Son günlerde yaşanan gelişmeler, ABD İsrail’in İran savaşında, Irak’ta yeni cephe açmaya çalıştığının işaretlerini veriyor.

Irak, 20 yılı aşkın süredir ABD İran kıskacı altında, iç savaşlar, siyasi-askeri istikrarsızlık ekonomik çöküntü boğuşan iki gücün biri ekonominin iplerini, diğeri siyasetin iplerini ellerinde tutuyor.

1-Irak ekonomisinin gelirlerinin %90’nını petrol gelirleri oluşturmaktadır. ABD’nin 2003 işgalinden sonra Irak petrol gelirleri, Irak Merkez bankasının, New York Federal Rezerv Bankası'ndaki hesabına yatırılıyor. ABD onayı olmadan Irak parayı kullanamıyor. Irak ekonomisinin ipleri tamamen ABD’nin elinde bulunuyor.

2-İran, Devrim Muhafızları aracılığıyla desteklediği siyasi örgütlenmeler silahlı milis güçler sayesinde Bağdat’ta önemli etkiye sahiptir. güçlerin başında, 40’tan fazla gurubun araya gelmesiyle oluşan büyük kısmı İran bağlantılı olan Haşdi Şabi gelmektedir. Siyasi alanda ise Irak'taki Şii partilerin İran'a yakın gurupların oluşturduğu en geniş ittifak Koordinasyon Çerçevesi’dir. Siyasi askeri olarak İran etkili olsa ABD’nin evet demediği birisinin başbakan olması. 14 Mayıs 2026' başbakan olan Ali ez-Zeydi ise mevcut adaylar içerisinde ABD’ye en yakın kişiydi. Bugünkü uygulamaları bunu göstermektedir.

İran savaşı birlikte ABD’nin Irak’ta yeni yapılanma peşinde olduğu bilinmektedir. Burada asıl amacının İran’ın siyasi askeri varlığını tasfiye etmek Irak’ı savaşın önemli cephesi haline getirmektir. 10 aya yakındır askeri hava saldırıları İran’ı çökertemeyince, kara harekâtı için bölgedeki bazı ülke güçleri zorlamaktadır. çerçevede Irak’taki planlarına hız vermiş görünüyorlar.

ABD’nin Irak’taki hazırlıklarını dört başlık altında değerlendirebiliriz:

1. Devlet Dışı Askeri Oluşumların Tasfiyesi: Sürece ilk olarak, devlet dışı silahlı grupların orduya entegre edilmesi bunu reddedenlerin tasfiye edilmesi yoluyla İran’ın Haşdi Şabi üzerindeki etkisini kırma hedefiyle başlandı. Haşdi Şabi bünyesindeki güçlerin önemli kısmı silah bırakarak orduya katılmayı kabul etse 5 grup kararı reddetti.

grupların en önemlisi olan Ketaib Hizbullah, bölgedeki ABD güçlerine yönelik saldırılarıyla bilinen "Irak'taki İslami Direniş" çatı örgütünün en etkili bileşenidir. Örgütün ana üsleri komuta merkezleri Bağdat’ın güneyindeki Curf el-Sahar (Curf el-Nasr) bölgesinde yer almaktadır. Ayrıca grup, Haşdi Şabi bünyesindeki tugayları aracılığıyla Irak-Suriye sınır hattındaki Anbar vilayetinin batısında bulunan El-Kaim Sınır Kapısı çevresinde yoğun olarak konuşlanmıştır. hat, İran'dan başlayıp Irak üzerinden Suriye Lübnan'a uzanan ikmal koridorunun güvenliği açısından kritik öneme sahiptir.

2- ABD’nin Irak’taki üsleri İran’ın İran yanlısı grupların doğrudan hedefi haline geldi. güçler üsleri onlarca kez füze, dron İHA’larla vurdu. olası yeni çatışmada İran güçlerinin hedefi olmamak için 30 Ekim itibarıyla Irak’taki tüm askeri varlığını geri çekti.

3- Washington yönetimi, Irak’ın İran olan tüm ekonomik ilişkilerini kesmesini talep ediyor. çerçevede ABD Hazine Bakanlığı sınırların kapatılmasını istemiş; Bağdat’ın buna karşı çıkmasının ardından ise yalnızca iki sınır kapısının açık kalmasını önermişti. Başbakan Ali ez-Zeydi, Şii Koordinasyon Çerçevesi yaptığı toplantıda talebi masaya yatırdı. Koordinasyon bileşenlerinin önemli bölümü bunun mümkün olamayacağını belirtti. Irak yönetimi, 20 Ekim’ Şelemçe Çezabe sınır kapılarını sonraki duyuruya kadar kapattı; ancak ABD’nin talebi tam olarak karşılanmadı. Bağdat, süreci sürüncemede bırakarak ABD’deki ara seçimlerin geçmesini bekledi.

