Sandıklar Türkiye saatiyle 23’te kapanacak, eş zamanlı olarak sandık çıkış anketlerinin yayınlanması bekleniyor. Ancak kesin sonuçların açıklanmasının günler süreceği öngörülüyor.
Anketler 77 yaşındaki Başbakan Benyamin Netanyahu 66 yaşındaki Gadi Eisenkot arasında başa baş yarışa işaret ederken hiçbir partinin 120 sandalyeli parlamentoda çoğunluk için gerekli 61 sandalyeye yaklaşması beklenmiyor. Seçim gecesinin ardından haftalar, hatta aylar süreceği tahmin edilen koalisyon görüşmeleri başlayacak.
İşte seçimlere dair bilmeniz gerekenler
Seçim sonuçları Başbakan Benyamin Netanyahu için güven oylaması niteliği taşıyor.
Yirmi yıldır İsrail siyasetine damgasını vuran, yedinci kez başbakanlığı üstlenmek isteyen Netanyahu, yolsuzluk rüşvet suçlamalarıyla yargılanmasına Gazze’ “savaş suçu işlediği” gerekçesiyle hakkında yakalama kararı bulunmasına rağmen görevinden istifa etmedi.
Hamas saldırısına yol açan güvenlik zaafiyeti demokratik kurumlara saldırı olarak görülen yargı reformu nedeniyle ülkesinde yüz binlerce kişinin katılımıyla düzenlenen protestolara rağmen iktidarı elinde tutmaya devam.
Trump’tan “Bibi’ye oy verin” çağrısı
Sandıktan çıkacak sonuçlar, ABD Başkanı Donald Trump’ın bölgedeki en yakın müttefiki olan “Bibi” olarak adlandırılan Benyamin Netanyahu‘nun kaderini belirleyecek.
Trump, sosyal medya hesabından Pazar günü yaptığı açıklamayla İsrail’deki seçmenlere Netanyahu’ya oy verme çağrısı yaptı.
28 Şubat’ta, Netanyahu İran’a saldırarak başlattıkları savaşı kazandıklarını iddia eden bunun “Netanyahu birlikte kazandıkları zaferlere örnek olduğunu” öne süren Trump, İsrailli seçmenlere “Oy kullanmaya gittiğinizde lütfen Bibi’nin olağanüstü savaşçı başbakan olduğunu unutmayın” sözleriyle seslendi.
“Bazı çok kötü niyetli insanlar tarafından İsrail’in ‘küçük şeytan’, ABD’nin ise ‘büyük şeytan’ olarak adlandırıldığını” kaydeden Donald Trump, İsrailli seçmenlere çağrıyı yaptı:
“Artık dünya genelinde ‘Amerika’ya ölüm, İsrail’e ölüm’ sloganı duyulmamalı duyulmayacak. Başbakanlık için Bibi Netanyahu’ya oy verin, başlattığımız işi bitirmeliyiz!”
Trump’ın desteği Netanyahu’nun seçimlerden galip çıkmasını garanti etmiyor. Macaristan’ Trump’ın çok güçlü destek açıkladığı Viktor Orban Nisan’daki seçimlerde mağlup olmuştu. Yine geçen hafta sonunda Brezilya’ düzenlenen ikinci tur seçimlerde Trump’ın desteklediği sağcı Flavio Bolsonaro seçimleri kaybederken ABD Başkanı’nı eleştiren solcu lider Lula Silva yeniden devlet başkanı seçildi.
Kıran kırana mücadele bekleniyor
İsrail’deki seçimlerde liderlere değil, partilere oy veriliyor. Ama oy verme kararında parti lideri belirleyeci olabiliyor.
Son anketler, Netanyahu’nun partisi Likud en güçlü rakibi olarak görülen, eski genelkurmay başkanı Gadi Eisenkot liderliğindeki Yashar Partisi arasında başa baş yarışa işaret ediyor.
Her iki parti tek başına hükümeti kuracak çoğunluğu elde edemeyeceğinden, seçimlerde kimin en çok oyu aldığından çok, kimin ittifaklar yoluyla koalisyon hükümetini kurabileceği belirleyeci olacak.
“Seçimden hemen önce İran’ı vurmak istedi” iddiası
arada İsrail basınında, Başbakan Netanyahu Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir arasında gerilim yaşandığı iddiası seçim gündemine damgasını vurdu.
