Artı Gerçek- Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi, TBMM Dışişleri Komisyonu’nda görüşülerek kabul edildi. Komisyon Başkanı AKP Ankara Milletvekili Fuat Oktay, toplantının ardından TBMM’ gazetecilere açıklamalarda bulundu.
'SAVUNMA ANLAŞMASI, SALDIRI ANLAŞMASI DEĞİL'Oktay, Dışişleri Bakanlığı ilgili kurumların temsilcilerinin soruları yanıtladığını ifade. Teklifin komisyonda çoğunlukla kabul edildiğini bildiren Oktay, muhalefet şerhlerinin cuma gününe kadar iletilmesini istediklerini, ardından komisyon raporunu tamamlayarak TBMM Başkanlığı’na sunacaklarını kaydetti. Anlaşmanın genel gerekçesi 16 maddesi üzerinden değerlendirmelerde bulunan Oktay, “ savunma anlaşması, saldırı anlaşması değil. Aynı şekilde herhangi üçüncü ülkeye karşı yapılmış anlaşma değil. ülkelerin katılımına açık, çekirdek taraflar diye ifade edilen Suudi Arabistan, Pakistan Türkiye’nin olduğu üç katılımcı ülke var”.
ülkelerin katılımına ilişkin usul esaslarla kurumsal yapının oluşturulmasına yönelik çalışmaların sürdüğünü belirten Oktay, Pakistan Suudi Arabistan’ın onay süreçlerini tamamladığını söyledi. Oktay, oluşturulacak genel sekreteryanın merkezinin Suudi Arabistan’ bulunacağını, ilk genel sekreterin ise anlaşma çerçevesinde Pakistan’dan belirleneceğini görev için ismin belirlendiğini ifade.
'BÖLGEDEKİ SORUNLARA KENDİMİZ SAHİP ÇIKALIM'Anlaşmayı “bölgesel sahiplenme” temelinde Türkiye’nin önemli açılımı olarak nitelendiren Oktay, bölge ülkelerinin kendi sorunlarına çözüm üretmesi gerektiğini belirterek, şöyle konuştu:
“Biz bölge ülkeleri olarak bölgedeki sorunlara kendimiz sahip çıkalım sorunlara bölgenin çıkarları çerçevesinde kendimiz çözüm üretelim. Bunun zaten faydalarını göreceğiz. Bunu geçmişte hangi ülkelerle benzer boyutta çalışmalar yaptıysak, birliktelikleri yaptıysak hepsinden olumlu sonuçlar aldık.”
kapsamda Libya, Suriye Azerbaycan örneklerini veren Oktay, Türkiye Libya arasındaki deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin anlaşmaya Tobruk’taki Temsilciler Meclisi’nden onay geldiğini söyledi. Suriye’ Türkiye’ye bölgeye yönelik tehditlerin ortadan kalktığını savunan Oktay, ülkenin yeniden inşasına yönelik çalışmaların sürdüğünü ifade. Oktay, Türkiye Azerbaycan arasındaki anlaşmada olumlu sonuçlar gördüklerini, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’ndan benzer sonuçlar beklediklerini kaydetti.
'ÜÇ ÜLKENİN 'EVET' DEDİĞİ DURUMDA BİR HAREKETE GEÇME MÜMKÜN'Komisyonda, "Anlaşmanın Türkiye’yi otomatik olarak savaşa veya askeri faaliyete dahil edip etmeyeceğine" ilişkin sorular yöneltildiğini hatırlatan Oktay, şunları söyledi:
“'Savaşa gideceğiz? yere katılacağız, otomatik olarak yere dahil olacağız, müdahil olacağız?' sorular tamamen yersiz sorular. Zaten buradaki tartışmalarda Bakanlığımız yetkili kurumlarımızın cevaplarında bunu net gördük. Çünkü oydaşma sonucunda, yani üç ülkenin evet dediği durumda harekete geçme mümkün. Öncesinde ciddi değerlendirme söz konusu. Yani Türkiye’nin boyutta baktığımızda evet demeyeceği hiçbir faaliyette bulunmayacağız.”
Oktay, anlaşmayla TBMM’nin savaş ilanı yurt dışına asker gönderilmesine ilişkin yetkilerinin elinden alınmasının söz konusu olmadığını belirterek, Anayasa’nın 92’nci maddesinin geçerliliğini koruduğunu vurguladı.
'NATO’YA BİR ALTERNATİF Mİ OLUŞTURULUYOR? ASLA DEĞİL'"Anlaşmanın NATO’ya alternatif olup olmadığına ilişkin sorular yöneltildiğini" kaydeden Oktay, “NATO’ya alternatif oluşturuluyor? Asla değil”.
Oktay, anlaşmanın üç ülkenin toprak bütünlüğüne, egemenliğine daha önce yaptıkları anlaşmalara halel getirmeyecek şekilde düzenlendiğini söyledi. Anlaşmanın bölgesel istikrara katkı sağlamasını beklediklerini belirten Oktay, şunları kaydetti:
“İnşallah bölgemizde istikrarın tekrardan temini noktasında yeni başlangıç olur, güçlü başlangıç. Buradaki amaç caydırıcılıktır. Buradaki amaç saldırı değildir. Ümit ediyoruz ki barışa bölgenin refahına, kalkınmasına vesile olan anlaşma olsun. Uygulamada yönde ilerlesin.”
GENEL KURUL TAKVİMİNE İLİŞKİN AÇIKLAMATeklifin TBMM Genel Kurulu’nda ne zaman görüşüleceğine ilişkin soru üzerine Fuat Oktay, takvimin Genel Kurul Başkanlık düzeyindeki değerlendirmeler sonucunda belirleneceğini ifade ederek, “Bizim Dışişleri Komisyonu olarak Genel Kurul ilgili tarih belirlememiz veya söylememiz şık olmaz”.
