Denizlerde artan kirlilik aşırı avlanmanın yanı sıra özellikle 'sessiz katil hayalet ağlar' olarak adlandırılan atık balık ağları, deniz ekosisteminin geleceğini tehdit ediyor. Trabzon' Avrupa Birliği (AB) İnterreg programı kapsamında; 2024 yılında başlatılan BlackNETs projesi Karadeniz' deniz kirliliğine neden olan hayalet ağların tespiti temizlenmesine yönelik çalışma yürütüldü. Türkiye'nin yanı sıra Romanya, Gürcistan Bulgaristan'ın yer aldığı proje kapsamında; deniz altında biriken, su içerisinde serbest halde bulunan terk edilmiş ağlar av malzemelerinin yerleri tespit edilerek Karadeniz'den yaklaşık 10 bin ton hayalet ağ toplandı. 2026 yılında tamamlanan projede, balıkçıların denize attıkları ağlardan kopan hayalet ağ olarak tabir edilen ağlarda deniz ekosisteminin geleceğini tehdit ettiği, canlı çeşitliliğini azalttığı parçalanarak mikroplastik kirliliğine dönüştüğü tespit edildi.
KARADENİZ' YENİ PROJE DEVREDE
Elde edilen veriler doğrultusunda Karadeniz' ekosistem restorasyonuna yönelik ikinci proje başlatıldı. AB destekli yeni 'ROWER' adlı proje kapsamında; Tarım Orman Bakanlığı katkısıyla ekolojik açıdan korunması gereken alanlar belirlendi. alanlarda hayalet ağlar için temizlik çalışması yürütülüp, yandan ekosistem restorasyonuna etkisinin incelenmesine karar verildi. Su altı robotlarıyla hayalet ağların tespiti çıkarılması sağlanırken, kamera yapay zeka destekli sistemlerle su altındaki canlı çeşitliliği izlenecek. Hayalet ağların etkilerinin azaltılması biyoçeşitliliğin korunması hedeflendiği projede, 14 ülkeden 34 farklı ortak yer alacak.
'KARADENİZ' UZUNLUĞU KİLOMETRELERE VARAN AĞLAR BULUNUYOR'
Haberlerimizi Google’ Takip EdinEn güncel haberlere son dakika gelişmelerine Google üzerinden anında ulaşmak için bizi favorilerinize ekleyin.Google’ tercih edilenolarak ekleyin
KTÜ Sürmene Deniz Bilimleri Fakültesi Deniz Bilimleri Teknolojisi Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi. Coşkun Erüz, atık ağların zamanla mikroplastiğe dönüştüğünü dikkat çekerek, "Amacımız; Karadeniz'deki plastik, çöp atıkları, deniz altında birikmiş olan ya su içerisinde serbest yüzen balık organizmaları avlamaya devam ederek, denizel biyoçeşitliliğe zarar veren hayalet ağları inceleyip temizlemekti. Aynı zamanda avcılık sonrasında kaybolan, terk edilen ağlar misina, olta gibi av malzemelerin Karadeniz'deki durumunu ortaya koymaktı. Proje kapsamında yaklaşık 2 bin kişiye eğitimler verildi. Balıkçılarla bilgi ımları yapıldı. Kamu kurumları ekiplerinde desteğiyle toplamda 10 ton hayalet ağ toplandık. on binlerce hayalet ağın sadece kısmı. Karadeniz' uzunluğu kilometrelere varan terk edilmiş ağlar bulunuyor. Bunları azaltmamız gerekiyor. Hayalet ağlar, denizde kaldığı sürece yıllarca kontrolsüz şekilde avlama yapmaya devam ediyor. durum hem ekonomik kayıp hem biyoçeşitliliğin yanı sıra habitatın bozulmasına kirlenmesine neden oluyor. Parçalandığında mikroplastiğe dönüşüyor".
class='medyanet-inline-adv'>'HABİTAT İYİLEŞTİRME ÇALIŞMALARI YAPACAĞIZ'
Prof. Erüz, yenilikçi sistemlerle habitat iyileştirme çalışmaları yapılacağını söyleyerek, "Hayalet ağlar, mümkün olan en kısa sürede tespit edilerek toplanması gerekiyor. Birlikte çalışarak bunu yapabilmemiz mümkün. Biz akademisyenler olarak bilgi üreteceğiz, özel sektörler geri dönüştürecek, belediyeler toplanmasını bertarafına destek verecek. Tarım Orman Bakanlığı balıkçılara yönlendirecek balıkçılar işin içine katılarak eylem yapılmış olacak. kapsamda ikinci projemiz olan ROWER projesini başlattık. AB destekli, bakanlık katkısıyla Trabzon' pilot çalışma başlayacak. Ekolojik olarak önemli olan korunması gereken sahalar belirlenip sahalarda kapsamlı temizleme yapılacak. En önemlisi biyoçeşitliliği yeni inovatif tekniklerle ortaya koyarak habitat iyileştirme çalışmaları yapacağız. Su altı robotları kullanılarak ağlar tespit edilerek, geri kazandırılacak. Su altındaki canlı çeşitliliğini kamera yapay zeka sistemleriyle tanımlayacak. Biyoçeşitliliğin mevcut durumunu iyileştirme süreci ortaya konacak. Tamamen yeni bugüne kadar uygulanan tekniklerin dışında tekniklerle yapılacak" diye konuştu.
'KARADENİZ' EKOSİSTEM RESTORASYONU OLACAK'
KTÜ Deniz Bilimleri Fakültesi Balıkçılık Teknolojisi Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi. Rafet Çağrı Öztürk Karadeniz' biriken hayalet ağların en az tahribatla alınabilmesi için su altı aracı geliştireceklerini belirterek, "Projemiz destek almaya hak kazandı. Toplamda 14 farklı ülkeden 34 farklı ortağın yer alacak yaklaşık 12 milyon avroluk bütçeye sahip. Karadeniz Teknik Üniversitesi olarak bölgesel uygulamalar bilimsel çalışmalarla aktif rol üstleneceğiz. Asıl amacımız, Karadeniz' ekosistem restorasyonu olacak. Deniz kirliliğinin azaltılması, çöp kirliliğinin azaltılması hayalet ağların kirliliği biyolojik çeşitliliğin korunmasına yönelik saha çalışmaları yürüteceğiz. Pek çok yenilikçi tahribatı olmayan yöntemler kullanacağız".
class='medyanet-inline-adv'>'KARADENİZ' BELİRLİ KORUMA ALANI YOK'
Hayalet ağların yerlerini belirleyerek en verimli şekilde çıkartmayı hedeflediklerini söyleyen. Öztürk, "Stereo kamera sistemlerini kullanacağız. tür ağların su ortamından en az tahribatla alınabilmesi için su altı aracı geliştireceğiz. 4 yıl boyunca yoğun olarak alanda çalışarak ekosistem izlemeleri yapacağız. Asıl hedefimiz, Karadeniz'deki hayalet ağların etkilerini minimize edebilmek ortaya farkındalık koymaktır. Hayalet ağların yerlerini belirleyerek, en verimli şekilde çıkartacağız. Karadeniz' belirli koruma alanı. Pek çok farklı sucul ekosistemde, farklı yerlerdeki biyoçeşitliliği değerlendireceğiz. Habitatları iyileştirmeye yönelik çalışmalarımız olacak aynı zamanda deniz çöplerinin etkilerini azaltmaya yönelik somut adımlar atmaya çalışacağız" diye konuştu.
