Caribou’nun Bant hikâyesinde ayrı yeri. 11 Mart 2008’ ilk İstanbul konseri için eski Babylon’ ağırladığımız müzisyen, yıllar içinde gerek Caribou gerek farklı projeleriyle yaptığı yayınlarla hem dergi sayfalarında hem DJ setlerimizde sık sık kendine yer buldu. Dolayısıyla 24 Kasım akşamı Garanti BBVA Genç Konserleri kapsamında Zorlu PSM Turkcell Sahnesi’nde gerçekleşecek konser yaklaştıkça kalp atışlarımız hızlanıyor.

Caribou adıyla tanıdığımız Kanadalı müzisyen prodüktör Dan Snaith’in diskografisinde, 60’lar psikedelisinin izini süren pop şarkılarına sabaha karşı kulüpte duymayı bekleyeceğiniz kayıtlara rastlamak mümkün. İlk albümlerini Manitoba adıyla yayımlayan Snaith, sonraki yıllarda öncelikle DJ setlerinde çalmak üzere müzik ürettiği Daphni projesini hayata geçirdi. 

Kariyerinin her döneminde canlı performanslarında eşsiz deneyimler yaşatan Caribou, 24 Kasım’ ışık tasarımında Brian Kelly’nin, video tasarımında ise Damien Roach’un (555×5555) imzasını taşıyan performansla sahnede olacak. Detaylar burada.

Caribou, müzisyenlerin büyürken dinlediği albümleri müziklerin üzerlerinde bıraktığı tesiri kurcaladığımız Teenage Kicks serimize konuk. vesileyle harika anlatıcı olduğunu öğrendiğimiz Dan Snaith’e bırakalım.

YAŞ 13-15

Müziğe ilk kez 13–15 yaşlarımda gerçek anlamda ilgi duymaya başladım. Ama büyüdüğüm yer biraz tuhaftı; insanların 60’lardan, 70’lerden kalma müzikler dinlediği küçük hippi kasabasıydı. Gençler bile Nirvana’yı ya sırada olup bitenleri pek miyordu. Daha çok Grateful Dead, Pink Floyd gibi grupları dinliyorlardı. Ben Emerson, Lake & Palmer, Yes, Pink Floyd gibi gruplarla fena hâlde progresif rock’a sarmıştım. Şimdi çoğuna dönüp baktığımda yüzümü buruşturuyorum; müziklere kendimi kadar kaptırmış olmak biraz utandırıyor. Özellikle iki albümü çok seviyordum: Emerson, Lake & Palmer’dan Tarkus Pink Floyd’dan Atom Heart Mother.

müzikleri keşfetmemde okul arkadaşlarımın biraz payı vardı ama piyano öğretmenimden bahsetmem gerek. Derslerine gitmeyi gerçekten sevdiğim, bağ kurabildiğim ilk öğretmenimdi. 70’lerde tür progresif rock gruplarında çalmıştı ya en azından müziğin sıkı hayranıydı. Dersleri evinin bodrumunda yapıyorduk. Orası grupların eski plaklarıyla yıllar içinde topladığı notalarla doluydu. Birlikte işlerin ayrıntılarına dalabiliyorduk. Dinlemem için plaklarını, Rick Wakeman’ın org sololarını çalışabilmem için notalarını ödünç veriyordu.

Bugün sevdiğim müziklerden çok farklı tabii ama sanırım ergenlik tam olarak dönemde sevdiğin pek çok şeyi zamanla geride bırakıyorsun. Üstelik zamanlar hiçliğin ortasında yerde yaşıyordum. New York’ta, Londra’ ya kültürüyle anılan şehirde değildim. Dolayısıyla bugün sevdiğim müziklere ulaşmak için böyle tuhaf yoldan geçtim. Ama zamanlar müzikleri gerçekten çok seviyordum, çalmayı öğrenmek çok hoşuma gidiyordu.

