Peyzaj tasarımı TTDS | Tülay Tosun Design Studio tarafından yapılan Akra Didim, Aydın' yer alıyor.

Akra Didim, Aydın’ın Didim kıyısında, Baransel Koyu’nda konumlanan, 340.000 m² büyüklüğünde, peyzaj odaklı konaklama kompleksi olarak ele alınmıştır. Yaklaşık 1.050 metre kıyı şeridi boyunca uzanan yaklaşık 34 metrelik kot farkına yayılan proje alanı; güçlü topoğrafyası, karstik kaya oluşumları, mevcut maki dokusu Ege kıyı peyzajının karakteristik özellikleriyle şekillenmektedir. Program; 279 otel odası, 50 yetişkin villası 33 aile villasından oluşmaktadır.

Projenin tasarım süreci, araziyi yeniden biçimlendirmek yerine mevcut coğrafyayı okumak onunla birlikte çalışmak fikriyle başlamıştır. Mevcut kaya oluşumları, maki bitki örtüsü doğal topoğrafya; mimari peyzaj tasarımının temel girdileri olarak değerlendirilmiştir. Peyzaj, yapıların çevresinde kalan tamamlayıcı unsur olarak değil, tüm master planın organizasyonunu belirleyen temel sistem olarak ele alınmıştır.

Alanın mevcut ekolojik omurgasını oluşturan Pinus pinea, Ceratonia siliqua, Olea europaea, Arbutus unedo, Ficus carica, Acacia cyanophylla, Acacia farnesiana, Schinus molle, Agave americana, Quercus türleri, Tamarix, Pistacia terebinthus Laurus nobilis gibi türlerin korunması tasarımın temel kararlarından biri olmuştur.

İnşaat sürecinde alandaki 4.303 yerel bitki dikkatle sökülerek geçici fidanlık alanlarında korunmuş uygulama sonrasında yeniden peyzaja dahil edilmiştir. Kazı sırasında ortaya çıkan toprak doğal taşlar proje alanı içerisinde yeniden değerlendirilmiş; dışarıdan dolgu malzemesi getirilmesi minimuma indirilmiştir. yaklaşım sayesinde mevcut toprağın tohum bankasının korunması mevsimsel bitki örtüsünün yeniden gelişmesi desteklenmiştir. Özellikle aile villalarının batı güneybatı sınırlarında oluşturulan “In Place” alanı, koruma yeniden yerleştirme sürecini tamamlanmış peyzajın görünür parçasına dönüştürmektedir.

Yeni bitkilendirme stratejisi, mevcut ekolojik yapıyı devam ettiren bölgenin iklim koşullarına uyum sağlayan Akdeniz karakterli kserofitik bitki paleti üzerine kurulmuştur. Çalı yer örtücü katmanında Pistacia terebinthus, Myrtus communis, Lavandula, Rosmarinus, Salvia, Thymus, Juniperus horizontalis, Atriplex halimus, Elaeagnus ebbingei, Agave americana, Opuntia, Stipa, Leymus arenarius, Vitex agnus-castus, Leucophyllum frutescens, Phillyrea farklı sukulent türleri kullanılmıştır.

Ağaç katmanında ise Elaeagnus angustifolia, Ziziphus jujuba, Punica granatum, Robinia pseudoacacia, Parkinsonia aculeata, Acacia farnesiana, Acacia cyanophylla, Melia azedarach, Grevillea robusta, Cinnamomum camphora Fraxinus türleri yer almaktadır. Kompozisyon içerisinde Cupressus sempervirens ‘Pyramidalis’ güçlü düşey vurgular oluştururken, Olea europaea peyzajın baskın ağaç karakterini belirlemektedir.

Havuz çevrelerinde Stipa Leymus türlerinin servi zeytinlerle birlikte kullanılması, rüzgârla hareket eden hafif geçirgen bitkisel katman yaratmaktadır. Bitki paleti koyu yeşil, gri-yeşil mavimsi yaprak tonlarından kuru sarı çim dokularına uzanırken; terakota, toprak, mavi kırmızı tonları peyzaj içerisinde vurgu olarak kullanılmaktadır.

Yapıların çatı yüzeylerinde Carpobrotus acinaciformis kullanılarak mimari hacimlerin çevredeki peyzajla görsel olarak bütünleşmesi hedeflenmiştir. Proje genelinde yaklaşık 20.000 m² çok işlevli çim alan, kuraklığa dayanıklı Zoysia türleriyle oluşturulmuştur. Damla sulama sistemi sayesinde su tüketiminin yüzey kayıplarının azaltılması amaçlanmıştır.

Dolaşım sistemi doğal topoğrafyanın devamı olarak ele alınmıştır. Rampalar, merdivenler alternatif güzergâhlardan oluşan ağ, arazideki farklı kotlara uyum sağlarken kullanıcıya peyzajı farklı biçimlerde deneyimleme olanağı sunmaktadır. Ana dolaşım aksı, topoğrafyanın karakterinin en belirgin biçimde hissedildiği bölgeden geçirilerek, proje içerisinde hareket etme deneyimi doğrudan arazinin kendisiyle ilişkilendirilmiştir.

yaklaşımın en belirgin örneklerinden biri Salkım Restoran’dır. Akra Didim’in eğimli topoğrafyası içerisine yerleşen Salkım; 495 m² À la Carte Restoran, 109 m² Signature Bar alt kotta konumlanan 84 m² Lounge olmak üzere birbirinden farklı ancak birbiriyle ilişkili üç mekândan oluşmaktadır.

