Buz Devri serisini izlemeyi düşündüm tekrardan. biliyorum; filmleri çok izledik, hatta repliklerini bile ezberledik. Ama yeni film gelmeden hem güzel özet olsun, hem tekrar izleyenlerken belki yepyeni detaylar buluruz, izlemeyenlerde izlesin artık diyelim. E tabii ki nostaljik filmler benim için çocukluğumda sayısız kez izlediğim filmler; objektif olmamı beklemiyorsunuz herhalde? Madem çocukluk zamanlarındaki eğlenceli odamızın mutlu saf havasına geri dönüyoruz, işin arkasındaki teorileri, kamera arkası röportaj parçalarını şimdiki aklımızla yakaladığımız ayrıntıları yayıla yayıla konuşalım neden çünkü niye olmasın buraya araştırmaya öğrenmeye geldik.
2002 Yılında AnimasyonTelevizyonda her denk geldiğinde insanı ekran karşısına mıknatıs gibi çeken ilk filmi açtığınızda, buzulların maviliği, Sid’in sakar yürüyüşü Manny’nin devasa silüeti insanı direkt çocukluğun gamsız öğleden sonralarına fırlatıyor. Çocukken kafaya taktığımız sahnelerle şimdi fark ettiğimiz detaylar bambaşka tat veriyor.
İşin yapım sürecine baktığınızda durum farksız. 2002 yılında Blue Sky Studios, Pixar DreamWorks gibi devlerin yanında henüz küçücük stüdyoydu. Yönetmen Chris Wedge ekibinin ellerindeki kısıtlı bütçeyle buz dokularını kürk simülasyonlarını yaratmak için harcadıkları çaba, filme dijital ama insan eli değmiş, biraz köşeli aşırı samimi ruhu veriyor. Bugünün kusursuz ama bazen fazla steril duran 3D animasyonlarına kıyasla, Buz Devri‘nin ilk görsel dili bana hep masal kitabının dokusunu hatırlatıyor.
Filmi şimdi izlerken yakaladığım en sıcak detay, anlatının tıkır tıkır çalışan “Kahramanın Yolculuğu” altyapısı. Haritaya bakıyorsunuz: Haritanın alakasız sapa köşelerinden gelen üç ayrı yolcu, tamamen tesadüfler eseri aynı patikada kesişiyor. Tam Fellowship (Yüzük Kardeşliği) havası!
Fakat burada ekibi birleştiren ya yollara düşüren şey karanlık güç, ihtiras ya insanı yozlaştıran devasa yüzük değil; tamamen çaresiz, kıvrım kıvrım sarılmış masum Birbirini hiç tanımayan, normal şartlarda doğa kanunları gereği birbirini yiyecek olan, üçlünün, velet sayesinde “sürü”ye dönüşmesi müthiş senaryo zekası.
Yönetmen Chris Wedge röportajlarında bebeğe neden hiç diyalog yazmadıklarını anlatırken çok güzel yere parmak basıyor: Bebeğin sadece mırıldanması beden diliyle konuşması, karakterlerin kendi aralarındaki bakışları, jestleri zoraki koruyuculuk duygusunu ön plana çıkarmış. Çocukken sadece “ay ne tatlı bebek” dediğimiz veledinyo, meğer sert adamların içindeki şefkat duvarını yıkan anahtarmış.
Manny’nin DuvarlarıFilmin kırılma noktası kuşkusuz Manny’nin meşhur mağara sahnesi. Duvar resimlerinde insanların mamutları avladığı Manny’nin ailesini kaybettiği trajik geçmişi gördüğümüz an, filmin neşeli komik havası anda kesiliyor.
Manny’nin ana kadar ördüğü suratsız, “bana dokunmayan yılan bin yaşasın” kabuğu saniyede çatlıyor. Veledinyoyu babasına götürmek artık Manny için sıradan “iyilik” ya zorunlu rehberlik değil; kendi kayıplarıyla yüzleşme vicdanını iyileştirme mücadelesine dönüşüyor. Ekibe an içten içe ısınıyor zaten belkide kendisini onlara ait hissediyor. Yalnızlık yas psikolojisinin çocuk animasyonunda kadar zarif işlenmesi gerçekten saygı uyandırıcı.
