İsveç PEN, 2026 Tucholsky Ödülü’nü yazar sosyolog Pınar Selek’e verdi. 15 Kasım Hapisteki Yazarlar Günü kapsamında düzenlenen törende İsveç Kültür Bakanı Parisa Liljestrand tarafından takdim edilen ödülü Selek, Türkiye’ tutuklu bulunan gazeteci sinemacı Çiğdem Mater İran’ idam cezasına mahkûm edilen Kürt feminist insan hakları savunucusu Varişe Moradi’ye adadı.
Selek, ödülünü hapisteki iki yaratıcı kadına ithaf ettiğini belirterek, “Çünkü yaratmak, barbarlığın ulaşamayacağı alan inşa etmektir. kitap, film, şarkı, hapishane hücresinden yazılmış mektup: Bunların her biri askerlerin bulunmadığı birer özgürlük alanıdır. Bazı kadınlar alanları duvarların ardında inşa ediyor”.
“ ödülü hapisteki iki yaratıcı kadına ithaf ediyorum”
Konuşmasına Alman gazeteci yazar Kurt Tucholsky’nin düşünsel mirasına değinerek başlayan Selek, “Sevgili Kurt Tucholsky’nin ışığını bana emanet ettiğiniz için teşekkür ederim. ışık, güçlü deneyimden doğdu: Faşizm karşısında düşüncenin özerkliği savaşa karşı tavizsiz direniş” ifadelerini kullandı.
(: bianet)
Baskıya karşı direnenleri “ateş böcekleri” metaforuyla anlatan Selek, yaratıcılığın özgürlük alanları oluşturduğunu vurguladı.
15 Kasım’ın Hapisteki Yazarlar Günü olduğunu hatırlatan Selek, ödülünü adadığı kadınlara ilişkin şunları söyledi:
“Bugün 15 Kasım, Hapisteki Yazarlar. akşam, salonda yüzümü boş sandalyelere dönüyorum. ödülü hapisteki iki kadına, iki yaratıcı kadına ithaf ediyorum. 2022'den yana Türkiye' hapiste tutulan Çiğdem Mater'e. On sekiz yıl hapis cezasına mahkûm edildi. hapishaneden diğerine nakledilmesine rağmen gücünü koruyor kısa süre önce ilk kitabını yayımladı. İran' hapiste tutulan idam cezasına mahkûm edilen Kürt feminist insan hakları savunucusu Varişe Moradi'ye.”
“Tahammül edilemez olan kelime kelime sıradanlaştırılıyor”
Selek, konuşmasında militarizmin ekonomik siyasal boyutlarına, derinleşen eşitsizliklere göç etmek zorunda kalan insanların sınır politikalarıyla kriminalize edilmesine değindi.
Dayanışmanın önemini vurgulayan Selek, kendisini dayanışma ağının parçası olarak tanımladı:
“Ben ateş böcekleri arasında küçücük noktayım. Küçük uçurtmayım. Özgür kırılgan. Kolayca parçalanabilir, ezilebilirim. Diğerleri gibi ben kırılganlıklara karşı özen duyarlılığı esas alan siyasal etik üzerine kurulu dayanışmalar sayesinde uçuyorum.”
Selek, konuşmasını “Biz çaresiz değiliz. Küçüğüz, kırılganız birbirimize bağımlıyız. hikâyenin devamını yazıyoruz” sözleriyle tamamladı.
Selek’in çalışmaları yargılanma süreci
Tucholsky Ödülü, yıl Selek’in “Türkiye’ kadınların azınlıkların haklarına derinden bağlılığı akademik ilkeleri tutarlı biçimde savunması” nedeniyle verildi.
Selek’in sosyolojik çalışmaları, Türkiye’deki Ermeni Kürtlerin yanı sıra kadınların, yoksulların, çocukların LGBTİ+’ların durumuna odaklanıyor.
Temmuz 1998’ İstanbul’ gözaltına alınan ardından tutuklanan Selek, iki yılı aşkın süre cezaevinde tutuldu. Gözaltına alındığı sırada ses kayıtları görüşme notları dahil araştırma materyallerine el konularak bunlar imha edildi.
2009 yılında Türkiye’den ayrılarak Berlin’e yerleşen Selek, PEN’in Sürgündeki Yazarlar Programı (Writers in Exile) kapsamında burs. Daha sonra Fransa’nın Strazburg kentine taşındı.
Hakkındaki bütün suçlamalardan 2006, 2008, 2011 2014 yıllarında dört kez beraat eden Selek hakkında, her beraat kararının ardından yeniden yargılama kararı verildi. Törende Selek, gazeteci yazar Katarina Bjärvall gerçekleştirdiği söyleşide araştırmalarını Türkiye’deki durumu anlattı. Oyuncu Lena Endre, Selek’in yakın zamanda çevrilen metinlerini seslendirdi.
İsveç PEN Başkanı Anders Teglund Kurt Tucholsky’nin çalışmaları üstlendiği rol üzerine konuşma yaptı.
Tucholsky Ödülü hakkında
İsveç PEN tarafından 1985 yılından yana verilen Tucholsky Ödülü, baskı veya tehdit altında yaşayan ya sürgünde bulunan, ifade özgürlüğünü savunan yazar gazetecileri onurlandırıyor.
Ödül, Alman gazeteci yazar Kurt Tucholsky’nin anısını yaşatmak amacıyla oluşturuldu. Nazizmin en sert eleştirmenlerinden biri olan Tucholsky, Almanya’dan ayrılmak zorunda kaldı. 1929’dan itibaren İsveç’te yaşayan yazar, Alman vatandaşlığından çıkarıldığını kitaplarının yakıldığını burada öğrendi.
Ödülün önceki sahipleri arasında Salman Rushdie, Bei Dao, Nuruddin Farrah Samar Yazbek bulunuyor.