Çin’in gizli uzay uçağı Şenlong, 2024 yılında ticari uydu tarafından görüntülendi fotoğrafı iki yıl sonra kamuoyuyla ıldı. Pentagon’un gizliliği kaldırılan istihbarat değerlendirmesinde yer alan görüntü, aracın kanat yapısını yanında büyük güneş panelleri taşıyan nesneyi ortaya koydu. Çin’in uzay aracının yörüngedeki görevleri belirsizliğini korurken ABD’nin raporu, Çin’in uydu karşıtı silah kapasitesine ilişkin uyarıları gündeme taşıdı.
Şenlong’un Yörüngedeki Görevleri Gizemini KoruyorTicari uydu operatörü Vantor, eski adıyla Maxar, 2024 yılında Çin’in deneysel uzay uçağı Şenlong’un görüntüsünü kaydetti. Ars Technica’nın aktardığı fotoğraf, Pentagon’a bağlı Savunma İstihbarat Ajansının uzay kaynaklı tehditlere ilişkin gizliliği kaldırılan değerlendirmesi kapsamında 2026 yılında yayınlandı. Görüntü, uzun süredir amatör profesyonel uzay gözlemcilerinin takibinde olan aracın tasarımına ilişkin nadir görsel kanıt sundu.
Behold: The US Defense Intelligence Agency has released a report on challenges to security in space, including an NEI image of China’s spaceplane from Maxar, taken in 2024./F3msSwoFph
— Andrew Jones () October 27, 2026Fotoğrafta ince kanatlara sahip araç ona kenetlenmiş olabileceği değerlendirilen, iki büyük güneş paneli taşıyan başka nesne görülüyor. Şenlong’un genel tasarımı, ABD Uzay Kuvvetleri tarafından kullanılan Boeing tarafından geliştirilen X-37B uzay uçağına benzerlik gösteriyor. Ancak görüntü, aracın görevlerini veya yanındaki nesnenin işlevini kesin biçimde ortaya koymuyor.
Çin, son altı yıl içinde dört uzay uçağı görevi gerçekleştirmesine rağmen Şenlong’un yörüngede hangi operasyonları yürüttüğüne ilişkin sınırlı bilgi ıyor. Ülkenin uzay programından yapılan açıklamalarda araç, gelecekte uzayın barışçıl amaçlarla kullanımını destekleyecek daha kolay düşük maliyetli gidiş-dönüş yöntemlerinin geliştirilmesine katkı sağlayacak teknoloji olarak tanımlanıyor.
Uzay uzmanları, Şenlong’un yörüngede gizemli nesneler bırakmasının yanı sıra başka cisimleri yakalamak için kullanılmış olabileceğini değerlendiriyor. Bazı değerlendirmeler, aracın tür operasyonlarda robotik kollardan yararlanabileceğine işaret ediyor. Ancak kamuoyuna açıklanan görüntü istihbarat raporu, olasılıkları doğrulayacak teknik ayrıntılar sunmuyor.
ABD’nin X-37B aracı uzun süreli yörünge görevleriyle uzay teknolojileri alanındaki önemli deneysel platformlardan biri olarak öne çıkıyor. Boeing tarafından geliştirilen uzay uçağı, son 16 yılda toplamda binlerce günü Dünya çevresindeki yörüngelerde geçirdi. Aracın en son görevi Ağustos 2025’te başladı.
X-37B, 2024 yılında yüksek eliptik yörüngesinden daha alçak yörüngeye geçmek amacıyla riskli atmosferik frenleme manevrası gerçekleştirdi. Aerobraking olarak adlandırılan yöntem, aracın atmosferle kontrollü etkileşiminden yararlanarak hızını yörünge yüksekliğini değiştirmeyi hedefliyor. Çin’in Şenlong programıyla ABD’nin X-37B operasyonları arasındaki benzerlikler, iki ülkenin yeniden kullanılabilir askerî uzay araçlarına yönelik çalışmalarını daha yakından izlenen rekabet alanına dönüştürüyor.
Pentagon’un istihbarat değerlendirmesi, Çin’in uzay faaliyetlerine ilişkin belirsizliklerin yanı sıra uyduları hedef alabilecek silah sistemlerine yer veriyor. Rapora göre Çin ordusu, uyduların işleyişini bozmak, performansını düşürmek veya fiziksel hasar vermek amacıyla farklı güç seviyelerinde çalışan birden fazla kara konuşlu lazer silahına sahip.
Raporda ayrıca Çin’in 2020’lerin sonlarına doğru uzay tabanlı yönlendirilmiş enerji sistemleri daha yüksek güçlü kara konuşlu sistemler geliştirebileceği belirtiliyor. Değerlendirmeye göre söz konusu teknolojiler, daha yüksek yörüngelerde bulunan uydular için tehdit oluşturabilecek kapasiteye ulaşabilir.
Şenlong’un gerçek görev profili açıklanmadığı için aracın askerî amaçlarla hangi ölçüde kullanıldığı kesinlik kazanmıyor. Uydu görüntüsü, Çin’in gizli uzay programına ilişkin önemli görsel ayrıntı sağlasa aracın operasyonel kabiliyetleri yörüngedeki faaliyetleri hakkında yeni soruları beraberinde getiriyor.