4- Trump, İran savaşının başından itibaren Irak Federe Kürdistan’daki (IKYB) Rojhelat’taki silahlı Kürt güçlerini savaşın kara gücü olarak kullanmak istediğini açıkça ifade. amaçla arka planda çeşitli görüşmelerin yürütüldüğü bilgisi kamuoyuna yansıdı. Ancak Kürt güçleri İran herhangi savaşa girmeyeceklerini, ABD İsrail’in kara gücü olmayacaklarını ilan. Başta Trump olmak üzere ABD yetkilileri Kürtlerin tutumuna tepki gösterdi farklı biçimlerde Kürtleri tehdit etmeye başladı. ABD’nin IKBY’deki tüm üslerini hava savunma sistemlerini çekmesi Kürtlerin cezalandırılması olarak değerlendirildi.

ABD’nin Irak’tan Kürtlerden beklentileri yerine gelmeyince tehdit, şantaj baskının dozu artmaya başladı. 6 Kasım’ ABD'nin Ankara Büyükelçisi, Suriye Irak Özel Temsilcisi Tom Barrack, Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi görüşme gerçekleştirdi. görüşmeden sonra Irak’ta peş peşe çarpıcı gelişmeler yaşanmaya başladı.

Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi, petrol kaçakçılığı yapıldığı gerekçesi Ketaib Hizbullah’tan Curf el-Sahar bölgesini boşaltıp Irak ordusuna devretmesi ültimatomu verdi. 20 Kasım’a kadar süre tanıdı. 20 Kasım’a kadar Curf el-Sahar bölgesi orduya devredilmez ise askeri müdahalede bulunulacağı belirtildi.

Zeydi, Curf el-Sahr'dan petrol kaçakçılığı iddialarını inceleyen komisyonun raporunu gerekçe gösterip, soruşturma kapsamında aralarında vilayet emniyet müdürlüğü, istihbarat, ulusal güvenlik, Haşdi Şabi, Enerji polisi petrol boru hatları şirketi yetkililerinin bulunduğu 9 üst düzey yetkili görevden. Ayrıca, Musul Havalimanı’ndaki örgüt bağlantılı şirketlerin sözleşmeleri iptal edildi. gelişmeler üzerine Ketaib Hizbullah sert bildiri yayımladı.

Bildiride, Başbakan Ali ez- Zeydi’yi 13 milyar dolarlık şaibeli servet biriktirmekle suçlayan örgüt, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) merkezli Dana Gas tarafından işletilen, Kürdistan Bölgesi’ndeki Kor Mor Gaz Sahası’na yapılan saldırıların perde arkasını ifşa etmekle tehdit.

"Tüm gizli dosyaları kamuoyuna dökmek istemiyoruz. BAE’den haraç almak amacıyla Kor Mor Gaz Sahası’nın hedef alınması saldırıların kışkırtılması dosyasını açmak istemiyoruz. Unutmayın ki; camdan evi olanlar, başkasının evine taş atmamalıdır."

Irak merkezi hükümeti Ketaib Hizbullah arasında gerilimin tırmanması üzerine, İran Devrim Muhafızları Kudüs Gücü Komutanı İsmail Kani başkanlığında İran heyeti 18 Kasım’ Bağdat’a ziyaret gerçekleştirdi. Başbakan Zeydi görüşen İran heyetinin ayrıca Ketaib Haşdi Şabi komutanları görüştüğü bildirildi. ziyaret Irak hükümeti İran destekli Ketaib Hizbullah arasındaki gerilimi düşürme girişimi olarak değerlendiriliyor

Federe Kürdistan Bölgesinde önemli gelişmeler yaşanmakta. Ne ilginçtir ki Ketaib Hizbullah’ın Irak Başbakanlığını suçladığı açıklamasının yapıldığı gün Federe Kürdistan Bölgesi’nin Süleymaniye iline bağlı Çemçemal ilçesinde bulunan Kor Mor Gaz Sahası’na İHA saldırısı düzenlendi. Sahada üretim durdu. Saldırı ilgili Irak Ulusal Güvenlik Teşkilatı Başkanı Basim Bedri'nin Kor Mor gaz tesisine yönelik saldırıya ilişkin "Kürt tarafın" parmağı olabilir açıklamasında bulundu. KDP KYB açıklamayı şiddetle reddettiler. Kürtlerin tepkisi sonrası Ulusal Güvenlik Teşkilatı açıklamasında düzeltme yaptı. Kor Mor Gaz sahası, Irak’ın en büyük doğalgaz sahasıdır. saha KDP KYB arasındaki önemli gerilimlerden biridir. KDP sahadan çıkan gazın bölümünü kendi bölgesine, oradan Türkiye’ye aktarmak istiyor. Ancak hem KYB hem Irak merkezi hükümeti bugüne kadar buna müsaade etmedi.

