Erzincan’ın Kemah ilçesinde dün saat 14.16’ 4,9 büyüklüğünde deprem meydana geldi. Tam 6 Şubat depremlerinin üçüncü yıldönümüne denk gelmesi nedeniyle, hassas döneme rastlayan sarsıntı, bölgede tedirginlik yarattı.
AFAD, depremin yerin 4,52 kilometre derinliğinde gerçekleştiğini duyururken, sarsıntının ardından “ deprem ne anlama geliyor, daha büyüğünün habercisi ?” soruları gündeme geldi.
Bölgeye hâkim, faylar üzerine uzun süredir bilimsel çalışmalar yürüten Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi (EBYÜ) Deprem Teknolojileri Enstitüsü Müdürü. Şevket Özden, yaşanan depreme ilişkin Hurriyet.tr’ye yaptığı değerlendirmelerde hem sarsıntının kaynağına hem Erzincan’ı tehdit eden asıl fay sistemlerine dair çok kritik açıklamalarda bulundu.
‘ DEPREM, MTA’NIN AKTİF FAY HARİTALARINDA YER ALAN BİR FAY ÜZERİNDE GERÇEKLEŞMEDİ’
Prof. Şevket Özden, “ deprem, MTA’nın (Maden Tetkik Arama Genel Müdürlüğü) aktif faylarının gösterildiği yapı sistemi içerisinde yer almıyor. Yani son deprem, aktif faylar üzerinde meydana gelmiş deprem değil.
olarak ekleyinGözden Kaçmasın04.17’ aynı acı aynı çığlık: Sesimizi duyan var mıHaberi görüntüle
MTA’nın 'aktif olmayan' fayların işaretlendiği ayrı haritası bulunduğunu hatırlatan. Özden, söz konusu depremin haritada aktif olmayan faylardan biri üzerinde görüldüğünü belirtti. Depremin kuzeydoğu-güneybatı doğrultulu fay hattı üzerinde gerçekleştiğini ifade eden. Özden, Erzincan çevresinin önemli fay sistemleriyle çevrili olduğuna dikkat çekti.
‘ERZİNCAN’I TEHDİT EDEN İKİ BÜYÜK FAY SİSTEMİ VAR’
Erzincan’ı tehdit eden iki büyük fay sisteminin Kuzey Anadolu Fay Zonu içerisinde yer aldığını vurgulayan. Şevket Özden, bunlardan birinin Tunceli’nin Ovacık ilçesinden geçerek Erzincan şehir merkezine güneybatıdan yaklaşan Ovacık Fayı olduğunu söyledi.
sistemin ise doğuda Erzurum’dan başlayarak Erzincan’a doğru uzanan faylanma hattı olduğunu belirten. Özden, hat üzerinde Yedisu Fayı’nın bulunduğunu kaydetti.. Özden, Erzincan’ın iki büyük fay sistemi nedeniyle deprem açısından riskli bölgede yer aldığını ifade.
‘YEDİSU FAYI’NDA TEKRARLAMA PERİYODUNUN NEREDEYSE SONUNA GELMİŞ DURUMDAYIZ’
Söz konusu depremin, bölgedeki herhangi fay sistemini tetikleyebilecek düzeyde enerji açığa çıkarmadığını ifade eden. Şevket Özden, bunun riskin tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmediğine dikkat çekti.
Özellikle Yedisu Fayı’na vurgu yapan. Özden, “Maalesef Yedisu Fayı’nda tekrarlama periyodunun neredeyse sonuna gelmiş durumdayız” ifadelerini kullandı.
YAKLAŞIK 150 YILDIR SUSKUN! 6 ŞUBAT DEPREMLERİ GİBİ “SÜPER YIRTILMA” YAŞANABİLİR
Uzman isim, Yedisu Fayı’nın yaklaşık 150 yıllık suskunluk süresine sahip olduğunu belirterek, fayın ne zaman kırılacağına ilişkin net süre vermenin mümkün olmadığını söyledi.
fayın yaklaşık 70 kilometre uzunluğunda, doğu-batı doğrultulu fay hattı olduğunu ifade eden. Özden, olası kırılma senaryosuna ilişkin enstitü bünyesinde çalışmalar yürüttüklerini aktardı.
çalışmalarda, yırtılmanın Erzincan’ın hemen girişinden başlaması ya kente 30 veya 70 kilometre mesafede gerçekleşmesi ihtimallerinin ele alındığını kaydetti.
Olası depremin Kahramanmaraş merkezli depremlerde görülen “süper yırtılma” türünde gerçekleşmesi durumunda ciddi sonuçlar doğurabileceğine dikkat çeken. Özden, “ ihtimal mümkün olan olgudur. Aletsel büyüklükten ziyade, depremin 'şiddeti' açısından 8’in üzerinde şiddetin yaşanacağı bölgeler olabilir” değerlendirmesinde bulundu.
