ABD İran arasında diplomatik temaslar devam ederken, İsrail basınından gelen iddialar sürece yeni boyut kazandırdı. İsrailli yetkililerin, İran’ın balistik füze kapasitesini varoluşsal tehdit olarak gördüklerini ABD’ye ilettiği belirtildi. İsrail hükümeti, konuda belirlenen eşiklerin aşılması durumunda Washington’dan bağımsız hareket edebileceğini kaydetti.
ABD İran arasında cuma günü Umman’ nükleer program konusunda yeniden başlayan görüşmelere rağmen Washington’un talepleri Tahran’ın kırmızı çizgileri arasındaki farklar, savaş olasılığını güçlü seçenek olarak masada tutuyor.
class='medyanet-inline-adv'>İSRAİL TEK BAŞINA HAREKETE GEÇECEK
Haberlerimizi Google’ Takip EdinEn güncel haberlere son dakika gelişmelerine Google üzerinden anında ulaşmak için bizi favorilerinize ekleyin.Google’ tercih edilenolarak ekleyin
İsrailli Jarusalem Post'un (JP) haberine göre İsrail, İran nükleer müzakereler yürüten ABD'ye savaş çıkmaması için balistik füze başlığında anlaşma yapılması gerektiğini söyledi. İsrailli yetkili, balistik füzeler konusunda kırmızı çizgilerinin aşılması halinde ABD desteği olmasa İran'a saldıracaklarını belirtti. İsrail’in henüz eşiğin aşılmadığı değerlendirmesini yaptığını kaydetti.
İSRAİL İÇİN 'TARİHİ FIRSAT'
JP'ye demeç veren İsrailli savunma yetkilisi ise mevcut durumu İran’ın füze altyapısına önemli darbe indirmek için "tarihi fırsat" diye niteledi. Yetkilinin açıklamasına göre, Güvenlik kaynaklarına göre, İsrail’in İran’ın füze yeteneklerini üretim altyapısını ortadan kaldırma niyeti, son haftalarda gerçekleştirilen dizi üst düzey toplantıda gündeme geldi.
Son görüşmelerde füze programıyla bağlantılı ek tesislerin hedef alınmasına yönelik planlar ABD tarafına sunuldu. İsrail’in kapsamda askeri seçeneklerini Pentagon'a ayrıntılı biçimde aktardığı ifade edildi.
class='medyanet-inline-adv'>Öte yandan İsrailli yetkililer, ABD Başkanı Donald Trump’ın sınırlı askeri müdahale modelini tercih edebileceğinden endişe duyduklarını dile getirdi. Bazı kaynaklar, Yemen’deki Husilere yönelik operasyonlara benzer yaklaşımın İran’ın kritik altyapılarını hedef almadan süreci sonlandırabileceği görüşünü tı.
Trump Netanyahu, 11 Şubat'ta Washington' araya gelecek. Toplantı, Netanyahu'nun talebiyle yaklaşık 1 hafta erkene çekildi.
'TEL AVİV, ANLAŞMAYI ENGELLEMEYE ÇALIŞIYOR'
İsrail' yayın yapan Kanal 12 televizyonunun haberinde, İsrail'in, ABD İran arasında yürütülen müzakerelerde yalnızca nükleer programı kapsayacak olası anlaşmayı engellemek için yoğun çaba sarf ettiği öne sürüldü. ABD İran heyetleri arasında cuma günü gerçekleştirilen dolaylı görüşmenin ardından İsrailli güvenlik kademesinde, olası anlaşmanın Tel Aviv'in istediği şartları içereceğine yönelik iyimserliğin azaldığı kaydedildi.
class='medyanet-inline-adv'>Haberde, Tel Aviv yönetiminin, İran'ın balistik füze programını dışarıda bırakan yalnızca nükleer faaliyetlerin sınırlandırılmasına odaklanan anlaşmaya karşı çıktığı kaydedildi. İran'ın müzakereler yoluyla zaman kazanmaya çalıştığı İsrail ABD'nin olası saldırısını sınırlamayı hedeflediği yönündeki değerlendirmenin Tel Aviv' hakim görüş olduğu bildirildi.
