Ararat-Eskijian Müzesi Araştırma Merkezi (AEMRC), UCLA bünyesindeki Promise Ermeni Enstitüsü’ne bağlı Ermeni Soykırımı Araştırma Programı (AGRP) Ermeni Film Vakfı, (Armenian Film Foundation) Vahakn. Dadrian Dijital Arşivi’nin tüm dünyaya açılacağını duyurdu.
Açılış, 15 Kasım 2026 Pazar günü saat 16.00’ Kaliforniya’nın Mission Hills kentindeki Ararat-Eskijian Müzesi’nde gerçekleştirilecek, zoom üzerinden çevrimiçi katılım mümkün olacak.
Prof. Vahakn. Dadrian (1926–2019), Ermeni Soykırımı üzerine çalışan öncü akademisyendi. Kariyeri boyunca, dünyanın dört yanındaki arşivlerde araştırmalar yaparak, Ermeni Soykırımı tarihini gün yüzüne çıkarmaya belgelemeye onlarca yılını adamıştı. Osmanlı, Alman, İngiliz, Fransız, Amerikan, Ermeni kaynaklardan derlediği, tarihsel kanıt niteliğinde koleksiyon oluşturmuştu. Arşivi; resmî belgeler, yazışmalar, gazeteler, yayımlanmamış taslaklar, araştırma notları büyük bilimsel değer taşıyan daha pek çok materyali içeriyor.
önemli koleksiyon, ilk kez, yapay zekâ destekli öncü dijital platform aracılığıyla dünya genelinde herkesin ücretsiz erişimine açılıyor. Üç kurumdan yapılan açıklamaya göre geleneksel dijitalleştirme yöntemlerinin ötesine geçen platform, arşivi etkileşimli araştırma kaynağına dönüştürerek tarihsel incelemeler için yeni olanaklar sunuyor.
Dadrian’a yapay zekâ desteğiyle soru sorabilirsiniz
Açıklamaya göre yeniliğin merkezinde, araştırmacıların tıpkı Profesör Dadrian’a danışıyormuş gibi, doğal dilde doğrudan arşive soru sormalarına olanak tanıyan “Ask Dadrian” (Dadrian’a Sor) adlı yapay zekâ destekli özellik yer alıyor. Kullanıcılar, koleksiyonla etkileşimli diyalog kurarak tarihsel soruları araştırabilecek, ilgili belgeleri bulabilecek binlerce sayfa arasındaki bağlantıları keşfedebilecek.
Yüzlerce klasörde düzenlenmiş 100 binden fazla sayfa 660 gigabaytı aşkın dijitalleştirilmiş materyalden oluşan çalışma, 16 yıllık emeğin ürünü. New York eyaletinin kuzeyinden Los Angeles'a, ülke genelinde gerçekleştirilen on ayrı seyahatle taşınan koleksiyon; koruma, düzenleme, tarama dijitalleştirme süreçlerinden oluşan kapsamlı çalışmadan geçirildi.
Girişim, Profesör Dadrian'ın kişisel arşivlerini Ararat-Eskijian Müzesi Araştırma Merkezi'ne emanet etme kararıyla, 2009 yılında başladı. Koleksiyonun tarihsel önemini kavrayan Müze Başkanı Martin Eskijian koruma çalışmalarını başlatırken, Müze Direktörü Maggie Mangasarian Goschin ise materyallerin taşınması, düzenlenmesi dijitalleştirilmesini kapsayan uzun zorlu süreci yönetti.
Proje daha sonra, UCLA Ermeni Soykırımı Araştırma Programı'nın dahil olduğu büyük işbirliğine dönüştü; akademisyenlerin, teknik uzmanların, gönüllülerin ortak kurumların özverili çabalarının yanı sıra bağışçıların destekçilerin katkılarıyla hayata geçirildi. Dijitalleştirme süreci Aralık 2025'te tamamlandı, ardından koleksiyonu dünya genelinde erişilebilir kılacak çevrimiçi platform geliştirildi.