Müzisyen olarak gelişimime en büyük katkısı, piyano başka enstrümanları gerçekten iyi çalmayı öğrenmek istememi sağlamasıydı sanırım. Synthlere ilgi duymama yol açtı; çünkü gruplardan bazıları synth kullanan ilk gruplar arasındaydı. Yaşadığım yerde başka türlü keşfedemeyebileceğim pek çok şeyle tanışmamı sağladı.

sıralarda lisedeki daha havalı müzik meraklılarıyla arkadaş olmaya başlamıştım. Birçoğuyla hâlâ yakınız. Caribou’ gitar çalan Ryan arkadaş grubundaydı mesela. Hepsi Sonic Youth’a, Kanada’dan 90’lar grubu Eric’s Trip’e benzeri şeylere bayılıyordu. Gruplarında klavye, org ya ne gerekiyorsa çalabileyim diye beni müziklere alıştırmaya çalışıyorlardı. Sonunda grupta çaldım. Ama dinledikleri müziklerden nefret ediyordum. Kendi dinlediğim prog rock’la kıyaslayınca hepsi bana çok sıkıcı iddiasız geliyordu. Yine başka insanlarla müzik yapmaya başlamamı sonradan ömür boyu arkadaşım olacak insanlarla vakit geçirmemi sağladı. Elbette daha sonra başından beri onların haklı, benimse fena hâlde haksız olduğumu anladım. Benim sevdiklerim epey utanç vericiydi; onların dinlediği müziklerse çok daha doğru yere gidiyordu sanırım. zamanlar onlara kulak vermeliymişim.

Müzik aracılığıyla keşfettiğim kitaplara, filmlere ya başka kültürel eserlere gelince… sıralar bunlarla ilgilenmek için henüz fazla küçüktüm sanırım. Lisede okumamız istenen kitapları okuyordum. Ailem edebiyatla oldukça ilgiliydi. Kız kardeşlerimden biri sonradan İngiliz edebiyatı profesörü. Dolayısıyla etrafta sürü kitap vardı ama onlara müzik üzerinden ulaşmıyordum. Sinemayla ilişkim müzik üzerinden gelişmiyordu. 

Şimdi düşünüyorum belki müzikler sayesinde keşfettiklerim arasında The Who’nun Tommy filmini ya Pink Floyd’un The Wall’unu sayabilirim. İkisini çok havalı bulmuştum. zamana kadar karşılaştığım şeylere göre epey uçuk tuhaflardı. Ama yaşadığımız yer her şeyden kadar uzaktı ki müzikler beni öyle geniş kültür dünyasına taşımıyordu. Kanada’nın Ontario bölgesinde, tarım arazilerinin ortasında büyüyordum; pek şey olmuyordu oralarda. Belki biraz daha büyük olsam nerede arayacağımı bilsem şeyler bulabilirdim. Ama 13, 14, 15 yaşlarımda bunların hiçbirine ulaşamıyordum.

YAŞ 16-18 

Sonraki müzik hayatımı doğrudan anında etkileyen şey dönemde yaşandı: Elektronik müzikle ilk kez tanıştım. dönemin dans müziğiyle. 1994–1996 arası. Çoğunlukla Britanya’dan elektronik müzikler dinliyorduk: Aphex Twin, ilk dönem Chemical Brothers, The Orb, ilk jungle drum and bass işleri, DJ Shadow… 90’larda çok yeni heyecan verici tınlayan bütün müzikler.

seslerle lisede kurduğumuz, müzikle ilgilenen küçük arkadaş grubundan biri sayesinde tanıştım. Arkadaşlarımdan birinin adı Koushik’ti; sonradan Stones Throw’dan müzikler yayımladı. Hepimiz için büyük ilham kaynağıydı. Plak topladığı için eski, zor bulunan sürü müzik biliyordu. Yeni müziklerden, hip hop’tan, elektronik müzikten, gitar gruplarından haberdardı. Sanırım bunda en çok, Richie Hawtin’in Plus 8 Records şirketinden işler yayımlayan techno prodüktörü olan abisinin etkisi vardı. ailesi İngiltere’deydi. Londra’ya gidiyor, orada olup bitenleri yakından takip ediyor, bütün plakçıları konserleri dolaşıyordu. Döndüğünde bize sürü şey öneriyordu. Bunlar ufkumuzu inanılmaz.