‘SÜPER YIRTILMA’ TAM OLARAK NEDİR? Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi (EBYÜ) Deprem Teknolojileri Enstitüsü tarafından yürütülen projeye ilişkin bilgi veren. Şevket Özden, “Erzincan il merkezinde proje yürütüyoruz. Bunu başarabilirsek, depremden etkilenebilecek tüm illere yaymayı hedefliyoruz. Burası bizim pilot uygulamamız”. Projede Erzincan’ın karelere ayrıldığını belirten. Özden, “Her karenin içerisine birbirine çok yakın, küçük istasyonlar kurduk. Deprem olduğu anda istasyonlardan elde edeceğimiz verilerle bölgenin yapılaşma karakterini zemin özelliklerini üst üste haritalar gibi katmanlaştırıyoruz. Amacımız, valiliğe AFAD’a ‘ bölgede ivme çok yüksek, bölgedeki yapıların kırılganlık eğrileri hasar göreceğini gösteriyor, gece meydana gelen depremde başka yerde zaman kaybetmeyin, önce mahalleye gidin’ diyebilecek altyapı oluşturmak” ifadelerini kullandı.
Prof. Şevket Özden, Kahramanmaraş Hatay’ yaşanan depremler sonrası “süper yırtılma” kavramının hayatımıza girdiğini söyledi: “Süper yırtılma, öyle hızlı kırılma ki, binaların enerjiyi yutmasını salınım yapmasını engelleyerek, yapıyı tek yönde hareket etmeye zorlayan Bunu Kahramanmaraş’ta gözlemledik. Yedisu Fayı’nda benzer süper yırtılma ihtimali. Umarım Yedisu Fayı’nda böyle durum yaşanmaz.”
düzeyde şiddetin betonarme yapılarda ağır hasarlara yol açabileceğini vurgulayan. Özden, bölge için riskin ciddiyetini kez daha ortaya koydu.
‘EĞER İKİNCİ SENARYO GERÇEKLEŞİRSE, ŞEHİR MERKEZİNDE HİSSEDİLEN ‘ŞİDDETİN’ 8’İN ÜZERİNE ÇIKMASI OLASI’
Ayrıca. Şevket Özden, depremlerde büyüklük 'hissedilen şiddet' arasındaki farklara dikkat çekerek Kahramanmaraş merkezli depremleri örnek gösterdi. Özden, “Kahramanmaraş depremlerinde 7,2 büyüklüğündeki depremin, hasar açısından 9 şiddetinde etkiler oluşturduğunu gördük”.
Yedisu Fayı için beklenen olası deprem büyüklüğüne değinen uzman isim, fayda 6,3-6,4 büyüklüğünde ya 7 büyüklüğüne kadar deprem beklendiğini ifade. Senaryoların etkilerine ilişkin değerlendirmede bulunduğunda ise 6,3-6,4 büyüklüğündeki depremin Erzincan’ görece daha az hasara yol açacağını belirtti.
Ancak depremin büyüklüğünün 7 üzerine çıkması halinde riskin ciddi şekilde artacağını vurgulayan. Özden,“ durumda Erzincan şehir merkezinde hissedilen ‘şiddetin’ 8’in üzerine çıkması söz konusu oluyor” diye konuştu.
ERZİNCAN’IN YAPI STOĞU DEPREM SENARYOLARINA NE KADAR HAZIR?
Prof. Şevket Özden,1992 Erzincan depreminin kentte önemli değişimlere yol açtığını belirterek, depremin ardından uzun toparlanma süreci yaşandığını söyledi.
1992 depreminden sonra kentte durgunluk döneminin oluştuğuna dikkat çeken. Özden, “2000 yılına kadar neredeyse hareketsizlik söz konusu. süreçte bazı vatandaşlar evlerini terk ederek şehir dışına taşındı, bazıları ise konutlarıyla ilgili nasıl yol izleyeceğine karar veremedi. kesim güçlendirme çalışmalarıyla evlerini daha güvenli hale getirdi”.
2000’li yıllardan itibaren kentsel dönüşüm çalışmalarının ön plana çıktığını ifade eden. Özden, Erzincan’ın bugün yeniden yapılaşma doğru yapılaşma oranı yüksek şehirlerden biri haline geldiğini vurguladı. durumun, kent yöneticilerinin deprem gerçeğini içselleştirmesiyle doğrudan bağlantılı olduğunu belirterek, “Buradaki yöneticilerin tamamı Yedisu Ovacık faylarını çok iyi biliyor gerçeği yönetim anlayışlarının merkezine koymuş durumdalar” diye konuştu.
Vali belediye başkanı başta olmak üzere tüm yerel yöneticilerin, Erzincan’ın depremlerden en az zararla çıkması için hem kendi sorumluluklarını hem yönettikleri kurumları bilinçle hareket etmeye yönlendirdiğini söyleyen. Özden, Erzincan’ın birçok şehre kıyasla depreme daha hazırlıklı olduğunu ifade.
Ancak tüm hazırlıklara rağmen riskin tamamen ortadan kalkmadığını vurgulayarak “Her şey, depremin ortaya çıkaracağı enerjiyle doğrudan bağlantılı” değerlendirmesinde bulundu.