Haberde Netanyahu’nun seçimlerden hemen önce Zamir’e İran‘a saldırı emri verdiği, Zamir’in ise bunu reddettiği iddiası yer.
Netanyahu iddiayı “saçmalık” diyerek yalanladı. İsrail Savunma Bakanı Israel Katz böyle konunun hiç gündeme gelmediğini savundu.
Ancak muhalefet liderleri seçimlere gün kala basına sızan iddia üzerine art arda açıklamalar yaparak Netanyahu’yu İran tehdidini kendi siyasi çıkarları için araçsallaştırmakla suçladı.
İsrail Evimiz Partisi eski savunma bakanı Avigdor Lieberman, “Netanyahu, güvenlik kurumlarının başkanlarına İran konusunda yanlış adımlar atmaları için baskı uyguluyor” diyerek başsavcıdan Netanyahu hakkında soruşturma başlatmasını istedi.
Lieberman, “Seçim arifesinde İsrail’i savaşa sürükleme girişimi, yalnızca seçim kaybetme korkusuyla askerleri feda etmeye hazır olma tutumu birleştiğinde vatana ihanettir” görüşünü kaydetti.
Solcu lider Yair Golan Netanyahu’yu “İsrail’in güvenliğine tehdit oluşturmakla” suçladı, “hayatta kalmak için çocuklarımızı feda etmekten çekinmiyor”.
Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot ise İran’a saldırma emrini uygulamadığı belirtilen Genelkurmay Başkanı Zamir’e güveninin tam olduğunu söyleyerek, “ordunun Netanyahu’nun hayatta kalma mücadelesinde araca dönüştürülmesine” izin vermeyeceğini kaydetti.
Eisenkot, “Netanyahu’yu uyarıyorum: Siyasi çıkarlarını devletin güvenliğinin üstünde tutmaya cüret etme” sözleriyle rakibini hedef.
Barış vadeden var ?
Uluslararası alanda tepkiye yol açan Gazze İran savaşları, Lübnan’ın güneyi Suriye’nin bazı bölgelerinin işgali aslında İsrail seçimlerinde en önemli gündem maddeleri olmadı. Zira politikalar İsrailli seçmenlerin büyük bölümünde destek görüyor.
Seçim yarışında rakipler arasında konularda, seçimlerden hemen önce gündeme gelen “İran’a yeni saldırı” iddiası dışında hiç görüş ayrılığı olmaması dikkat çekti.
İşgal altındaki Batı Şeria’ Yahudi yerleşimlerinin desteklenmesi, Filistin devletinin kurulmasının önlenmesi konularında adeta görüş birliği. Öne çıkan adaylardan hiçbiri, uzun süredir rafa kaldırılmış olan barış sürecine yeniden dönülmesini savunmuyor.
Muhalefet liderleri seçim kampanyası boyunca Netanyahu’yu, sergilediği zayıf liderliğe ahlaki değerlerden yoksun olduğu iddiasına vurgu yaparak hedef.
7 Ekim saldırılarına yol açan güvenlik zaafiyetleri, ultra ortodoks Yahudileri askerlikten muaf tutma çabası “İsrail’in demokratik kurumlarına hukuk devletine saldırı” olarak değerlendirilen 2023 yargı reformu Netanyahu’nun koalisyon hükümetine karşı yöneltilen eleştiriler arasında yer.
Rakipleri Netanyahu’yu, 7 Ekim saldırısıyla ilgili resmî soruşturmayı engelleyerek sorumluluktan kaçmakla suçlarken, rehinelerin geri getirilmesi için daha erken anlaşmaya varamadığını İsrail’in düşmanlarından hiçbirine karşı kesin zafer kazanamadığını söylüyor.
Benyamin Netanyahu ise Hamas’ın 7 Ekim saldırısında sorumluluğu olduğu suçlamalarını reddederken, Gazze’ Hamas’a, Lübnan’ Hizbullah’a onların hamisi İran’a karşı elde edilen askerî başarıları öne çıkarmaya çalıştı.