'ABD İKİNCİ AŞAMAYA GEÇTİ'
Kanal 12 televizyonu, ABD'nin son haftalarda Orta Doğu'daki askeri varlığını artırma sürecinin ilk aşamasını tamamladığını ikinci aşamaya geçtiğini iddia. Önümüzdeki 2 ila 3 hafta içinde sevk edilmesi planlanan tüm güçlerin bölgeye konuşlandırılmasının beklendiği, aşamada ABD'nin sınırlı saldırı kapasitesine sahip olduğu ancak tüm kuvvetlerin bölgeye ulaşmasıyla daha geniş kapsamlı saldırı imkanına kavuşacağına dikkat çekildi.
class='medyanet-inline-adv'>ABD İsrail ordularının, İran'la "müzakerelerin çökmesi" ihtimaline karşı tüm hazırlıklarını sürdürdüğü kaydedildi. Ayrıca ABD güçlerinin, son 24 saat içinde İran-Türkmenistan sınırına Ermenistan'a hava yoluyla sevk edildiği ifade edildi.
Orta Doğu'daki yaklaşık 20 ABD üssüne Terminal Yüksek İrtifa Alan Savunma (THAAD) bataryaları Patriot hava savunma sistemlerinin konuşlandırıldığı aktarıldı. Haberde ayrıca, ABD Avrupa bölgedeki ABD üsleri arasında askeri hava köprüsü oluşturulduğu, İngiltere'nin iki yakıt ikmal uçağı eşliğinde 6 adet F-35 savaş uçağını bölgeye gönderdiği bilgisi ıldı.
class='medyanet-inline-adv'>SAVAŞ OLASILIĞI HALEN MASADA
ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’la diplomasiye yönelmesi, iki ülkenin askeri tehditlere ara vermesini sağladı. İran’ın nükleer programı etrafında şekillenen müzakereler, geçmiş deneyimler nedeniyle temkinli atmosferde yürütülüyor. Bölgedeki askeri hareketlilik İsrail’in güvenlik kaygıları, görüşmelerin çerçevesini doğrudan etkiledi.
Cuma günü Umman’ yapılan görüşme, taraflar arasında yakın zamanda sıcak çatışma ihtimalini şimdilik ortadan kaldırdı. Görüşmelerin ardından hem Washington hem Tahran, sürecin devam etmesine açık olduklarını ifade. Ancak müzakerelerin ne kadar süreceği somut sonuca ulaşılıp ulaşılamayacağı belirsizliğini koruyor.
Görüşmeye ABD adına Trump'ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff (sağda) damadı Jared Kushner katıldı.
ABD yönetimi hızlı sınırlı diplomatik başarı hedeflerken, İran’ın uzun müzakere süreçlerine alışkın olduğu biliniyor. durum, tarafların beklentileri arasındaki farkları daha görünür hale getirdi. Görüşmelerin geleceği, askeri seçenekler diplomatik kanallar arasındaki dengeye bağlı ilerliyor.
Görüşmede İran'ı Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi temsil.
PEZEŞKİYAN'DAN AÇIKLAMA
Sosyal medya platformu X'ten yaptığı ımında İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, ülkesi ABD'nin Umman'daki müzakerelerini değerlendirdi.
Pezeşkiyan, "Bölgede dost hükümetlerin girişimleriyle gerçekleştirilen İran-ABD görüşmeleri ileriye doğru atılmış adımdır." ifadelerini kullandı.
Gözden Kaçmasınİran nükleer müzakereler sürecek. Taraflar ümitvar konuştuHaberi görüntüleAnlaşmazlıkların barışçıl şekilde çözümü için her zaman Tahran'ın temel stratejisinin diyalog olduğunu dile getiren Pezeşkiyan, "Nükleer konudaki yaklaşımımız, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması’nda (NPT) yer alan açık haklara dayanmaktadır. İran milleti her zaman saygıya saygıyla karşılık vermiştir ancak güç dilini kabul etmez." değerlendirmesinde bulundu.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan
ABD-İRAN GÖRÜŞMELERİNDE İLK TEMAS
ABD İran arasında İran’ın nükleer programına ilişkin görüşmeler cuma günü Umman’ gerçekleştirildi. İki taraftan yetkililer, görüşmelerin ilerleyen süreç için zemin oluşturduğunu belirtti.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, görüşmelerin "gelecek temaslar için çerçeve" oluşturduğunu bildirerek, "İyi başlangıçtı. Görüşmelere devam etme konusunda anlaştık ancak nasıl devam edeceğimiz konusunda başkentlerde istişarelerde bulunacağız. eğilim devam ederse, sonraki oturumlarda gelecekteki görüşmeler için sağlam çerçeve oluşturabiliriz" ifadelerini kullandı.
