Artı Gerçek - Yönetmen, senarist oyuncu Yılmaz Güney’in 1974 yılında Adana’nın Yumurtalık ilçesinde Hâkim Safa Mutlu’nun ölümüne ilişkin yargılandığı dava, 50 yıl sonra Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM) taşındı. Güney ailesi adına başvuruyu yapan Avukat Bişar Abdi Alınak, Güney’in meşru müdafaada bulunduğunu adil yargılanmadığını belirterek, dava dosyasında yer alan ancak bugüne kadar kamuoyuna yansımayan bilgi belgeleri başvuruya ekledi.
T24’ten Sibel Yükler’in haberine göre Alınak, 1976 tarihli mahkeme dosyasının güvenlik gerekçesiyle gizli tutulduğunu, nedenle dosyanın tamamına ancak 50 yıl sonra ulaşabildiklerini açıkladı. Dönemin mahkemesinin gerekçeli kararında Güney’in “haksız tahrik” altında hareket ettiğine ilişkin tespitler bulunduğu ortaya çıktı.
Gerekçeli kararda, Safa Mutlu’nun Güney’e yumruk tekmeyle saldırdığı, ardından sandalyeyle vurduğu belirtilerek, hareketlerin haksız tahrik kapsamında değerlendirildiği kaydedildi. Kararda, Güney’in Mutlu’yu “maruz kaldığı haksız tahrik sebebiyle” öldürdüğü sonucuna varıldığı ifade edildi.
2024’TE YENİDEN YARGILAMA TALEBİ REDDEDİLDİYılmaz Güney, 1974’te Yumurtalık’taki Belediye Plaj Moteli’nde yaşanan olayın ardından Hâkim Safa Mutlu’nun ölümünden sorumlu tutularak 1976 yılında mahkûm edildi. Uzun süre cezaevinde kalan Güney, 1984’te Fransa’ hayatını kaybetti.
Yıllar sonra eşi Fatoş Güney, kızı oğlu, Avukat Bişar Abdi Alınak aracılığıyla davanın meşru müdafaa kapsamında yeniden değerlendirilmesini Mutlu’nun mezarının açılarak incelenmesini talep. 2024 yılında yapılan başvuru, Ankara 1. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından olayın üzerinden uzun süre geçmesi meşru müdafaanın yasal koşullarının oluşmadığı gerekçesiyle reddedildi. İtiraz üst mahkeme tarafından kabul edilmedi.
Alınak’ın Anayasa Mahkemesi’ne yaptığı bireysel başvuruda ise adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiası yetkisizlik, maddi manevi varlığın korunması hakkının ihlal edildiği iddiası başvuru yollarının tüketilmediği gerekçesiyle kabul edilemez bulundu. Bunun üzerine avukat, dosyayı AİHM’e taşıdı.
TANIK İFADELERİ: SİLAH DÖRDÜNCÜ SALDIRI SIRASINDA ATEŞLENDİDava dosyasına göre olay, 1974 yılında Yumurtalık’taki Belediye Plaj Moteli’nin gazinosunda yaşandı. Güney, film çekimi nedeniyle bulunduğu ilçede eşi Fatoş Güney, dönemin Adana Belediye Başkanı Ege Bagatur, yönetmen Şerif Gören film ekibiyle oturuyordu. Aynı mekânda Hâkim Safa Mutlu, eşi Nuran Mutlu yakınları bulunuyordu.
Güney’in 1976 tarihli mahkeme dosyasındaki ifadesine göre, masaya getirilen 22 kalibrelik tabanca üzerinden başlayan tartışmanın ardından arka masalardan kendisine yönelik hakaretler duyuldu. Tartışmanın büyümesi üzerine bazı kişilerin üzerine geldiğini belirten Güney, arkadaşlarının elindeki tabancayı almaya çalıştığı sırada silahın ateş aldığını anlattı.
Güney, daha sonra merdivenlerde Safa Mutlu yakınlarının dört kez kendisine saldırdığını, Mutlu’nun sandalyeyle üzerine yürüdüğü sırada yaralandığını söyledi. Olay anında merdiven nedeniyle Mutlu’dan yaklaşık 80 santimetre daha yüksekte bulunduğunu belirtti.
Gazinodaki tanıkların ifadelerinde Mutlu’nun Güney’e dört kez saldırdığı, son saldırıda elindeki sandalyeyle üzerine yürüdüğü silahın sırada ateşlendiği öne sürüldü. Güney’in amcasının oğlu Abdullah Bütün ise olaydan sonra jandarmaya teslim olarak cinayeti kendisinin işlediğini iddia.