Öte yandan Netanyahu’nun iktidara tutunmasını sağlayan koalisyonunu, uzun süredir dini eğitim gören genç erkeklerin zorunlu askerlikten muaf tutulmasını isteyen ultra Ortodoks partilerden oluşturuyor. durum toplumda huzursuzluk yaratıyor. Nitekim Netanyahu’nun rakibi Gadi Eisenkot uygulamaya karşı çıkıyor. Muafiyetleri sona erdirme sözü veren Eisenkot, Gazze’deki çatışmalarda oğlunu iki yeğenini kaybetmişti.
Son yıllarda dünya genelindeki seçimleri etkileyen hayat pahalılığı geçim sıkıntısı İsrail halkını etkiliyor.
Netanyahu, politikalarının ekonomik büyümeyi hızlandırdığını ülkede teknoloji sektörünün yükselişine katkıda bulunduğunu söylüyor. Muhalifleri ise birçok İsraillinin büyümenin dışında kaldığını savunuyor.
Ancak seçim kampanyalarında hiçbir lider konuyu en önemli gündem maddesi hâline getirmedi, savaşların İsrail halkına oluşturduğu maliyetlere dikkat çekmedi. Oysa uzmanlara göre İsrail’in taraf olduğu savaş çatışmaların maliyetleri oldukça büyük.
Yurt dışında oy kullanma hakkı yok
İsrailli seçmenler yurt dışında oy kullanamıyor, sadece diplomatlar resmi görevliler oylarını uzaktan kullanma hakkına sahip. nedenle ülke dışında yaşayan seçmenlerin oy kullanmak için adeta İsrail’e akın ettikleri bildiriliyor.
Ünlü tarihçi Louis Fishman bunlardan. Fishman sosyal medya hesabından “Tel Aviv’ nereye gidersem gideyim, benim gibi oy vermek, İsrail’i Netanyahu yandaşlarının tek parti yönetiminden kurtarmak için gelenlerle karşılaşıyorum. Bunun şimdiye kadarki en kritik seçim olduğunu anlayan ailelerimiz arkadaşlarımızla araya geliyoruz” gözlemini tı.
Berlin’ yaşayan Eldad Eitan oyunu kullanabilmek için İsrail’e seyahat edenlerden.
“Söz konusu olan İsrail’in demokratik ülke olarak geleceği. İşte asıl mesele budur” diyen Eitan, “Özellikle 7 Ekim’den sonra, bunun tarihimizdeki en önemli seçimlerden biri olduğunu hissediyorum. Yani ya liderlikte değişiklik yapar İsrail’in gidişatını değiştiririz, ya daha böyle fırsatımız olmayabilir” sözlerini kaydetti.
Filistinliler oy kullanabilecek ?
Seçimlere 38 parti katılıyor İsrail parlamentosu Knesset’e girmek için oyların en az yüzde 3,25’ini almaları gerekiyor.
partinin iktidara gelmesi için parlamentodaki 120 sandalyenin en az 61’ini kazanması gerekiyor. Bugüne kadar bunu başaran olmadı. nedenle İsrail hep koalisyon hükümetleri yönetildi.
7 milyon 300 bin İsrailli oy kullanma hakkına sahip, bunların yüzde 17’sini, kendilerini Filistinli olarak nitelendiren İsrailli Arap seçmenler oluşturuyor.
İsrail işgali altındaki Batı Şeria’ yaşayan İsrailli yerleşimcilere oy kullanma hakkı tanınmasına karşın, Doğu Kudüs dahil olmak üzere işgal altındaki Filistin topraklarındaki Filistinlilere seçime katılma hakkı verilmiyor.
Seçim sonuçları ne zaman açıklanacak?
Sandıklar İsrail yerel saatiyle 22.00’ kapanacak. Sandık çıkış anketleri genellikle bunun hemen ardından yayınlanıyor. Sonuçların 4 Kasım’a kadar kesinleşmesi öngörülüyor. İzleyen hafta içinde ise İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, koalisyon hükümetini kurma görevini partiye verecek.
Çoğunluk koalisyonunu kurabilen lider, başbakan olacak. yapılana kadar Netanyahu hükümeti iktidarda kalmaya devam edecek.
habere emoji tepki ver
😡0Kızgın🤣0Hahaha👍0dim.❤️0Muhteşem😢0Üzgün😮0İnanılmazÖnceki haberBakırköy Belediyesi’ne operasyon: Başkan yardımcıları dahil, 56 gözaltıSonraki haberYenilenmeyi gerektiren yeni tarihsel çağ
