Türkiye’ çocukların dijital dünyayla kurduğu ilişkiyi inceleyen TÜİK araştırması, 11-17 yaş grubunun yüzde 63’ünün üretken yapay zekâ araçlarını kullandığını ortaya koydu. Kız çocuklarında yüzde 65,5 olarak ölçülen oran, erkek çocuklarında yüzde 60,6 seviyesinde kaldı. 2026 araştırması ayrıca internet sosyal medya alışkanlıklarından dijital oyunlara, ekran süresinden siber zorbalığa kadar çocukların çevrim içi yaşamına ilişkin kapsamlı veriler sundu.

Ekran Süresi Çocukların Günlük Alışkanlıklarını Değiştiriyor

TÜİK’in araştırmasında dijital cihazların çocukların günlük yaşamına etkisi, kullanım oranlarının yanı sıra alışkanlıklar üzerinden incelendi. Katılımcıların yüzde 48,3’ü ekran başında geçirdikleri zamanın kitap okumalarını azalttığını belirtti. Ders çalışmaya daha az vakit ayırdığını söyleyen çocukların oranı yüzde 42,2 olarak hesaplandı.

Dijital cihaz kullanımının sosyal ilişkiler üzerindeki etkisi araştırmada yer. Çocukların yüzde 33’ü aileleriyle daha az zaman geçirdiğini, yüzde 26,8’i arkadaşlarıyla yüz yüze görüşme oyun oynama sürelerinin azaldığını ifade. Daha az uyuduğunu bildirenlerin oranı ise yüzde 25,4.

İnternet kullanım süresi tabloyu destekliyor. Düzenli internet kullanan çocukların yüzde 53’ü hafta içi, yüzde 63,4’ü hafta sonu her gün en az iki saatini çevrim içi geçiriyor. İnternet üzerinden yapılan faaliyetlerde video izleme yüzde 86,2 ilk sırada bulunuyor. ödev sunum hazırlama yüzde 80,3, sosyal medya kullanımı yüzde 75,1 oranında gerçekleşiyor. Çevrim içi eğitim veya kurslara katılanların payı ise yüzde 17,9’ kalıyor.

Çocuklarda yapay zekâ kullanımına ilişkin veriler, üretken araçların özellikle okul faaliyetlerinde değerlendirildiğini gösteriyor. Yapay zekâ kullandığını belirten çocukların yüzde 88,1’i teknolojiden örgün eğitim kapsamında yararlanıyor. Kişisel amaçlarla kullanım oranı ise yüzde 58,6 olarak ölçülüyor.

Araştırmanın yılki kapsamı önceki çalışmalardan daha geniş tutuldu. TÜİK, daha önce 6-15 yaş grubunu esas alan araştırmanın yaş sınırını 17’ye çıkardı. Böylece 2026 çalışması 6-17 yaş arasındaki çocukları kapsadı. Üretken yapay zekâ kullanımı siber zorbalık deneyimleri ilk kez araştırmanın ölçüm alanına dahil edildi.

ÇözümPark notu:

  • TÜİK araştırmasına göre 11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde kaçı üretken yapay zekâ kullanıyor?
  • Çocuklar üretken yapay zekâ araçlarını en çok hangi amaçla kullanıyor?
  • Türkiye’ 6-17 yaş grubundaki çocukların internet akıllı telefon kullanım oranları ne kadar?
  • TÜİK verilerine göre çocuklar en çok hangi dijital ortamlarda siber zorbalığa maruz kalıyor?

    Yapay zekâ araçlarından yararlanmayan çocukların önemli bölümü ise teknoloji hakkında yeterli bilgiye sahip olmadığını belirtti. Katılımcıların yüzde 68,9’u üretken yapay zekânın varlığından haberdar olmadığını söyledi. Kullanıma ihtiyaç duymayanların oranı yüzde 21,1, araçları nasıl kullanacağını bilmeyenlerin oranı yüzde 18,7. Gizlilik, güvenlik veya kişisel emniyet endişeleri nedeniyle teknolojilerden uzak duranların payı yüzde 16,1 olarak kaydedildi.

    Türkiye’ 6-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 92,7’si internet kullanıyor. Yaş ilerledikçe kullanım oranı yükseliyor: 6-10 yaş grubunda yüzde 86,6 olan oran, 11-17 yaş aralığında yüzde 96,9’a ulaşıyor.

    Cep telefonu veya akıllı telefon kullanan çocukların toplam oranı yüzde 80,1 seviyesinde. oran küçük yaş grubunda yüzde 66,2, 11-17 yaş grubunda yüzde 89,8 olarak ölçüldü. Telefon sahibi veya kullanıcısı olan çocukların yüzde 97,4’ü cihazlarını düzenli kullandığını bildirdi.

