Türkiye Barolar Birliği (TBB), Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) Can Atalay hakkında verdiği hak ihlali kararının ardından tahliye milletvekilliği görevine dönüş çağrısında bulundu.
AİHM'nin Atalay'ın özgürlüğünden yoksun bırakılmasının kendisini susturma siyasi çoğulculuğu bastırma amacı taşıdığına hükmettiğini belirten TBB, Anayasa Mahkemesi (AYM) kararlarının uygulanmamasının anayasal düzeni tehlikeye attığına dikkat çekti. AİHM'nin Atalay lehine 32 bin 500 avro manevi tazminata hükmettiği hatırlatıldı.
Atalay, 25 Nisan 2022’den beri Gezi davasından tutuklu. Anayasa Mahkemesi (AYM), Mayıs 2023 seçimlerinde milletvekili seçilen Atalay hakkında iki defa hak ihlali kararı vermiş tahliyesini istemişti. Ama hem İstanbul 13’üncü Ağır Ceza Mahkemesi hem Yargıtay kararları tanımamıştı.
Türkiye Barolar Birliği, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi 2. Dairesinin 17 Kasım 2026 tarihinde Can Atalay'ın başvurusuna ilişkin açıkladığı hak ihlali kararını değerlendirdi. TBB'nin açıklamasında ifadelere yer verildi:
"AİHM, Şerafettin Can Atalay’ın durumunun, Türkiye’ özgürlüklerinden yoksun bırakılan siyasi muhaliflerin, insan hakları savunucularının gazetecilerin içinde bulunduğu durumdan ayrı düşünülmemesi gerektiğini vurgulamış; Yargıtay’ın AYM’nin Şerafettin Can Atalay’la ilgili ilk kararından sonra, lehte oy kullanan AYM yargıçları hakkında suç duyurusunda bulunmuş olması karşısında, hükümetin savunmasının aksine, Yargıtay’ın ilgili AYM kararlarını uygulamamasının meşru hukuki tartışmadan ibaret olarak değerlendirilemeyeceğini; ayrıca, AYM kararlarının uygulanmasının Yargıtay’ın onayına bağlı bulunmadığını belirtmiştir.
Atalay'ı susturma, çoğulculuğu boğma
AİHM bunun yanı sıra Cumhurbaşkanının Cumhurbaşkanı Başdanışmanının Yargıtay’ın tutumuyla ilgili açıklamalarını, Venedik Komisyonu’nun Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiserinin Türkiye’ yargı bağımsızlığını zayıflatan siyasi baskı ilgili kaygılarını dikkate alarak, Şerafettin Can Atalay’ın özgürlüğünden yoksun bırakılmasının sürdürülmesini, Atalay’ı susturma çoğulculuğu boğma amacına yönelik olarak nitelendirmiş; dışa vurulmayan asıl niyetin ise insan hakları savunucularının çalışmaları üzerinde caydırıcı etki yaratmak olduğunun altını çizmiştir. AİHM, bunun özgürlük güvenlik hakkı (AİHS. 5) serbest seçim hakkı (AİHS’ye Ek 1.lu Protokol. 3) bağlamında, AİHS güvence altına alınan hak özgürlüklerin, ilgili maddelerde belirtilen sınırlama amaçları dışında sınırlanmalarını yasaklayan AİHS’nin 18. maddesinin ihlali olduğuna hükmetmiştir.
Derhal uygulanmalı
AİHM, AYM kararlarının eksiksiz olarak uygulanmasını sağlamak gelecekte benzer ihlalleri önlemek üzere tüm uygun genel tedbirleri almanın devletin görevi olduğunu kabul etmiştir. AİHM, başvurucunun tutukluluğuna son vermek, derhal serbest bırakılmasını sağlamak Meclisteki yerini alarak parlamenter görevlerini yerine getirmesine imkân tanımak üzere gerekli tüm tedbirleri almanın; AYM kararlarının eksiksiz olarak uygulanmasını sağlamak gelecekte benzer ihlalleri önlemek üzere tüm uygun genel tedbirleri almanın devletin yükümlülüğünde olduğuna karar vermiştir.
Sonuç olarak AİHM, kararlarının bağlayıcı olduğunu belirten AİHS. 46’ya dayanarak, Şerafettin Can Atalay’ın tahliye edilmesini milletvekili olarak parlamento çalışmalarına katılmasının sağlanmasını öngörmüş; AYM kararlarıyla tam uyum içinde olunmasının, hukuk devleti niteliği açısından zorunlu olduğunu Türkiye’nin gelecekte benzer ihlalleri önlemek için tedbir alması gerektiğini vurgulamıştır. AİHM ayrıca, Şerafettin Can Atalay lehine 32.500 Avro manevi tazminata hükmetmiştir."