Gülsen Solaker / DW – Trump’ın Kongre desteğini kaybetmesi Türkiye’nin CAATSA, F-35 savunma sanayi beklentilerini zorlaştırabilir. Peki Ankara yeni dönemde nasıl yol izleyecek?
ABD’ ara seçimlerde Cumhuriyetçilerin Temsilciler Meclisi Senato’ çoğunluğu kaybetmesiBaşkan Donald Trump’ın kalan iki yılında işini zorlaştıracak. yenilginin Türkiye açısından çeşitli sonuçları olacak.
Ankara’nın CAATSA yaptırımlarının kaldırılması savunma sanayi alanındaki beklentilerinde, Beyaz Saray’ın desteğinin alınmasının yanı sıra Kongre’deki itirazların aşılması önemliydi. Ancak Demokratların çoğunluğa geçmesi Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Trump’tan yönde aldığı sözlerin yerine getirilmesini pek mümkün kılmıyor.
Buna karşın Türkiye’deki demokrasi insan hakları sorunları Kongre gündeminde artık daha fazla yer bulabilir.
Ancak DW Türkçe’ye konuşan Ekonomi Dış Politika Araştırmalar Merkezi (EDAM) Direktörü Sinan Ülgen’e göre ara seçim sonucu, Türkiye’nin savunma alanındaki beklentilerinin karşılanmasını zorlaştırabilir ama Demokratların çoğunluğu kazanması dosyalarda ilerleme ihtimalini tamamen ortadan kaldırmıyor.
Ankara için Kongre’nin önemi nasıl artacak?
Erdoğan Trump arasında kurulan doğrudan iletişim yakın ilişki, Ankara’nın Washington sorunlarını çözmek için başvurduğu başlıca kanallardan. Ancak özellikle savunma alanında iki lider arasında sağlanabilecek anlaşmanın uygulanması ABD yasalarına Kongre’nin tutumuna bağlı.
nedenle yeni dönemde Türkiye açısından yalnızca ABD’deki ara seçimde Demokratların kaç sandalye kazandığı değil, dış politika savunmayla ilgili komisyonların başına kimlerin geçeceği önemli.
Ülgen, Türkiye açısından özellikle Senato Temsilciler Meclisi’nin dış ilişkiler komitelerinde görev alacak isimlere dikkat çekiyor. Silah satışlarında komitelerin başkanları azınlık partisinin komitelerdeki en kıdemli üyelerinin etkili olduğunu belirten Ülgen, Demokratların hangi isimleri görevlendireceğinin görülmesi gerektiğini söylüyor şöyle konuşuyor:
“Doğrudan ‘Artık iş bitti, Demokratların ağırlıkta olduğu Kongre’den izin çıkmaz’ demek doğru değil” diyen Ülgen, Ankara’nın isimlerle devlet düzeyinde iletişim kurup ikna süreci başlatabileceğini belirtiyor.
Türkiye’nin geçmişte iki partiden farklı siyasetçilerle temaslar yürüttüğünü hatırlatan Ülgen, yeni durumu şöyle değerlendiriyor:
“ illaki süreç tıkandı demek değil ama tabii ki Trump’ın başkan olduğu, Kongre’nin Cumhuriyetçilerin kontrolünde olduğu ortama oranla muhakkak ki daha zor denklem çıktı ortaya.”
durumun Ankara’nın diplomasi yöntemine yansıması gerektiği görüşündeki Ülgen, “Türkiye’nin Amerikan siyasi sisteminde daha geniş diplomasi yürütmesi icap edecek” diyor.
Ara seçimler Trump’ın başkanlığını sona erdirmiyor görev süresi Ocak 2029’a kadar devam edecek. Ancak yasa çıkarmak bütçe önceliklerini hayata geçirmek için artık Demokratlarla uzlaşması gerekecek.
Demokratlar, Kongre komisyonları üzerinden yönetimi daha yakından denetleyebilecek. Bakanların yetkililerin oturumlara çağrılması, belge talepleri soruşturmalar, Trump yönetiminin önümüzdeki iki yılda karşılaşabileceği baskı araçları arasında. Donald Trump ise Demokratların geçireceği yasalara karşı veto yetkisini kullanabilecek. Vetonun aşılması ise her iki kanatta üçte iki çoğunluk gerektiriyor.
CAATSA, F-35’ler KAAN motorları ne olacak?
Türkiye’nin Washington’dan başlıca beklentileri arasında Rusya’dan alınan S-400 hava savunma sistemleri nedeniyle uygulanan CAATSA yaptırımlarının kaldırılması savunma alanındaki bazı başlıklar.
Ülgen, yeni dönemde Türkiye açısından çözümü zorlaşabilecek üç başlığı şöyle sıralıyor:
“CAATSA yaptırımlarının kaldırılması, F-35 programına dönüş milli muharip uçak KAAN’ın motorlarının tedariki.”
F-35’ler konusunda Türkiye’nin yeni alım talebinin Kongre sürecinden geçmesi gerekeceğine dikkat çeken Ülgen, KAAN’ın motorları meselesinin önemini vurgulayarak Demokratların çoğunluğu kazanmasına sadece F-35 dosyası bakımından bakmamak gerektiğine işaret ediyor.
“Bütün bunlarda Kongre’nin Demokrat çoğunluğa sahip olması dezavantaj olabilir” diyen Ülgen, bununla birlikte ilgili komitelerin başına gelecek isimlerle kurulacak temasların sonucunu beklemek gerektiğini belirtiyor.
Cumhuriyetçilerin hem başkanlığı hem Kongre’yi kontrol ettiği döneme kıyasla koşulların zorlaştığını söyleyen Ülgen, “Daha kolay konjonktürün fırsat penceresi kapandı muhakkak ki” değerlendirmesi yapıyor.
