Ermenistan Cumhuriyeti Diaspora İşleri Yüksek Komiseri Zareh Sinanyan İstanbul’ Patrikhane dahil Ermeni kurumlarını ziyaret etti, temaslarda bulundu. Sinanyan külliyehaberajansı’u ziyaret etti çalışmalarımız hakkında bilgi aldı sorularımızı yanıtladı. Sinanyan hem topraklara dayanan aile geçmişi hakkında bilgi verdi hem Diaspora- Ermenistan ilişkileri hakkında değerlendirmelerde bulundu. Başbakan Paşinyan’ın “Gerçek Ermenistan” politikasına dair Ermeni Diasporasından gelen eleştirileri yanıtlayan Sinanyan, “Biz Ermenistan’ın güvenli çevre içinde olmasını istiyoruz. Eğer bunun için bizi suçlayacaklarsa, bırakalım suçlasınlar. Biz Ermenistan Cumhuriyeti’nin yararına olan her şeyi yapacağız. Ermenistan'ın yararı ise Türkiye Cumhuriyeti komşuluk ilişkilerine sahip olmaktır. Nokta.” ifadelerini kullandı.
Ailenizin geçmişi İstanbul’a dayanıyor. İstanbul’a geldiğinizde, başka ülkelere yaptığınız ziyaretlerden farklı duygular yaşıyor musunuz?
Babamın İstanbul doğumlu olmasının yanı sıra baba tarafım birkaç yüzyıl (İzmit) Bahçecik’te yaşamıştır. Dolayısıyla sadece İstanbul değil, Bahçecik çok uzun zamana dayanan bağım. 1800’lerin sonları, 1900’lerin başlarında İstanbul’ kurulan "Sinanyan Orkestrası" adlı ilk büyük orkestranın üyelerinin bizim ailemizden olduğunu biliyorum.
İstanbul’a karşı özel hissim. İstanbullu Ermenilere karşı özel hissim. Benim için İstanbullu Ermeniler çok samimidir. Çünkü bakıma onları babamla babamın kuzeni olan amcam Garo Hamamcıyan bağdaştırıyorum. Yani ben İstanbul’u ziyarete gelmedim, İstanbullu Ermenileri ziyarete geldim. Kardeşlerimizi görmeye geldim. Duygularım İstanbul Ermenilerimizle bağlantılıdır.
Sizce Türkiye Ermenileri Diaspora Ermenileri arasında ne gibi farklar var?
Elbette fark. Ama "Daha iyi Ermeni, daha kötü Ermeni, daha az Ermeni, daha çok Ermeni." gibi fark değil. anlamda fark. Fark ki, onlar Türkiye Cumhuriyeti’nde yaşıyorlar hepinizin bildiği gibi durum onların yaşam tarzında büyük rol oynuyor. Yani Amerika Birleşik Devletleri’nde yaşayıp diaspora Ermenisi olmak başka şey, Türkiye Cumhuriyeti topraklarında yaşamak tamamen başka
Bizim Türkiye tarihimiz. Sadece eski Osmanlı İmparatorluğu topraklarında değil, bizzat İstanbul’ uzun süre yaşamış tarihimiz. tarihin çok karanlık üzücü sayfaları bulunmaktadır. Her şeye rağmen bugün soydaşlarımız İstanbul’ yaşamaya, okullarını açık tutmaya, kiliselerini korumaya çocuklarını Ermeni olarak büyütmeye devam ediyorlar. durum bana kalırsa, pek çok başka yere kıyasla İstanbul’ oldukça kahramanca adımdır.
Diaspora Ermenistan arasındaki temaslar tarih boyunca dalgalı seyretti. Son dönemde Başbakan Paşinyan’ın masaya koyduğu komşularla olumlu ilişkiler kurmaya dayanan "Gerçek Ermenistan" fikrinden sonra, Ermeni Diasporası -elbette tek diaspora yok, çeşitli diasporalar var- Ermenistan Cumhuriyeti arasındaki ilişkiler yeni biçim aldı ? Diasporadan herhangi eleştiri geldi ?
Soldan: Narine Küreğyan, Lusyen Kopar, Ari Demircioğlu, Pakrat Estukyan, Garo Hamamcı,Zareh Sinanyan Yetvart Danzikyan.
Söylediğiniz gibi diasporalar çok çeşitli farklı kuruluşlar, siyasi akımlar. bize çalışmalarımıza çok eleştirel yaklaşan kesimin olması doğaldır. Bunu normal karşılıyorum. Biz sözle değil, esasa dayanan çalışmalarımızla değerlerimizi, amaçlarımızı iş birliği odaklı zihniyetimizi göstermeye çalışıyoruz. Birlik olmak istiyoruz. Dolayısıyla eleştirilere maruz kalıyoruz; bunların ne tür eleştiriler olduğunu bilmek ister misiniz?
Hükümetimizi milli değerlerden uzak olmakla, iyi Ermeni olmamakla, millete karşı olmakla Dağlık Karabağ’ın kaybından şekilde sorumlu olmakla suçladıkları malumdur.
Biz Türkiye Cumhuriyeti iyi ilişkiler kurmak istiyoruz. Bizi tüm bunlar için suçluyorlar. Elbette suçlamaları kabul etmiyorum, tüm bunları yanlış şekilde yorumluyorlar.
Evet, Türkiye komşuluk ilişkilerimiz olsun istiyoruz. Eğer gelecekte bundan iyi ilişkiler doğarsa, bundan sadece mutluluk duyarız.