HÂKİMİN EŞİNİN MEKTUBU DOSYAYA GİRDİDava dosyasındaki dikkat çekici belgelerden biri Safa Mutlu’nun eşi Nuran Mutlu’nun 10 Ocak 1976 tarihli mektubu. Güney’in avukatları, mektupla zarf üzerindeki yazıların Nuran Mutlu’ya ait olduğunu belirleyen bilirkişi raporunu mahkemeye sundu.
Osman.’ye yazılan mektupta Nuran Mutlu, olay anını görmediğini belirtirken, Güney’in mahkûm edilmesi için yönde ifade verdiğini düşündüren ifadeler kullandı. Mektupta sözler yer aldı:
“ zamanlar keşke hadiseyi görmediğimi söyleseydim, şimdi çok iyi olacaktı. Ama anda çocuğumun menfaati için şuursuzca söyledim. İşin içinde biliyorsun ayrıca anarşist köpeğin mahkûm edilmesinde zorunluluk kabul ettiğim için şekilde konuştum.”
Mahkeme ise mektubun, Nuran Mutlu’nun olayı görmediği hâlde görmüş gibi ifade verdiği anlamına gelebileceğini, ancak eşini kaybeden annenin yaşadığı sıkıntıların ifadesi olarak değerlendirilebileceğini belirtti. Mektup, delil niteliğinde kabul edilmedi.
BİLİRKİŞİ RAPORLARI: KURŞUN AŞAĞIDAN YUKARIYA DOĞRU ATEŞLENDİDava dosyasındaki otopsi raporuna göre Safa Mutlu, sağ gözünden girerek başının sağ frontal bölgesinden çıkan kurşunun yol açtığı beyin kanaması sonucu hayatını kaybetti. Güney’in sol ön kolundan, yönetmen Şerif Gören’in ise sağ el parmağından yaralandığı tespit edildi.
Başvuruda, dönemin Polis Enstitüsü Kriminalistik Öğretmeni Ertuğrul Korhan tarafından hazırlanan rapora dikkat çekildi. Raporda, kurşunun aşağıdan yukarıya soldan sağa doğru ilerlediği, Güney Mutlu arasındaki seviye farkı nedeniyle atışın yukarıdan aşağıya doğru yapılmış olamayacağı belirtildi.
Alınak, tespitlerin Güney’in olay sırasında Mutlu’dan daha yüksekte bulunduğuna ilişkin anlatımlarla çelişki oluşturduğunu savundu. Başvuruda, olayın aydınlatılması için balistik geometrik incelemelerin tamamlanması, Mutlu’nun mezarının açılarak kafatasının incelenmesi gerektiği ifade edildi.
Dosyada, Adli Tıp Kurumu’nun kafatasının incelenmesini önerdiği, ancak dönemin mahkemesinin fethi kabir işlemini gerçekleştirmediği belirtildi.
ŞERİF GÖREN’İN İFADESİ BAŞVURUYA GİRDİBaşvuruda, olay sırasında yaralanan yönetmen Şerif Gören’in ifadeleri yeniden gündeme getirildi. Gören, ilk ifadesinde parmağının denizde bulunduğu sırada Güney’in ateş ettiği kurşunla yaralandığını söylemişti. Daha sonraki ifadesinde ise Güney’in elindeki tabancayı almaya çalışırken yaralandığını anlatarak Güney’den şikâyetçi olmadığını belirtmişti.
Alınak, Gören’in ilk ifadesini olayın kapanmamasının film çekimlerini engelleyebileceğini düşünerek verdiğini aktardığını belirtti. Başvuruda, Gören’in sonraki anlatımlarının Fatoş Güney tanıkların ifadeleriyle örtüştüğü savunuldu.
'GÜNEY’İN SİLAHINI BİLİNÇLİ ATEŞLEDİĞİNİ GÖREN TANIK YOK'AİHM’e sunulan dilekçede, Safa Mutlu’nun vurulduğu anı gördüğünü söyleyen hiçbir tanığın bulunmadığı vurgulandı. Alınak, Güney’in silahını bilinçli olarak ateşlediğinin kanıtlanamadığını belirterek, olayın meşru müdafaa kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini savundu.
Başvuruda, Güney’in olay öncesinde sırasında Mutlu yakınlarının dört kez fiziksel saldırısına uğradığı, silahın son saldırı sırasında ateşlendiği dönemin mahkemesinin haksız tahrik tespitinde bulunduğu hatırlatıldı.
Alınak, Güney’in kamuoyunda “hâkim katili” olarak gösterildiğini itibarının zedelendiğini ileri sürerek, dönemin yargılamasının siyasi müdahaleler nedeniyle şaibeli yürütüldüğünü iddia. Avukat, fethi kabir işlemi dosyadaki tanıklıkların yeniden değerlendirilmesiyle olayın bütün yönleriyle aydınlatılabileceğini savundu.