Progresif rock’tan elektronik müziğe geçişimi hatırlıyorum; birbirlerinin tam zıddıydılar. Birinde her şey teknik beceri, karmaşıklık, elflerle ilgili tuhaf hikâyeler anlatmak falan üzerineydi. Elektronik müzikse hipnotik, tekrara dayalı, minimalistti; gelecekten geliyormuş gibi duyuluyordu. Müzikte neyin önemli ya iyi olduğuna dair bütün fikirlerimi sorgulamama yol açtı; aklımı kaçırıyordum.

İlk kez jungle dinlediğim ânı hâlâ hatırlıyorum. kadar yeniydi ki ne duyduğumu kavrayamıyordum. Neler olduğunu idrak edebilmek için süre dinlemem gerekti. Şimdi düşününce komik geliyor. İnsanlar hâlâ böyle şeyler yaşıyor bilmiyorum. Müzik, insanlara yeninin yarattığı şaşkınlığı yaşatacak şekilde gelişmeye devam ediyor acaba? Ama ben hissi çok net hatırlıyorum. Buna benzer pek çok an vardı: İlk kez Autechre, Aphex Twin ya Squarepusher kaydı duyup “ ne böyle?” demek.

Bunun üzerimdeki en büyük etkisi şuydu: 1970’te Pink Floyd albümü yapmanın milyonlarca dolara mal olduğunu; teknisyenler, ses mühendisleri, bant kayıt cihazları daha sürü şeyle dolu, çok pahalı stüdyo gerektirdiğini biliyordum. Ama Koushik’in abisi techno prodüktörüydü. Ne yaptığını bize pek anlatmıyor, çalışırken izlememize izin vermiyordu; her şey biraz gizemliydi. Yine müziğin çok pahalı olmayan cihazlarla, birinin yatak odasında kaydedildiğini biliyordum. bana “ dakika, bunu kendim yapmaya başlayabilir miyim?” diye düşündürdü.

Sonrasında, her nasılsa lisemin müzik odasında bulunan çok basit sampler’ı süresiz olarak ödünç aldım; ya çaldım diyelim. ailemi, birkaç yıllık doğum günü Noel hediyelerinin yerine tek synthesizer almaya ikna ettim: Korg Wavestation. Bugün yeniden seçme şansım olsa muhtemelen başka şey seçerdim. Ama zamanlar aynı anda çalan sürü farklı şeyi kaydetmeme imkân veriyordu, ilk kez müzik yapabiliyordum. Belki 14–15 yaşlarında başlamıştım ama 16 yaşında kesinlikle müzik yapıyor, bütün bunların müzik prodüksiyonunun nasıl işlediğini öğreniyordum. Elbette zamanlar bunları araştırabileceğin YouTube, internet gibi kaynaklar yoktu. Oturup kendi başına çözmeye çalışman gerekiyordu; özellikle benim yaşadığım yerde. Tanıdığım insanlar arasında müziğin şekilde yapılabildiğini duymuş olan bile neredeyse yoktu.

kültürel şeyler açısından hâlâ pek şeyden haberim yoktu. Koushik bazen Londra’dan müzik dergisiyle dönerdi; hepsi aşağı yukarı bundan ibaretti. Çok nadiren konsere gidebiliyorduk. Grupların turnede uğradığı büyük şehirlere yakın yaşamadığımız için canlı müzik deneyimleme imkânım bile pek olmuyordu. İlginç filmlere, kitaplara ya müzik üzerine yazan insanlara ulaşamıyordum.

