Artı Gerçek - Türkiye, Pakistan Suudi Arabistan arasında imzalanan ortak savunma anlaşmasının uygun bulunduğuna ilişkin kanun teklifi, Meclis Genel Kurulu’nda kabul edildi.
Suudi Arabistan’ın Mekke kentinde 7 Ağustos 2026’ Cumhurbaşkanı AKP Genel Başkanı Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından imzalanan 16 maddelik anlaşma, taraflardan birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının iki ülkeye yapılmış sayılmasını öngörüyor.
NATO’nun 5’inci maddesine benzer kolektif savunma yükümlülüğü getiren anlaşma, muhalefetin Türkiye’nin bölgesel çatışmalara çekilme riski yönündeki eleştirilerine neden. Yetkililer ise anlaşmanın tamamen savunma amaçlı olduğunu herhangi ülkeyi hedef almadığını savunuyor.
'GEREKLİ TÜM YÖNTEMLER KULLANILACAK'Anlaşmaya göre Pakistan veya Suudi Arabistan’a yönelik dış kaynaklı silahlı saldırı, Türkiye’ye yapılmış kabul edilecek. Türkiye, askeri imkân kabiliyetler dahil elindeki tüm karşılıklı yardım araçlarını kullanarak saldırıya “derhal” karşılık vermekle yükümlü olacak.
Taraflardan birinin toprak bütünlüğü, egemenliği veya uluslararası alanda tanınan sınırları tehdit edildiğinde ya tehlikeye düştüğünde, tehdidin ortadan kaldırılması için “gerekli tüm yöntemler” kullanılacak.
SAVUNMA SANAYİSİNDEN İSTİHBARATA KADAR İŞ BİRLİĞİAnlaşma kapsamında savunma sanayisinde teknoloji ımı, ortak araştırma geliştirme, ortak üretim uzman insan kaynağı yetiştirilmesi öngörülüyor.
İstihbarat ımı, ortak eğitim tatbikatların yanı sıra silah, mühimmat, yakıt yedek parçayı kapsayan lojistik destek hem barış hem savaş döneminde sürdürülecek.
ANLAŞMA SÜRESİZ OLACAKAnlaşmaya göre ilk 10 yıl boyunca tarafların anlaşmadan çekilmesi mümkün olmayacak. sürenin ardından taraflar, en az üç ay önceden yazılı bildirimde bulunarak anlaşmadan ayrılabilecek.
Süresiz olarak düzenlenen anlaşmaya yeni ülkelerin katılması, Türkiye, Pakistan Suudi Arabistan’ın oybirliğiyle karar vermesine bağlı olacak. Sekretarya Suudi Arabistan’ kurulacak, ilk Genel Sekreter ise Pakistan vatandaşı olacak.
Anlaşmanın maddeleri şöyle:
MADDE 1: Taraflar birbirlerinin bağımsızlığının, egemenliğinin, toprak bütünlüğünün uluslararası alanda tanınan hudutlarının ihlal edilemezliğinin sağlanması korunmasını teminen işbirliği yaparlar. Taraflardan herhangi birinin toprak bütünlüğünün, egemenliğinin uluslararası alanda tanınan sınırlarının tehdit edilmesi veya tehlikeye düşmesi durumunda, Taraflar tehdit(ler) veya tehlike(ler)i bertaraf etmek maksadıyla gerekli tüm yöntemleri kullanırlar.
MADDE 2: Taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırı, tüm taraflara yönelik saldırı olarak kabul edilir. Taraflardan birinin başka ülke veya ülke grubu tarafından silahlı saldırıya veya askeri saldırganlığa uğraması halinde, taraflar saldırıya uğrayan tarafa birbirlerine sağlayabilecekleri karşılıklı yardım imkanlarının tamamını kullanarak derhal yardım edecektir.
MADDE 3: Taraflar, işbu Anlaşma’nın 2’nci Maddesi gereğince savunma, savunma sanayii güvenlik alanlarında yakın işbirliği yapar; Silahlı Kuvvetleri arasındaki ilişkileri geliştirir savunma alanındaki işbirliğini güçlendirmeye yönelik mutabık kalınan faaliyetleri uygular.
