İHD'den süreç için 5 acil adım çağrısı

Artı Gerçek- İnsan Hakları Derneği (İHD) İstanbul Şubesi, dernek binasında düzenlediği açıklamayla Kürt meselesinin çözümüne yönelik süreci değerlendirdi.

Açıklamada Meclis'te kurulan Millî Dayanışma, Kardeşlik Demokrasi Komisyonunun 18 Şubat 2026' kabul ettiği rapor, 18 Ağustos 2026' yayımlanan çerçeve yasayı değerlendirildi.

İHD, söz konusu kanunun eksikliklerine rağmen çözüm sürecinde önemli adım olduğunu belirtti. Ancak ifade protesto özgürlüğü, medya özgürlüğü, muhalefete sivil topluma yönelik siyasi operasyonlar başta olmak üzere farklı alanlarda yaşanan hak ihlallerinin adaletsizliği derinleştirdiğini toplumda güvensizliğe yol açtığını kaydetti.

Sürecin başarıya ulaşabilmesi için demokratikleşme hukuki reformlarla desteklenmesi gerektiğini vurgulayan İHD, Birleşmiş Milletlerin çatışma çözümüne ilişkin rehberlerinde kapsayıcılık, güven artırıcı adımlar, hukuki güvenceler geçmişteki ihlallerle yüzleşmenin kalıcı barış açısından önemine dikkat çekildiğini hatırlattı.

Dernek, TBMM raporu, 7595 sayılı Kanun uluslararası deneyimlerden hareketle çözüm süreci için acilen atılması gereken beş temel adımı sıraladı.

İHD, 7595 sayılı Kanun'un 1, 3 6'ncı maddelerinin, örgütün fiilî varlığının sona erdiğinin silahların teslim edildiğinin tespit edilmesi koşuluna bağlı düzenlemeler içerdiğini belirtti.

Açıklamada, tespitin Millî Güvenlik Kurulu (MGK) kararıyla teyit edilerek Resmî Gazete' yayımlanmasının ardından kanunun belirli soruşturma kovuşturmaların ertelenmesini, bazı mahkûmiyetlerin infazının ise ertelenmesini öngördüğü hatırlatıldı.

İHD, sürecin şeffaf denetlenebilir biçimde yürütülmesi gerektiğini vurgulayarak hükümete çağrılarda bulundu:

*Silahsızlanma tasfiye sürecinde izlenecek kriterler kamuoyuna açıklanmalı.

*Tespit teyit süreçlerinin sonuçları, güvenlik bakımından sakınca oluşturmayacak ölçüde düzenli olarak kamuoyuyla ılmalı.

*Kanunun uygulanmasındaki öngörülebilirlik ilkesine ilişkin belirsizlikler giderilmeli.

*TBMM'nin denetim mekanizması etkili biçimde işletilmeli.

7595 sayılı Kanun'un genel infaz reformu olmadığına dikkat çeken İHD, kanunun belirli suçları PKK/KCK bağlantılı faaliyetleri esas alan, özel koşullara bağlı geçiş dönemi yasası niteliğinde olduğunu belirtti.

Açıklamada, soruşturma kovuşturmalar için beş veya on yıllık erteleme sürelerinin öngörüldüğü, bazı mahkûmiyetlerin infazının ceza miktarına göre beş veya on yıl ertelenmesinin düzenlendiği ifade edildi.

Kanunda kapsam dışında bırakılan suçlar erteleme döneminde yeni "terör suçu" işlenmesinin doğuracağı sonuçların düzenlendiği hatırlatıldı.

İHD, uygulamada hukuki belirsizliklerin ayrımcılık riskinin önlenmesi gerektiğini belirterek düzenlemelerin yapılmasını istedi:

Kanundan yararlanma koşulları başvuru usulleri konusunda açık objektif kriterler belirlenmeli.
Benzer hukuki durumdaki kişiler arasında ayrımcılığa yol açabilecek uygulamalar önlenmeli; kararların nesnel ölçütlere hukuki güvencelere dayanması sağlanmalı.

Geri dönenlerin barınma sağlık hizmetlerine erişimi ekonomik, sosyal siyasal yaşama katılımı konusunda gerekli düzenlemeler yapılmalı, tedbirler alınmalı güvenceler oluşturulmalı.

İHD, 7595 sayılı Kanun'un ağırlıklı olarak silahsızlanma bunun hukuki sonuçlarına odaklandığını belirterek demokratikleşme adımlarının silahsızlanma sürecinin tamamlanmasını beklemeden hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı.

Birleşmiş Milletlerin çatışma çözümüne ilişkin rehberleri uluslararası deneyimlere işaret edilen açıklamada, hukuki reformlar demokratikleşme adımlarıyla desteklenmeyen silahsızlanma süreçlerinin kalıcı barış üretemeyeceği ifade edildi.

kapsamda hükümete çağrılar yapıldı:

*Kayyım uygulamalarına son verilmeli seçilmiş belediye başkanları görevlerine iade edilmeli. Bunun yasal koşullarının uygun olmaması durumunda belediye meclisi başkan vekili seçilmeli.

*Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Anayasa Mahkemesi (AYM) kararları derhal eksiksiz uygulanmalı.

*İnfaz Kanunu; infaz eşitliği, umut hakkı uluslararası standartlara uygun biçimde yeniden düzenlenmeli.

*Hasta mahpuslar derhal serbest bırakılmalı.

*İfade, örgütlenme, toplantı gösteri özgürlükleri AYM AİHM standartlarına uygun şekilde güvence altına alınmalı.

*Kürt kimliği, dili, kültürü eşit yurttaşlık alanlarındaki sorunlar demokratik siyaset içerisinde ele alınmalı.

Açıklamada, 7595 sayılı Kanun'un 7'nci maddesiyle sürecin takibi koordinasyonu için yürütme organı bünyesinde kurul oluşturulmasının öngörüldüğü hatırlatıldı.

Aynı maddenin TBMM'nin düzenli olarak bilgilendirilmesini sürecin faaliyetlerini izlemek üzere Meclis Başkanlığınca İzleme Komisyonu kurulmasını düzenlediği belirtildi.

İHD, silahsızlanmanın doğrulanmasının teknik uzmanlık gerektirebileceğini ancak sürecin geleceğinin yalnızca güvenlik kurumlarının değerlendirmelerine bırakılmaması gerektiğini ifade. Meclis'in etkin denetiminin sivil toplumun katılımının sağlanmasının önemine dikkat çekti.

İzleme mekanizmasının etkili olabilmesi için adımların atılması istendi:

*TBMM İzleme Komisyonu düzenli aralıklarla bilgilendirilmeli değerlendirmelerini kamuoyuyla malı.

*Sürecin ilerleyişi, karşılaşılan sorunlar alınan önlemler hakkında dönemsel raporlar yayımlanmalı.

*İnsan hakları örgütleri, uzmanlar, akademisyenler, barolar sivil toplum kuruluşlarının uygun yöntemlerle sürece katkı sunabilmesi sağlanmalı.

İHD'nin açıklamasında öne çıkan beşinci başlık ise geçmişte yaşanan ağır insan hakları ihlalleriyle yüzleşme toplumsal onarım.

7595 sayılı Kanun'un ağırlıklı olarak belirli suçlara ilişkin soruşturma, kovuşturma ceza infazı süreçlerini düzenlediği belirtilen açıklamada, zorla kaybetmelerin araştırılması, faili meçhul cinayetlerin aydınlatılması mağdur ailelerinin hakikate erişiminin sağlanması için daha kapsamlı çözüm mekanizmasına ihtiyaç duyulduğu ifade edildi.

İHD, yaklaşımın silahsızlanma geçiş dönemi yasalarının toplumsal barışa dönüşmesini destekleyeceğini belirtti.

kapsamda hükümet TBMM'ye çağrılar yapıldı:

*Zorla kaybetmeler faili meçhul cinayetler hakkında etkili soruşturma hakikate erişim mekanizmaları oluşturulmalı.

*Çatışmadan etkilenen bölgelerde sosyal, ekonomik psikolojik onarım programları geliştirilmeli.

*Kadınların, gençlerin, mağdur ailelerinin sivil toplumun sürece katılımı sağlanmalı.

*Geçmişteki ağır insan hakları ihlallerinin tekrarlanmasını önleyecek kurumsal güvenceler oluşturulmalı.

Açıklamanın sonuç bölümünde İHD, 7595 sayılı Kanun'un silahsızlanma tasfiye sürecine bağlı hukuki sonuçlar bakımından önemli çerçeve oluşturduğunu ancak kanunun yürürlüğe girmesiyle kalıcı barışın kurulmasının aynı anlama gelmediğini vurguladı.

Kanunun uygulanmasının demokratikleşme reformları, etkili Meclis denetimi geçmişle yüzleşme süreçleriyle birlikte ele alınması gerektiği belirtilen açıklamada, üç temel alanda eş zamanlı program oluşturulması çağrısı yapıldı.

Buna göre ilk olarak silahsızlanma tasfiyeyi odağına alan 7595 sayılı Kanun'un uygulanması; ikinci olarak siyasi katılım, temel haklar, yerel demokrasi eşit yurttaşlığı esas alan demokratikleşme programının hayata geçirilmesi; üçüncü olarak ise hakikat, adalet, yüzleşme, mağdurların hakları toplumsal onarımı amaçlayan toplumsal barış programının oluşturulması gerektiği ifade edildi.

İHD, üç alanın birlikte ilerlemesinin çözüm sürecinin yalnızca silahlı çatışmaların sona ermesiyle sınırlı kalmaması kalıcı demokratik barışa dönüşebilmesi açısından hayati önem taşıdığını belirtti.

Açıklamanın sonunda dernek, hükümeti çözüm sürecine ilişkin daha fazla cesaret göstermeye sorumluluk almaya davet.

BUNLAR DA İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Galatasaray-Barcelona maçı öncesi dostluk yemeği!

Bilgisayarınızın performansını düşüren 3 BIOS ayarı muhtemelen hâlâ kapalı

Galatasaray'da üç futbolcu kart sınırında