    Telefonu sık kontrol etme alışkanlığı özellikle ergenlik dönemindeki çocuklarda öne çıkıyor. Düzenli telefon kullananların yüzde 37,8’i cihazını en az yarım saatte kontrol ediyor. davranış 11-17 yaş grubunda yüzde 48’e ulaşırken 6-10 yaş grubunda yüzde 17,2 seviyesinde kalıyor.

    Telefonun kullanım amacı yaşa göre farklılaşıyor. 6-10 yaş arasındaki çocukların yüzde 73,3’ü cihazlarını oyun oynamak için tercih ediyor. Daha büyük yaş grubunda ise yüzde 87,8 internette gezinme ilk sıraya yerleşiyor.

    Araştırmaya göre çocukların yüzde 69,8’i sosyal medya platformlarında vakit geçiriyor. Erkek çocuklarında yüzde 71,4 olan kullanım oranı, kız çocuklarında yüzde 68,1 olarak belirlendi. Yaş grupları arasındaki ayrım daha belirgin: 6-10 yaş grubunda sosyal medya kullanımı yüzde 50,2 iken 11-17 yaş grubunda yüzde 83,4’e yükseliyor.

    Dijital oyunlar çocukların çevrim içi faaliyetleri arasında geniş yer tutuyor. Araştırmaya katılanların yüzde 68,1’i dijital oyun oynadığını belirtti. Erkek çocuklarında oran yüzde 77,4’e çıkarken kız çocuklarında yüzde 58,2 olarak ölçüldü. Yaş gruplarında ise birbirine yakın sonuçlar ortaya çıktı; 6-10 yaş grubunda yüzde 69,1, 11-17 yaş grubunda yüzde 67,3 oranında oyun oynama alışkanlığı görüldü.

    Oyun oynayan çocukların yüzde 92,7’si etkinliği düzenli olarak sürdürdüğünü bildirdi. Tercih edilen oyun türlerinde macera aksiyon yüzde 48,1 ilk sırada yer. Strateji taktik oyunları yüzde 44,5, spor oyunları yüzde 41,6 oranında tercih edildi.

    TÜİK’in ilk kez ayrıntılı biçimde incelediği siber zorbalık başlığında, çocukların yüzde 10,2’si çevrim içi ortamda zorbalığa uğradığını bildirdi. Başkalarına siber zorbalık yaptığını söyleyenlerin oranı yüzde 4,6 olurken tür olaylara tanıklık edenlerin payı yüzde 23,6 olarak açıklandı.

    Zorbalığa uğrayan 11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 73,3’ü, olayı gerçekleştiren kişinin gerçek hayatta tanıdığı arkadaş veya akranı olduğunu belirtti. Dijital ortamlar arasında anlık mesajlaşma uygulamaları yüzde 56,5 ilk sırada bulunuyor. SMS benzeri mesajlar yüzde 51,1, sosyal medya platformları yüzde 40,7 oranında bildirildi. İnternet oyunları yüzde 24,9, telefon aramaları yüzde 20,6, sohbet odaları ise yüzde 16,3 pay.

    Çocukların anlattığı olaylarda en sık karşılaşılan davranış, kırıcı veya incitici mesajlar. Siber zorbalık yaşayanların yüzde 80,3’ü tür mesajlara maruz kaldığını söyledi. Kendileri hakkında incitici içeriklerin başkalarına gönderilmesi veya herkese açık biçimde ılması yüzde 20,3 oranında görüldü. Asılsız söylenti hikâyelerin yayılması ise yüzde 15,8 olarak kaydedildi.

    Katılımcılar, zorbalığın nedenleri konusunda en çok davranış biçimlerini işaret. seçeneği belirtenlerin oranı yüzde 60,4. Fiziksel özellikler veya dış görünüş yüzde 33,1 ikinci sırada yer. Ailenin memleketi ya kökeni yüzde 4,4, maddi durum yüzde 2,4, engellilik durumu yüzde 1,7 oranında belirtildi. Çocukların yüzde 9,4’ü ise yanıtını verdi.

    Eğitimine devam eden 11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 28,1’i siber zorbalıkla ilgili üç deneyimden en az birini yaşadığını bildirdi: zorbalığa uğramak, zorbalık yapmak veya olaya tanık olmak. deneyimlerin okula devam durumunu etkilediğini söyleyenlerin oranı yüzde 7,8. Cinsiyet dağılımında kız çocuklarının daha fazla etkilendiği görüldü. Okul hayatının olumsuz etkilendiğini belirtenlerin oranı kızlarda yüzde 10,5, erkeklerde yüzde 5,3 olarak ölçüldü.

    TÜİK’in ortaya koyduğu veriler, çocukların dijital teknolojileri yalnızca iletişim veya eğlence amacıyla kullanmadığını, eğitim süreçlerinde üretken yapay zekâdan yararlandığını gösteriyor. Bununla birlikte çevrim içi geçirilen zamanın artması, çocukların sosyal ilişkileri, uyku düzeni dijital güvenliği açısından yeni takip alanları oluşturuyor.

    : TÜİK Araştırmasının Resmî Verileri