, kurumun uluslararası akademik saygınlığını güçlendirmek Ermeni Soykırımı’na ilişkin titiz, kanıta dayalı araştırmaları ilerletmek için çalıştı.
Dr. Gzoyan, Ermeni Soykırımı’nın tarihsel belgeleri ortaya çıkardı 1980’lerin sonu 1990’ların başında Azerbaycan’ Ermenilere yönelik katliamlar (pogromlar) 2020’deki 44 Günlük Karabağ Savaşı dâhil olmak üzere sonraki Ermeni karşıtı şiddet olaylarını belgeledi.
Zorla istifa
Ancak. Gzoyan, Ermeni Soykırımı Müze-Enstitüsü direkötürlüğü yaptığı sırada ABD Başkan Yardımcısı.D. Vance eşinin Tsitsernakaberd Ermeni Soykırımı Anıt Kompleksi’ni ziyareti sırasında yaptığı sunum nedeniyle, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan tarafından görevden alındı. Gzoyan, ziyaret sırasında Ermeni Soykırımı Güney Kafkasya' Ermenilere yönelik Azeri saldırılarını konu alan kitaplar hediye etmiş ayrıca Karabağ tarihine değinerek, Sumgayıt, Kirovabad Bakü katliamlarında hayatını kaybeden Ermeni kurbanların anısına dikilen anıtlara dikkat çekmişti. Ziyaretin ardından Başbakan Nikol Paşinyan,. Gzoyan’dan AGMI direktörlüğü görevinden istifa etmesini istedi. Gzoyan’ın görevden ayrılması akademisyenler, insan hakları örgütleri Ermeni toplumu üyeleri arasında kurumların özerkliği akademik özgürlük konularında geniş çaplı tartışmalara yol.
Ödülün ahlaki sorumluluğu
Ermeni Barolar Birliği,. Gzoyan’a verdiği ödülle akademik çalışmaların siyasi müdahalelerden korunmasının tarihi belgelerin herhangi siyasi baskı olmadan özgürce ifade edilebilmesinin önemini vurguladı.
Ödülü. Gzoyan’a veren emekli Yargıç Zaven. Sinanian, ödülün taşıdığı ahlaki sorumluluğa Gzoyan’ın çalışmaları Hrant Dink’in mirası arasındaki bağa dikkat çekti. Yargıç Sinanian konuşmasında ifadeleri kullandı:
"Hrant Dink Özgürlük Ödülü ağır sorumluluk taşır. ödül, gazeteciliğin yalnızca olayları aktarmaktan ibaret olmadığını; gerçeğe, insan onuruna, uzlaşmaya adalete yönelik ahlaki bağlılık olduğunu anlayan insanın adını taşımaktadır. Gzoyan bize akademisyenin sorumluluğunun sadece duyması hoş olan tarihi korumak olmadığını hatırlattı. Asıl sorumluluk; kanıtların peşinden gitmek, kayıtları korumak unutulması muhtemel yaşanmışlıklara ses olmaktır."
Hran Dink Özgürlük Ödülü, daha önce isimlere verildi:
2007: Soykırım araştırmacıları Vahakn Dadrian Taner Akçam
2008: Eski ABD Yerevan Büyükelçisi John Marshall Evans
2009: Ermeni Barolar Birliği kurucusu, Ermenistan Cumhuriyeti’nin ilk Dışişleri Bakanı eski milletvekili Raffi. Hovannisian
2012: Araştırmacı gazeteci,.am Genel Yayın Yönetmeni Edik Baghdasaryan
2015: Tarihçi Profesör Richard Hovannisian