Teoriler BaşlığüPeki ya senelerdir forumlarda dönen insanı yeniden izlerken “Harbiden öyle!” dedirten meşhur hayran teorisi?
Teoriye göre filmdeki insan kabilesi aslında Buz Devri’nin sonlarında yaşamış neanderthal veya erken homo sapiens geçiş dönemi topluluğu. Filmi dikkatli izlerseniz hayvanlarla insanlar asla konuşmuyor, birbirlerinin dilini kesinlikle anlamıyorlar. Karakterlerimizin insanlardan kadar ürkmesinin uzak durmasının nedeni, insan türünün evrendeki tek “kuralsız, doğa dışı avcı” olması. Manny’nin yaşadığı büyük travma aslında arka planda insanlığın doğaya ayak bastığı an getirdiği yıkıcı gücü, hikayenin dokusunu bozmadan çok ince dille alt metne yerleştiriyor.
Burada hikayenin akışına kısa parantez açıp esas animasyon dünyasının en büyük teori olaylarından birini hatırlamak gerekiyor. Karakterlerin buz mağarasından geçtiği meşhur sekansta donmuş hâlde gördüğümüz piranha, dinozor absürt uzay mekiği, aslında sadece anlık birer görsel şakadan ibaret değilmiş. Yıllar sonra fark ettik ki sahne, serinin gelecekteki tüm devam filmlerini, Erime Başlıyor’dan tutun Scrat’in uzaya çıktığı Büyük Çarpışma’ya kadar, kronolojik olarak önceden ilan eden dâhiyane kehanet haritasıymış; adeta senaristlerin daha yolun en başında izleyicinin zihnine usulca bıraktığı zamansız sinematik. Neyse, biz ana hikayemize geri dönecek olursak…
Diego’nun SınavıBuz Devri’nin ilk halkasını karakter analizi olarak masaya yatırdığınızda, hikayenin asıl dönüşüm yükünü Diego’nun sırtladığını görüyorsunuz.
Sürüye ilk başta sırf veledinyoyu ele geçirip Soto’ya yem etmek gibi sinsi niyetle katılan kılıçdiş kaplanımız, yol boyunca Manny Sid’den gördüğü garip, pazarlıksız dostluk karşısında vicdan azabı çekmeye başlıyor. “avcıdan” dostları için kendi sürüsüne rest çeken koruyucuya dönüşme süreci kadar temiz adımlarla örülmüş ki, taraf değiştirdiği sahnede tek yapaylık bile hissetmiyorsunuz.
SidSid’i sadece sakar, geveze ortalığı yumuşatan “komik tip” (comic relief) sanıp geçmek çok sığ okuma. Sid aslında en başından beri kendi öz ailesi tarafından bile terk edilmiş, derin yalnızlığa mahkum edilmiş karakter.
Sid’in darlanma pahasına bitmek bilmeyen diyalog kurma çabası olmasa, Manny Diego sert gururlarının altında ezilir birbirinin boğazına sarılırdı. Grubun aralarındaki soğuk buzları eriten vicdanı hepsini arada tutan gizliden gizliye hep.
Scratelbette Scrat… Ana hikayeyle görünürde hiçbir bağlantısı yokmuş gibi duran ama aslında bütün evrenin ritmini belirleyen meşe palamudu sevdalısı. Scrat’in tek palamut peşinde koşarken dünyayı parça pinçik etmesi, kıtaları ayırması bizimkilerin dönüp onun açtığı belalarla uğraşması, filmin temposu düştüğü an harika nefes alanı yaratıyor. Küçük kaos ajanı olmasa, Buz Devri evreni dengesini bulamazdı.
Özetle; çocukken gözümüzü ayırmadan izlediğimiz sahneler, yıllar sonra bakınca hem karakter gelişimi hem senaryo matematiği açısından ne kadar güçlü durduğunu kez daha kanıtlıyor.
Nostaljisi ayrı tatlı, arkasındaki senaryo zekası ayrı keyifli… Şimdilik ilk filmin incelemesini buraya bırakıyorum. Sizin yeriniz altta yorum kısmında biliyorsunuz, eriyen buzların Ellie hanımın gruba katıldığı Buz Devri 2: Erime Başlıyor için yarın tekrardan buraya toplanalım bekleniyorsun dostum.