Açılış etkinliğinde, Müze Direktörü Maggie Mangasarian Goschin, Carina Goschin Ermeni Soykırımı Araştırma Programı Direktörü Profesör Taner Akçam konuşmalar yapacak. Ayrıca. Anna Alexanyan, Zoom üzerinden programa katılırken,. Hayg Demoyan'ın önceden kaydedilmiş konuşması sunulacak. Almanya'dan Zoom aracılığıyla bağlanacak olan Garegin Chookaszian, web sitesinde 12 dakikalık rehberli tur gerçekleştirerek katılımcılara sitenin temel özelliklerini tanıtacak. Etkinliğin sunuculuğunu. Carla Garabedian üstlenecek.
Etkinlik bilgileri
“ Ömür Boyu Süren Akademik Çalışmalar, Şimdi Dünyaya Açılıyor”
Vahakn. Dadrian Dijital Arşivi’nin Resmî Lansmanı
Tarih: 15 Kasım 2026, Pazar
Saat: 16.00 (Pasifik Zaman Dilimi)
Mekân: Ararat-Eskijian Müzesi / Sheen Şapeli, 15105 Mission Hills Road
Mission Hills, CA 91345
Katılım için: https://www.international.ucla.edu/armenia/event/17891
Düzenleyenler:
Ararat-Eskijian Müzesi Araştırma Merkezi
UCLA Promise Ermeni Enstitüsü – Ermeni Soykırımı Araştırma Programı; Ermeni Film Vakfı (Armenian Film Foundation)
Daha fazla bilgi için: [email protected]
Düzenleyenler hakkında
Ararat-Eskijian Müzesi Araştırma Merkezi (AEMRC), 1985 yılında Ermeni Soykırımı'ndan sağ kurtulan Luther Eskijian tarafından kuruldu. Müze Ermeni tarihine ait eserler, kitaplar, belgeler arşiv materyallerinden oluşan önemli koleksiyonu muhafaza ediyor.
Ermeni Soykırımı Araştırma Programı (AGRP), 2022 yılında Kaliforniya Üniversitesi, Los Angeles (UCLA) bünyesindeki Promise Ermeni Enstitüsü (Promise Armenian Institute) çatısı altında kuruldu. Profesör Taner Akçam yönetimindeki program; arşiv çalışmaları, disiplinler arası işbirliği uluslararası akademik ortaklıklar aracılığıyla Ermeni Soykırımı, soykırımın tarihsel bağlamı, sonuçları günümüze ulaşan etkileri üzerine akademik araştırmaları ilerletiyor.
Ermeni Film Vakfı (Armenian Film Foundation) ise 1979 yılında Kaliforniya'nın Thousand Oaks kentinde, Ermeni mirasını multimedya formatlarında belgelemeye korumaya adanmış, kâr amacı gütmeyen eğitim kültür kuruluşu olarak kuruldu. Vakfın temel amacı; Ermeni halkına onların topluma sundukları katkılara dair gurur duygusunu pekiştirmek katkıların dünya çapında tanınmasını sağlamak.
Vahakn Dadrian kimdir?
Vahakn. Dadrian 6 Mayıs 1926' İstanbul' dünyaya geldi. Berlin' matematik, Viyana' tarih, Zürih'te uluslararası hukuk okudu. Harvard Üniversitesi'nde araştırma görevlisi olarak çalıştı, MIT Duke üniversitelerinde konuk öğretim üyeliği yaptı. 1998' Ermenistan Bilimler Akademisi onur üyesi. Dadrian ayrıca Movses Khorenatsi nişanı sahibidir. Dadrian 1970 1991 arasında New York State Üniversitesi'nde sosyoloji profesörü olarak çalıştı.
Kitapları Ermeni Soykırımı'nın bilinmesinde önemli rol oynadı. "The History Of Armenian Genocide: Ethnic Conflict from tha Balkans to Anatolia to Caucasus" önemli çalışma olarak kabul edilir. Dadrian'ın önemli çalışması German Responsibility in the Armenian Genocide (Ermeni Soykırımı' Almanya'nın Rolü) başlığını taşır. Dadrian'ın kitapları Türkiye' Belge Yayınları tarafından basıldı. 1995 yılında yayınlanan "Ulusal Uluslararası Hukuk Sorunu olarak Jenosid" kitabı yasal takibata uğradı, sonrasında beraat. Dadrian Zoryan Enstitüsü Soykırım Araştırmaları Bölümü yöneticisi olarak görev yapmaktaydı. Dadrian 2 Ağustos 2019’ ABD’ hayatını kaybetti.