İki albüm seçmediğimi şimdi fark ettim. Sanırım biri Aphex Twin’in Selected Ambient Works 85–92 albümü olurdu. Benim için her şeyi değiştiren albümdü; hâlâ çok ama çok seviyorum. Diğeri dönemin artık klasikleşmiş, bariz seçimlerinden biri: DJ Shadow’dan Endtroducing…. kadar ayrıksı sesin böylesine tutarlı biçimde araya getirilip inanılmaz dünyayı nasıl kurulabildiğini anlayamıyordum. Son zamanlarda dinlediğim albüm değil ama açsam yine çok seveceğime eminim. Çok kendine özgü şey yapıyordu.

Sanırım arkadaşlarımla daha önce yayımladığı EPleri dinlemiştik. Birine remiks yaptıysa peşine düşüp buluyorduk. Üniversite radyosunda tür müzikleri çalan program vardı. sıralarda böyle şeylere biraz daha fazla ulaşmaya başlamıştık. Albümü daha çıkmadan bekliyorduk. Çıktığındaysa başka hiçbir şey dinlemedik. Arkadaş grubumuzun büyük kasetçaları vardı; lisenin koridorlarında Endtroducing….’i son ses açıp dolaşırdık. Düşününce epey komik görüntü: Etraftaki herkes AC/DC, Grateful Dead ya bunlara yakın şeyler dinlerken grup müzik nerd’ü bunu yapıyor.

Üç albüm seçerek biraz hile yapacağım ama dönemde benim için çok önemli olan başka albüm Portishead’in ilk albümü Dummy’ydi. yıllarda alışveriş merkezindeki dandik CD dükkânına gidip sipariş verdiğim tek albümdü. – iki ay sonra çıkacağını biliyordum. “ albümü getirtebilir misiniz?” diye sordum. Bana “Neden bahsediyorsun? nasıl müzik?” der gibi baktılar. Ama şekilde CD’yi getirtmeyi başardılar. İthal olduğu için çok pahalıydı. Dummy aklımı başımdan. Sonrasında süre eski plaklarda looplar bulmaya, tarzda müzikler yapmaya çalıştım. zamanlar benim için çok ama çok önemli albümdü.

YAŞ 19-20

19’umda üniversiteye gitmek için Toronto’ya taşındım. yine her şeyi tamamen değiştiren adımdı. Geldikten kısa süre sonra ilginç, tuhaf müziklerle sanat sineması gibi başka şeylerle ilgilenen grup insanla tanıştım. İyi filmler izliyor, Beat kuşağının şiirlerini okuyorlardı. Ben bunlara hiçbir zaman onlar kadar kendimi kaptırmadım ama işin müzik tarafı harikaydı.

dönemi benim için çok iyi temsil eden albümlerden biri Tortoise – Millions Now Living Will Never. Yurt odalarımızdan birinde oturup tekrar tekrar dinlerdik. Diğerleri şeyler tüttürüyordu. Ben onlara katılmıyordum ama ortam öyleydi. Herkes kendini tamamen bırakıp müziği tekrar tekrar dinliyordu. Benim için müthiş keşifti. kez daha bambaşka müzik dünyasıyla karşılaşmıştım.

Artık Toronto’ yaşadığım için şehre gelen tür müzisyenleri izlemeye gidebiliyordum. Müziğin elektronik müziğin canlı icra edildiğini görüyor, ilk kez DJ’leri izliyordum. dönemde bütün bunlara erişmeye başlamıştım.

Seçeceğim albüm Albert Ayler’dan Ghosts. sıralarda The Penguin Guide to Jazz adlı kitap edindim. 1000 sayfa falan, caz ansiklopedisi. Daha çok geleneksel caza odaklanıyordu; sonradan çok seveceğim Pharoah Sanders, Alice Coltrane gibi isimlere pek yer vermiyordu. Ama onların bazı albümleri kitapta vardı. Ben kitabın tamamını okumaya karar verdim. 