“Salkım” adı, tek gövdeden büyüyen üzüm tanelerinin oluşturduğu salkımdan gelmektedir. Restoran bahçesinde kullanılan asmalar küçük bağ alanı, mekânın Ege coğrafyası Akdeniz peyzajıyla kurduğu ilişkinin önemli parçasıdır.

Programın tek mimari kütle içerisinde toplanması yerine, farklı kotlarda konumlanan bağımsız hacimlere ayrılması tercih edilmiştir. hacimler arasındaki hareket; teraslar, patikalar, merdivenler bitkisel eşikler aracılığıyla gerçekleşmektedir. Böylece klasik iç mekân dizisi yerine, mimari peyzaj içerisinde ilerleyen açık uçlu deneyim oluşturulmuştur.

Salkım À la Carte Restoran, arazinin doğal eğimine uyum sağlayacak şekilde pilotis sistemi üzerinde yükseltilmiştir. karar, yapının algılanan kütlesini azaltırken mevcut maki bitki örtüsünün doğal zeminin yapının altında kesintisiz biçimde devam etmesine olanak tanımaktadır. Alt kot, artık yapısal artık alan değil; doğal kaya oluşumları, Pistacia terebinthus, Myrtus communis aromatik bitkilerin korunduğu aktif ekolojik zemin olarak tasarımın parçasıdır.

Restoranın mimari malzeme paleti araziyle bütünleşecek şekilde sınırlı doğal tutulmuştur. Dış cephelerde toprak tonlarında sıva, iç mekân duvar tavanlarında sıcak bej tonlarında doğal dokulu yüzeyler belirli alanlarda doğal taş duvarlar kullanılmıştır. Ahşap kirişler hem strüktürel hem mekânsal elemanlar olarak çalışırken, üzerlerine yerleştirilen Platycerium bifurcatum bitkileri iç mekâna asılı bitkisel katman eklemektedir.

Restorana varış, klasik bina girişi yerine peyzaj içerisinde kademeli olarak gelişen geçiş olarak tasarlanmıştır. Kare açıklıklara sahip doğal taş duvarlar giriş sekansını tanımlarken, boşluklarda konumlanan hareket halindeki sığırcık kuşu heykelleri projeye ait ince kimlik katmanı oluşturmaktadır.

Restoranın doğu bahçesinde yer alan küçük bağ alanı güney yönündeki kot farkında korkuluğun asma pergolası/bağ taşıyıcısı olarak yeniden yorumlanması, mimari sınırları yaşayan peyzaj elemanına dönüştürmektedir. Signature Bar manzaraya yönlenen kompakt sosyal odak oluştururken, en alt kotta yer alan Lounge; ahşap strüktürleri pergolalarıyla daha sakin buluşmalara küçük ölçekli canlı müzik etkinliklerine olanak sağlayan açık alan atmosferine sahiptir.

Yetişkin villalarından Salkım’a doğru gerçekleşen iniş mekânsal deneyimin önemli bölümüdür. Merdiven aksının ortasındaki boşlukta kullanılan Cinnamomum türleri Trachelospermum jasminoides, koku, ışık hareket aracılığıyla duyusal geçiş yaratmaktadır.

Projenin ekolojik yaklaşımı bitkilendirmeyle sınırlı değildir. Mevcut kuş habitatları korunmuş; rüzgâr, bitki örtüsü doğal yaşamın oluşturduğu ses peyzajı alan deneyiminin parçası olarak değerlendirilmiştir. Projede yeniden kullanılan doğal taşlar aynı zamanda farklı canlı türleri için mikrohabitatların oluşmasını desteklemektedir.

Akra Didim’ peyzaj, mimarinin çevresinde kalan artık alan olarak değil, tasarımın temel ortamı organizasyon sistemi olarak ele alınmaktadır. Mevcut bitki örtüsünün korunması yeniden kullanılması, toprak taşın proje içerisinde değerlendirilmesi, iklime duyarlı bitkilendirme stratejileri topoğrafyayla birlikte gelişen dolaşım sistemi sayesinde proje yaşayan ekolojik çerçeve oluşturmaktadır.

Akra Didim, doğanın görüntüsünü yeniden üretmek yerine, arazide zaten var olan doğal sistemleri korumayı, güçlendirmeyi görünür kılmayı amaçlamaktadır.

Salkım Restoran gibi alt ölçekli mekânlarda devam eden yaklaşım; mimari, peyzaj, gastronomi mevcut coğrafyanın aynı tasarım dili içinde birlikte gelişmesini sağlayarak, bulunduğu yerin hafızasını silmeden yeni konaklama deneyimi oluşturmaktadır.