Biz Ermenistan’ın güvenli çevre içinde olmasını istiyoruz. Eğer bunun için bizi suçlayacaklarsa, çok iyi, bırakalım suçlasınlar. Suçlamayı kabul ediyoruz. Aynı şekilde, Avrupa değerlerine Avrupa Birliği’ne katılma çabalarımız hakkında konuşuyorlar. Tamam, eğer suçlamaysa kabul ediyorum. Avrupa’ya yöneliyoruz; halkımızın refah içinde yaşamasını istediğimiz anlamına gelir. Bunda kötü olan ne? Bence en iyi ihtimalle biz çok iyi olsak elimizden gelenin en iyisini yapsak bile, bizi her zaman eleştirenler olacaktır. Buna çok sağlıklı sakin yaklaşıyoruz.
Geçtiğimiz hafta Ermenistan’ yapılan. Dünya Ermenileri Zirvesi hakkında konuşacak olursak, orada Türkiye-Ermenistan ilişkileri için karşılıklı güven vurgusu yapıldı. Peki diaspora Ermenileri "karşılıklı güven" vurgusuna nasıl bakıyor?
Şüphesiz diaspora Ermenileri açısından Ermenistan-Türkiye ilişkilerinin kilit noktası, tabiri caizse kökeni, Ermeni Soykırımı konusudur. Yani Diaspora bunun sonucunda şekillenmiştir. Doğal olarak onlar için Türkiye kurulacak herhangi ilişki, bünyesinde soykırımla ilgili çözüm barındırmalıdır. Bunu anlıyorum. çok doğaldır. Diasporanın Ermenistan-Diaspora ilişkileri konusundaki tereddüdü tam olarak buradan kaynaklanıyor. Biz Ermenistan’ şöyle diyoruz: Tarihi asla unutmayız. Unutamayız. Unutmaya hakkımız. Unutmamız mümkün değil ancak ileriye doğru hareket etmeli bugünü yaşamalıyız.
bizim için çok açıkve çok anlaşılır. Yaşamak zorundayız. Yaşayabilmek için komşumuzla birlikte yaşamalıyız. Komşularımızdan biri en büyüğü Türkiye Cumhuriyeti’dir. bizim yaklaşımımızdır. Diasporada, Amerika Birleşik Devletleri’nde yaşayıp "Hayır, soykırımın tanınması süreci çözülene kadar Türkiye hiçbir ilişki kurmayalım" diyebilirsiniz. Güzel, Los Angeles’ta bunu yapabilirsiniz. Los Angeles’ta oturun Türkiye ilişki kurmayın. Bizim için gerçekçi değil. Biz bugünü yaşıyoruz, günümüz gerçekliğinde geleceğe bakarak yaşıyoruz. Komşularımızla ortak dil bulmaya, komşuluk ilişkileri kurmaya mecburuz, zorunluyuz buna mahkûmuz. belki gün komşuluk ilişkileri, iyi komşuluk ilişkilerini beraberinde getirecektir.
Dolayısıyla Diaspora işiniz.
Çok. Çünkü Diaspora, anlaşılır şekilde, "Biz bunu asla yapmayız" diyerek ahlaki açıdan çok yüksek standartlara sahip olma lüksüne erişebiliyor. Güzel. Biz ise Ermenistan Cumhuriyeti’nin yararına olan her şeyi yapacağız. Ermenistan Cumhuriyeti’nin yararı ise Türkiye Cumhuriyeti komşuluk ilişkilerine sahip olmaktır. Nokta.
Türkiye ilişkiler an ne düzeyde? Sınırlar açılmadı. Türkiye’nin Azerbaycan yakın ilişkilere bağlı olarak beklediğini biliyoruz. Anayasa değişikliğini bekliyorlar? konuda sizin görüşünüz nedir?
soruya sadece Türk muhataplarımız cevap verebilir. Neden beklediklerini kendileri bilirler. Türkiye Cumhuriyeti diplomatik ilişkilerin kurulması, sınırın açılması komşuluk ilişkileri seviyesine ulaşılması için her türlü çabayı gösterdik göstermeye devam ediyoruz. Ancak sizin belirttiğiniz gibi tüm süreç çok şeffaftır. Türkiye bekleme durumunda. Anladığım kadarıyla Türkiye’nin bizimle sorunu yok, Türkiye’nin kendi tutumuyla ilgili sorunu.
Ermenistan vatandaşı olmak isteyen ancak vaftiz belgesi olmayanlarla ilgili bazı sorunlar yaşandı. Son durum nedir?
Vaftiz belgeleri konusunda büyük değişiklik hazırlanıyor. Örneğin, "Ben Ermeniyim, din değiştirdim, adım Mehmet, Dersimliyim veya Hemşinliyim, bana vatandaşlık verin" diyenler. Eğer kendisi Ermeni kökenli ise ama Ermeni ismi taşımıyorsa Ermenice bilmiyorsa, prosedüre göre ona vatandaşlık vermekle yükümlüyüz. Şimdi böyle insanlar doğal olarak kiliseden belge getiremiyorlar. Kişi "Ben Hıristiyanım" demiyor, "Ben Ermeniyim" diyor.
Doğum belgesi yollardan biri olmalı. Eğer Ermeni iseniz konuya daha derin bakılması gerekir. "Vaftiz olmadıysan kusura bakma vatandaşlık veremeyiz" denilemez, böyle yapılamaz.
Ancak vaftiz belgesiyle süreç çok daha kolaylaşıyor.