Erakçi, cumartesi günü Telegram’ ım yaparak, İran’ın petrol zenginleştirme hakkına sahip olduğunu yineledi. Aynı ımda balistik füzelerin pazarlık konusu olmadığını vurguladı. Erakçi, ABD İran arasında doğrudan görüşme yapılmamasına rağmen "ABD heyetiyle el sıkışma fırsatı bulunduğunu" söyledi.
Gözden KaçmasınTrump: Hatam yok özür dilemem. Irkçı ım ABD’yi karıştırdıHaberi görüntüleCuma akşamı gazetecilere konuşan ABD Başkanı Donald Trump temasların "iyi başlangıç" olduğunu dile getirerek, anlaşma yapmak için "acele etmediğini" ifade. ABD Başkanı, İran’ın "nükleer silah sahibi olmamayı" kabul etmesi gerektiğinin altını çizdi.
ABD'NİN TALEPLERİ
Washington yönetiminin İran’dan geniş kapsamlı taleplerde bulunduğu bildirildi. İran’ın tüm zenginleştirilmiş uranyumunu teslim etmesini istedi. Talepler arasında yaklaşık 440 kilogramlık neredeyse nükleer bomba yapımında kullanılabilecek orandaki zenginleştirilmiş uranyumun İran'dan çıkartılması bulunuyor.
ABD ayrıca İran’ın balistik füzelerinin menzilinin İsrail’e ulaşamayacak şekilde sınırlandırılmasını talep. Görüşmelerde Hamas, Hizbullah Husiler gibi gruplara verilen desteğin sona erdirilmesi ABD'nin talepleri arasında yer.
New York Times'ın (NYT) haberine göre, İsrail yönetimi ise İran’ın balistik füze üretim tesislerini hızla onarmasından endişe duyuyor. Söz konusu tesislerin olası savaş durumunda ilk hedeflerden biri olacağı değerlendiriliyor. İsrail’in kaygıları, ABD’nin müzakere pozisyonunu etkiliyor.
Gözden KaçmasınUkrayna lideri açıkladı: Trump hazirana kadar süre verdiHaberi görüntüleGeçmişte hızlı sınırlı askeri müdahaleleri savunan Trump’ın, uzun bölgesel savaşa sürüklenmekten kaçındığı ifade edildi. Böyle savaşın en az yüzlerce ABD'linin ölümüne, İsrail’in ağır darbe almasına dünya enerji piyasalarının bozulmasına yol açabileceği belirtildi. Haberde, senaryonun "Amerika’yı Yeniden Büyük Yap" (MAGA) hareketi içinde ciddi tepkiler doğurabileceği değerlendirildi.
İRAN'IN AVANTAJLARI
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Batılı ülkelerle yürütülen uzun sonuçsuz müzakereler konusunda geniş deneyime sahip. Haziran ayında İsrail ABD yaşanan savaşa büyük protesto gösterilerine rağmen, İran masadaki bazı avantajlarını koruyor. 2 binden fazla gelişmiş füzeden oluşan cephaneliğe sahip olan İran, bölgesel savaş tehdidiyle ABD Batılı güçleri altından kalkamayacakları bedel ödetmekle tehdit ediyor.
durum, Suudi Arabistan, Mısır Umman gibi Körfez’deki ABD müttefiklerinin diplomatik çözüm çağrıları yapmasının nedenleri arasında gösterildi. Bölge ülkeleri, olası çatışmanın geniş çaplı sonuçlar doğurmasından endişe ediyor. Diplomatik çözüm, nedenle öncelikli seçenek olarak öne çıktı.
Gözden KaçmasınNorveçli prensesten Epstein özrüHaberi görüntüleChatham House Orta Doğu Kuzey Afrika Programı Direktörü Sanam Vakil, İran’ın görüşme sürecindeki tutumuna dikkat çekerek, "Asıl ilginç olan, İran'ın hiçbir şey değişmemiş gibi protestolardan ya Trump'ın ordusundan kaynaklanan tehdit yokmuş gibi müzakere çerçevesinde ısrar etmeye devam etmesi. Müzakere şartları koşulları, geçen sonbaharda haziran ayındaki 12 Günlük Savaş'tan önce olduğu gibi aynı" değerlendirmesini yaptı.