ABD, Türkiye’yi 2019’ F-35 programından çıkarmış, 2020’ ABD’nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası (CAATSA) kapsamında Savunma Sanayii Başkanlığı bazı yetkililere yaptırım uygulamıştı. Kongre Araştırma Servisi’nin Ağustos 2026 tarihli raporunda S-400 sorununa, savunma ilişkilerindeki başlıca anlaşmazlıklardan biri olarak yer verilmişti.
Trump, Temmuz ayında Ankara’daki NATO zirvesi sırasında yaptırımların kaldırılacağını söylemiş, Türkiye’ye F-35 satışını değerlendirebileceklerini belirtmişti. Ancak geçen sürede Trump’ın açıklamaları, satışın önündeki yasal engelleri ortadan kaldırmadı. ABD yasaları Türkiye’nin S-400 sistemlerine sahip olmaya devam etmesini F-35 transferinin önünde engel olarak tanımlıyor.
İnsan hakları demokrasi sorunları öne çıkar ?
Demokratların Kongre’yi kontrol etmesiyle Türkiye’deki demokrasi hukuk devleti sorunlarının ikili ilişkilere nasıl yansıyacağı yeniden gündeme taşınabilir.
Kongre komisyonları, Türkiye’deki gelişmeler konusunda oturumlar düzenleyebilir, Dışişleri Bakanlığı yetkililerinden yönetimin tutumunu açıklamalarını isteyebilir.
Ülgen Demokratların insan hakları demokrasi konularında daha hassas tutum benimsemesini beklerken bunun somut adımlara dönüşüp dönüşmeyeceği konusunda ise temkinli.
“Demokratların konuda daha fazla hassasiyeti olacağı muhakkak. Ama pratikte açıklamaların ötesine gitmeyebilir” diyen Ülgen, Kongre’nin kendi yasal yetkileri çerçevesinde girişimlerde bulunabileceğini belirtiyor.
Ülgen’e göre her iki kanatta Demokrat çoğunluğun bulunması tür girişimlere olanak sağlıyor. Ancak bunların içeriği takvimi konusunda henüz öngörüde bulunmak güç Ülgen “ girişimler ne nitelikte olur, hangi zamanlama olur, öncelik olur ? Bunları biraz zaman gösterecek” diye konuşuyor.
Bölgesel politikalarda iş birliği korunacak ?
arada güç kaybeden Trump’ın dış politikayı nasıl sürdüreceği dolayısıyla Türkiye bölgesel işbirliklerinin nasıl etkileneceği önemli başlık.
Ülgen, seçim yenilgisinin Trump’ı dış politikada daha az hareket eden başkana dönüştüreceği görüşüne katılmıyor aksine, iç politikada hareket alanı daralan Trump’ın dış politikaya daha fazla yönelebileceğini düşünüyor.
ABD’li Trump yanlısı Yahudi inancında olduğı anlaşılan seçmenin kafasında taşıdığı kippanın üzerinden Trump fotoğrafı var ABD’li Trump yanlısı Yahudi inancında olduğı anlaşılan seçmenin kafasında taşıdığı kippanın üzerinden Trump fotoğrafı var
Trump, Demokratlara karşı Cumhuriyetçilerin yenilgisini kaybettiFotoğraf: Seth Wenig/AP Photo/picture alliance
Trump’ın Kongre desteği olmadan iç politikada yeni girişimlerde bulunmasının zorlaşacağını belirten Ülgen, “ nedenle son iki yılında dış politikada kendisine daha müsait hareket alanı bulacak” diyor.
Ülgen’e göre ABD sisteminde dış politika, başkanın Kongre’den nispeten bağımsız hareket edebildiği alan nedenle seçim yenilgisinin Trump’ın bölgesel konularda geri adım atacağı şeklinde okunmaması gerekiyor. Ülgen şöyle konuşuyor:
“ seçimi kaybetmesi dış politikada Trump’ı daha durgun, daha statükocu aktör haline dönüştürmeyecek. Hatta tam tersi. Kendi siyasi mirası bakımından dış politikada iz bırakmaya gayret edecek diye düşünüyorum.”
Ara seçimler 2028 seçimleri için ne söylüyor?
ABD’ 2028 yılında yapılacak başkanlık seçimlerine dair beklentiler tartışmalar şimdiden başlamış durumda.
Ülgen, ara seçim sonuçlarının 2028’ yapılacak başkanlık seçimlerinin sonucuna ilişkin kesin gösterge sayılmaması gerektiği görüşünde.
Demokratların seçmen desteğini ciddi biçimde artırdığını, ancak başkanlık yarışında adayların belirleyici olacağını söyleyen Ülgen, “2028’ Cumhuriyetçi kesim kimi, Demokrat kesim kimi çıkartacak? Bundan sonrası için çok daha kritik” diyor.
Ülgen, Senato’daki sonucun daha uzun vadeli etkileri olabileceğine dikkat çekerek senatörlerin altı yıllığına seçildiğini hatırlatıyor. Demokratların seçimde kazandığı sandalyelerin gelecek seçimlerde çoğunluğu korumaları açısından avantaj sağlayabileceğini söyleyen Ülgen, Senato’ oluşan dengenin Trump’ın kalan iki yılının yanı sıra sonraki ABD başkanının görev döneminde önem taşıyacağına dikkat çekiyor.
habere emoji tepki ver
😡0Kızgın🤣0Hahaha👍0dim.❤️0Muhteşem😢0Üzgün😮0İnanılmaz Önceki haberTÜİK: Nüfus 9 ayda 410 bin arttıSonraki haberYENİ Parti’ gözler 14-15 Kasım’ Kapsamlı değişiklikler bekleniyor