KDP KYB arasındaki gerilim alanı ise hükümetin kurulamaması meselesidir. iki Kürt partinin anlaşamaması üzerine IKBY meclisinde çoğunluk sağlanamadığı için uzun süredir hükümet kurulamıyordu. Geçen haftalarda KDP’nin çeşitli transferler yapması meclis toplandı. KYB lideri Bafıl Talabani, partisinin hükümetten çekildiğini açıklayarak, KDP’nin tek taraflı hükümet kurması halinde Süleymaniye merkezli ayrı yönetim oluşturabileceklerini belirtti. Irak Federe Kürdistan Bölgesi'nde KDP KYB arasındaki iktidar mücadelesi, 1990’lı yıllardaki iki ayrı yönetim dönemine dönme ihtimalini gündeme getiriyor. İki parti arasındaki gerilim bölgede etkili çeşitli güçlerce farklı biçimlerde kışkırtılıyor. Eylül ayında iki partiye bağlı peşmerge güçlerinin tek çatı altında toplanması kararı alınmıştı. Peşmerge birleşmesinin siyasi birlikteliğe yol açabileceği yorumları yapılmaktaydı.

Federe Kürdistan bölgesindeki önemli gelişme ise 17 Kasım'dan itibaren İran ordusunun, Rojhelat’ta konuşlu PJAK PKK’nin Kandil mevzilerine hava saldırıları düzenlemesi. Görünüşe göre İran, ABD’nin olası saldırısına karşı yaptığı hazırlık sürecinde, Kürt güçlerinin ABD safında yer alma ihtimalini ortadan kaldırmak istiyor.

Yaşanan tüm gelişmeler; ABD’nin olası saldırı öncesinde İran’ın "ileri savunma hattı" olarak nitelendirilebilecek Irak’taki güçlerini dağıtmayı, Kürt gruplarını ise çeşitli provokasyon şantajlarla savaşın tarafı haline getirmeyi amaçladığını gösteriyor. Tom Barrack, Suriye’ uyguladığı planın benzerini Irak’ta devreye sokmaya çalışıyor. Ancak Irak, Suriye değildir. Örneğin Curf al-Sahar, sıradan yerleşim birimi olmanın çok ötesindedir. Bağdat'ı Kerbela Anbar vilayetlerine bağlayan kilit ulaşım güzergâhlarının üzerinde konumlanan bölge, burayı kontrol eden güce Bağdat üzerinde stratejik baskı kurma imkânı tanır. Bölgenin İnsansız Hava Aracı (İHA), dron balistik füze üretim tesislerine ev sahipliği yaptığı düşünüldüğünde; olası yeni ABD-İran çatışmasında Ketaib Hizbullah’ın devreye girmesiyle buranın Yemen cephesi benzeri operasyon merkezine dönüşmesi kuvvetle muhtemeldir.

Irak’taki İran yanlısı askeri politik yapılar, uzun yıllara dayanan hazırlığa kurumsallaşmış örgütlülüğe sahiptir. İran; başta petrol ihracatı olmak üzere ABD yaptırımlarının önemli kısmını yapıların yarattığı imkânlar üzerinden delmektedir. Dolayısıyla Tahran yönetimi, alanı kaybetmek yana, daha tahkim etmek için uğraşmaktadır.

Konuya dair, Irak’ta 20 yıla yakın süre İran’ın bölgedeki nüfuzu üzerine çalışmış eski Amerikalı istihbarat subayının değerlendirmesi oldukça dikkat çekicidir. uzmana göre sahada yaşananlar tiyatrodan ibarettir: Irak merkezi hükümeti, ABD baskısından kurtulmak için "operasyon" görüntüsü vermekte; İran ise görüntü altında bölgedeki güçlerini yeniden organize etmektedir. Eski istihbaratçı, yaşanacak sürecin İran destekli güçlerin Irak ordusu üniforması giyip Haşdi Şabi komutanlarıyla yer değiştirmesinden öteye gitmeyeceğini iddia etmektedir.

Kürtler meselesine gelince; Kürt güçlerinin ABD, İran, Irak Türkiye kıskacında mevcut kazanımlarını korumak İran savaşının tarafı haline gelmemek için atacakları en önemli adım, kendi askeri siyasi iç birliklerini sağlamak olacaktır.