Toronto’daki büyük plakçılardan birinde çalışan arkadaşımız vardı. Dükkânın inanılmaz iade politikası vardı: İstediğin kadar CD alabiliyor, sonra ay gibi süre içinde hepsini iade edip paranı eksiksiz geri alabiliyordun. zamanlar CD dönemiydi. Ben her hafta gidip kitapta çok iyi olduğunu okuduğum 20 caz albümünü alıyordum. Miles Davis, Mingus, John Coltrane, Albert Ayler, Eric Dolphy, Joe Henderson, Charlie Parker… Aklına kim gelirse. Bilgisayarıma CD yazıcı almak için para biriktirdim. Bütün CD’leri kopyalıyor, sonra hepsini geri götürüyordum.

Böylece çok kısa sürede cazın klasikleşmiş albümlerinin neredeyse tamamı kopya CD olarak elimde toplandı. sayede çok fazla müzik öğrendim. Dükkânın iade politikasını getirirken amaçladığı şey kesinlikle değildi ama arkadaşımız orada çalışıyordu gittiğimizde hiç soru sormadan bütün iadeleri alıyordu. Bunu sürekli yapıyorduk.

caz dünyasını, özellikle spiritüel cazı keşfetmemi sağladı. Aynı dönemde hem DJ’lik yapmak hem eski müzikleri keşfedip onlardan sample almak için sürü ikinci el plak alıyordum. Bugün yaptıklarıma çok benzer şekilde, sample’larla elektronik sesleri araya getiren müzikler yapmaya başlamıştım. noktada bütün parçalar birleşmeye başlıyordu. 21–22’imdeyken ilk albümümde yer alacak müzikler üzerine çalışıyordum. Yani ne yaptığımı yavaş yavaş çözmeye başladığım noktaya gelmiştim.

Hayatımda çok keyif aldığım pek çok dönem oldu ama bildik üniversite için evden ayrılma, kendi kimliğini kurmaya başlama, kim olduğunu, neleri sevdiğini senin için nelerin önemli olduğunu keşfetme dönemiydi. Harika zamanlardı.

birileri şekilde bizi, DJ’lerin kendi gecelerini düzenlemesini isteyen küçük kulüple tanıştırdı. grup arkadaşımızla Toronto’ Social Work adını verdiğimiz partiler düzenlemeye başladık. Çok eğleniyorduk. Birdenbire DJ’lik yapan, müzik üreten, müzikten anlayan eğlenceli partileri düzenleyen kişi oluvermiştim. Böyle kimliğim oluşmuştu. Müzik yayımlama dünyasına şekilde girme, yani temelde bugün yaptığım işi yapma fikri beni çok heyecanlandırıyordu. Her şeyin başlangıcıydı. Bunların gerçekleşmesi için çarkların dönmeye başladığını hissetmek baş döndürücüydü.

Bunları anlatırken fark ediyorum başka hiçbir kültürel ifade biçimi benim için hiçbir zaman müzik kadar önemli olmamış. Sonradan, 20’li yaşlarımın ortalarında Herzog’un Tarkovski’nin bütün filmlerini izlediğim, sanat sinemasına merak sardığım, daha çok kitap okuduğum dönem. Ama zaman bile müzik açık ara birinci sıradaydı.

19–20 yaşlarındayken kesinlikle tamamen müziğe odaklanmıştım. “Benim yapmam gereken şey …” diye düşünüyordum. Müzik bana çok doğrudan hitap ediyordu. Gerçekten yapmak istediğim şeyi, yani hayatımı müzik yaparak geçirmeyi başarabilmek için buna odaklanmam gerektiğini fark etmiştim. sıralarda daha ilginç şeylerle ilgilenen arkadaşlarım olmaya başlamıştı; üniversitede eski, tuhaf filmler gösteren sinema kulübüne falan gidiyorduk. Bunlar ilgimi çekiyordu ama benim için hiçbiri müziğin yanına bile yaklaşamıyordu.