İlk iki Terminator filminin ardından üçüncü maceraya geçiyoruz. Aradan 12 yıl geçmiş, James Cameron yönetmen koltuğundan ayrılmış kez Jonathan Mostow seriyi devralmış. Benim filmden aldığım ilk izlenim oldukça net: Aksiyonun vitesini yükseltmişler, hikâyenin düşünsel tarafını ise geri plana çekmişler. Yine film akıyor. Özellikle araba kovalamacaları, robot kapışmaları sürekli hareket hâlindeki anlatımıyla seyir zevki yüksek devam filmi.

İlk iki filmde zaman yolculuğu, gelecek, insan iradesi yapay zekâ gibi konular hikâyenin önemli parçasıydı. Üçüncü filmde bunların yerini daha doğrudan hayatta kalma mücadelesi alıyor. John Connor artık yetişkin adam geçmişte yaşananların ardından izini kaybettirerek yaşamaya çalışıyor. Ancak Skynet’in yeni planları T-X’in ortaya çıkmasıyla kendisini kez daha makinelerle mücadele ederken buluyor.

Skynet’in filmdeki konumu dikkat çekici. İlk iki filmde gelecekteki makine savaşının gölgesini hissediyorduk. Burada ise Skynet’in kendi dönemimizde, askerî teknoloji bilgisayar sistemleri üzerinden nasıl ortaya çıktığını izliyoruz. Cyber Research Systems’in geliştirdiği savunma sistemleri, insanlığın kendi teknolojisine ne kadar bağımlı hâle geldiğini gösteriyor. Skynet’in merkez bilgisayara bağlı kalmadan ağlara yayılması filmin yapay zekâ fikrine getirdiği önemli ayrıntı. Bugünden bakınca teknolojik bağımlılık meselesi ayrıca ilginç geliyor.

Filmin kader anlayışıysa benim pek sevmediğim taraflarından. Sarah Connor’ın mücadelesi ikinci filmin finali, geleceğin insanların kararlarıyla değişebileceği fikrini güçlü biçimde işlemişti ne gerek vardı. Üçüncü film meseleyi yeniden açıyor Judgment Day’in ertelenebileceğini, ancak engellenemeyeceğini savunuyor. John’un düşünceyle hesaplaşmasını izliyoruz. Açıkçası kaderci yaklaşım beni çok çekmedi. Film boyunca neden fikrin kadar merkeze yerleştirildiğini anlamadım gerek varmıydı gerçekten.

Yönetmen Jonathan Mostow’un tercihlerine baktığımızda aksiyonun neden kadar öne çıktığını anlamak zor değil. Mostow’un senaryoya müdahalesiyle hikâye daha fazla yol filmi kovalamaca yapısına yaklaştırılmış. Özellikle T-X’in kullandığı araçlarla başlayan büyük takip sekansı, filmin en akılda kalıcı bölümlerinden. Yüz tonluk mobil vinçle gerçekleştirilen kovalamaca için özel sokak seti kurulmuş Arnold Schwarzenegger’in cam binaya çarptığı sahnede 14 kamera kullanılmış. İki Terminator’ın mermer çelik kaplı tuvalette birbirine girdiği sahnenin provası dört hafta, çekimleri ise iki hafta sürmüş. sahne için mekânın mücadele boyunca tamamen parçalanması planlanmış. Mostow’un aksiyon anlayışını anlatan iyi örnekler bunlar.

Görsel tarafta ise ciddi düşüş. İlk iki filmin görüntü yönetmenliğini Adam Greenberg üstlenmişti. Üçüncü filmde görev Don Burgess’e geçmiş. İlk filmdeki karanlık, sert gölgeli Tech Noir atmosferi ikinci filmin daha kontrollü, karakterlerin ruh hâlini destekleyen görüntü dili burada aynı seviyede hissettirmiyor. Özellikle ilk iki filmdeki atmosferi düşününce üçüncü filmin görsel anlatımı bana daha sıradan geliyor. Aksiyon sahneleri işini yapıyor, ancak görüntü yönetmenliği açısından önceki iki filmin yanına yaklaşamıyor.

Efekt tarafında Stan Winston Studio Industrial Light & Magic (ILM) yeniden arada. Filmde 600’den fazla görsel efekt planı bulunuyor. Stan Winston ekibi T-X’in endoskeleton tasarımını, silahlarını T-1 isimli erken dönem Terminator makinelerini hazırladı. T-1 tasarımı özellikle hoş ayrıntı: Tank robot arasında duran makineler, Skynet’in savaş teknolojisinin nasıl geliştiğine dair küçük pencere açıyor. Beş adet tam boyutlu, hidrolik sistemlerle çalışan T-1 robotu üretmiş. ILM ise CGI, minyatür dijital kompozisyon teknikleriyle özellikle gelecek savaşını sıvı metal efektlerini desteklemiş.

Müzik tarafında Brad Fiedel’in yerini Marco Beltrami alıyor. Ses tasarımında büyük çalışma. Ses mikserleri Kevin ’Connell Greg. Russell’ın 2003 tarihli prodüksiyon söyleşisinde anlattıklarına göre Mostow, kovalamaca olmayan sahnelerde bile ses bandının gerilimi hareket hissini korumasını istemiş. Silah sesleri, patlamalar makinelerin hareketleri özellikle güçlü duyulacak şekilde mikslenmiş. Filmin sürekli hareket hâlinde olma isteği ses tasarımına yansımış.

Bence filmin en önemli başarısı finalinde. John Kate’in Skynet’i durdurmak için gittikleri yerin aslında sığınak çıkması, bütün mücadeleyi başka noktaya taşıyor. Judgment Day gerçekleşiyor John’un beklediği gibi insanlığı kurtarmak için tek bilgisayarı kapatmak yeterli olmuyor. İki film boyunca ertelenmeye çalışılan felaket artık başlıyor. Böylece üçüncü film, devam hikâyesi için yepyeni alan açıyor: İnsanların makinelerle savaşının başlangıcı. açıdan dördüncü filme geçiş için önemli eşik oluşturuyor.

Terminator 3: Rise of the Machines benim için ilk iki filmin seviyesinde değil. Bilimkurgu fikirlerinin derinliği görüntü yönetmenliği açısından geride kalıyor. Buna karşılık Jonathan Mostow’un otomobil, robot kovalamaca ağırlıklı aksiyon anlayışı filme uygun tempo kazandırmış. Evrenin geleceğine dair yeni kapılar açması finaliyle serinin yönünü değiştirmesi önemli. 3,5 yıldızlık, eğlenceli izlemesi keyifli devam filmi ama keşke devamı gelmeseymiş iki filmde kalsaymış. Şimdi asıl merak ettiğim şey, dördüncü filmde makine savaşını nasıl göreceğimiz.