Vakil’e göre temel soru, Trump’ın müzakere yoluyla anlaşmaya varacak sabra sahip olup olmadığı. Vakil, İran’ın sabrı bilinçli şekilde test ettiğini öne sürdü.
ABD ORDUSUNUN ZAMANA İHTİYACI VAR
Analistlere göre, İran çevresinde artan ABD askeri varlığı, Tahran üzerindeki baskıyı artırdı. Trump yığınağı İran’ı taviz vermeye zorlamak için kullanıyor. Ancak uzmanlara göre ABD ordusu, olası bölgesel savaşa tam anlamıyla hazırlanmak için zamana ihtiyaç duyuyor.
durum, müzakerelere zaman kazandırıyor. Buna karşın sürecin ne kadar süreceği konusunda net takvim bulunmuyor. Belirsizlik, hem diplomatik hem askeri senaryoların aynı anda gündeme gelmesine neden.
ASKERİ MÜDAHALENİN OLASI SONUÇLARI TARTIŞMALI
Uzmanlar, askeri müdahalenin sonuçları konusunda farklı görüşler dile getirdi. ABD’nin İran’ hükümeti devirmesi dini lider Ali Hamaney Devrim Muhafızları’nın üst düzey komutanlarını hedef alması halinde bile, Tahran' Batı işbirliği yapacak yönetimin kurulması düşük ihtimal olarak görülüyor. Hükümetin düşmesi durumunda, daha sert özelliklere sahip askeri yönetimin kurulabileceği ifade edildi.
İran' hükümetin yerini alacak askeri yönetimin Batı'ya karşı nükleer silah edinme yarışına girebileceğini öngören analistler, durumun bölgesel güvenliği daha kırılgan hale getireceğini belirtti. Büyük protestolara rağmen rejimin sert tepkisinin, sistem içinde belirgin bölünme olmadığını gösterdiği kaydedildi.
'İRAN SAVAŞIN GEREKLİ OLABİLECEĞİNE İNANIYOR'
Washington’daki Quincy Sorumlu Devlet Yönetimi Enstitüsü’nden İran uzmanı Trita Parsi, "İran tarafında Trump'ın İran'ın zayıflığına ilişkin aşırı abartılı görüşe sahip olduğuna dair güçlü kanaat. İran yönetimi, Trump'ın algısını düzeltmek onu daha gerçekçi taleplerde bulunmaya zorlamak için kısa yoğun savaşın gerekli olabileceğine inanıyor".
İran’ın böyle savaşta büyük kayıplar verse bile, ABD İsrail'in benzer kayıplar yaşayacağını ifade eden Parsi, "Trump'ın kayıplara uzun süre devam edecek savaşa tahammülü daha az" açıklamasını yaptı.
NÜKLEER BAŞLIK ABD'NİN KIRMIZI ÇİZGİSİ
Trump yönetiminin kırmızı çizgileri arasında sıfır uranyum zenginleştirme, balistik füzelere sınırlama vekil güçlere desteğin kesilmesi yer alıyor. Parsi taleplerin, "İran askeri olarak yenilgiye uğratılmamış olsa bile, tam teslimiyete eşdeğer" olduğunu söyleyerek uzun vadede görüşmelerin çökmesine yol açabileceğini kaydetti.
İran’ın zenginleştirmeyi tamamen durdurmayı reddettiği, ancak oranı yüzde 3 sınırlamaya hazır olduğu bildirildi. oran, Trump’ın 2018’ nükleer anlaşmadan çekilmesinden sonra İran’ın ulaştığı yaklaşık yüzde 60’lık seviyenin oldukça altında. Ancak 2015 anlaşması zenginleştirmeyi yüzde 3,67 sınırlamıştı. nedenle benzer düzenlemeye dönüş, Washington açısından kesin diplomatik zafer olarak görülmeyebilir.
Gözden Kaçmasınİran Dışişleri Bakanı Arakçi: ABD saldırırsa bölgedeki üslerini hedef alırızHaberi görüntüle