MADDE 4: Taraflar uluslararası güvenlik konularında düzenli olarak istişarelerde bulunurlar. Taraflar hayati çıkarlarını ulusal güvenliklerini korumak milli güvenliklerine karşı tehdit tehlikeleri bertaraf etmek maksadıyla ortak değerlendirmeler temelinde bireysel müşterek tedbirler geliştirmek üzere sürekli etkili şekilde birbirlerine yardım eder işbirliği yaparlar.
MADDE 5: Taraflar, bölgesel uluslararası istikrar güvenliği olumsuz etkileyen terörizmin tüm çeşit tezahürleriyle mücadelede operasyonel seviye dahil olmak üzere mevcut işbirliğini müşterek çabaları güçlendirirler.
MADDE 6: Savaşta barışta, taraflar, savunma yeteneklerini geliştirmek maksadıyla, savunma kurumları arasında karşılıklı personel değişimi, ortak eğitim programları tatbikatlar tarafların silahlı kuvvetlerinin birlikte çalışabilirliğinin artırılmasına yönelik, konuşlanma faaliyetleri teşvik ederler.
MADDE 7: Savunma yeteneklerini güçlendirmek maksadıyla taraflar karşılıklı mutabakat temelinde aşağıdaki alanlarda savunma sanayii kurumları arasında teknoloji ımını, ortak teknoloji geliştirilmesini, ortak üretimi savunma sanayii kuruluşları arasındaki işbirliğini desteklerler.
MADDE 8: Çekirdek taraflar, ortak savunmaya stratejik yön vermek, taraflar arasındaki savunma güvenlik işbirliğini geliştirmek anlaşmanın uygulanması sırasında ortaya çıkabilecek engelleri ele almak maksadıyla, tarafların Dışişleri Bakanları, Savunma Bakanları Genelkurmay Başkanlarından oluşan “Stratejik Siyasi Savunma Komitesi”ni kurar. Komite taraflar arasında dönüşümlü ev sahipliğiyle yılda iki defa toplanır. Tarafların liderleri, gerekli görüldüğü takdirde, yılda kez toplanabilir.
MADDE 9: İstihbarat alanındaki işbirliğini derinleştirmek doğrultuda gerekli eşgüdümü sağlamak amacıyla taraflar, bilgi güvenliği, verilerin korunması gizliliğe riayet ederek, karşılıklı mutabakata varılan güvenli kanallar üzerinden istihbarat ımında bulunacaktır.
MADDE 10: Taraflar, lojistik destek hizmetlerinin mevcudiyeti uyumluluğuna bağlı olarak, barışta, savaşta olağanüstü durumlarda, silah, mühimmat, yakıt, yedek parça teçhizat dahil olmak üzere birbirlerine lojistik destek sağlar.
MADDE 11: Uluslararası hukuk tarafların ilgili iç hukukları saklı kalmak kaydıyla, taraflar, anlaşmanın hükümlerinin uygulanmasında işbu Anlaşmayı hukuki dayanak olarak kabul edecek ihtiyaç halinde ilave yasal düzenlemeler önerecektir.
MADDE 12: Anlaşma, tarafların daha önce akdetmiş oldukları uluslararası anlaşmalardan doğan hak yükümlülüklerine halel getirmez.
MADDE 13: Taraflar, anlaşma kapsamında elde edecekleri gizlilik dereceli bilgi belgelerin mahremiyetine riayet ederler milli mevzuatlara saygı gösterirler. Gizlilik dereceli bilgi belgeler, taraflar dışındaki devlet, şirket ya kişiyle ılmaz. Gizlilik dereceli bilgi belgelere erişimin “bilmesi gereken” prensibiyle sadece uygun seviyede güvenlik yetkisine sahip kişilere sağlanması temin edilir.
MADDE 14: Anlaşmanın yorumundan veya uygulanmasından doğacak herhangi anlaşmazlık, Taraflar arasında istişareler görüşmeler vasıtasıyla dostane şekilde çözülür.
MADDE 15: Anlaşma çekirdek taraflar arasında istişareler oybirliğiyle tadil edilebilir.
MADDE 16: Anlaşma, her tarafın tabi olduğu usuller uyarınca onaylanacak son onay belgesinin “Stratejik Siyasi Savunma Komitesi” Sekretaryasına tevdi edildiği tarihte yürürlüğe girecektir.
