TERÖRSÜZ Türkiye sürecinin yasama ayağını yürüten TBMM Milli Dayanışma, Kardeşlik Demokrasi Komisyonu, 5 Ağustos 2025’te başladığı çalışma sonucunda raporunu tamamladı.
Kronolojik ek listesiyle birlikte 60 sayfadan oluşan raporda komisyon çalışmaları, sunumlar uzlaşılan öneriler sıralandı. Raporda, “Türk-Kürt kardeşliğinin tarihi kökleri kardeşlik hukuku. Örgütün kendini feshetmesi silah bırakma süreci. Yasal düzenleme demokratikleşme” başlıklarıyla önerilerde bulunuldu. Önerilen “müstakil-geçici” yasal düzenlemelerde silah bırakmanın yürütme organınca tespiti izleme mekanizmasıyla “teyit” şartı ifade edildi. amaçla, “İlgili yürütücü organlar” ifadesiyle silahları bırakma sürecini takip edecek belirli sürelerle Meclis’e rapor edecek mekanizma önerildi. Rapordan öne çıkanlar:
AF ALGISI OLMAMALI
Haberlerimizi Google’ Takip EdinEn güncel haberlere son dakika gelişmelerine Google üzerinden anında ulaşmak için bizi favorilerinize ekleyin.Google’ tercih edilenolarak ekleyin
“Toplumsal bütünleşmenin güçlendirilmesini temin etmek üzere silah bırakmayla birlikte süreci sonrasını yönetecek, amaca özgülenmiş, müstakil geçici mahiyette yasal düzenlemeye ihtiyaç duyulmaktadır. Silahların bırakılması süreciyle birlikte ele alınacak müstakil yasanın, sürecin sonuçlarını tümüyle ortadan kaldıracak demokratik siyaset zeminini güçlendirecek ölçüde kapsayıcı olması tavsiye edilmektedir. Kanun, silahı şiddeti reddeden bireylerin topluma yeniden kazandırılmasını, silah şiddete kalıcı olarak son verilmesini meselenin bütünüyle hukuki siyasi zemine çekilmesini amaçlamalıdır.
Gözden KaçmasınCHP’ Özgür Özel’e eleştiriler artıyorHaberi görüntüleMUTLAKA ‘ADLİ İŞLEM’
doğrultuda kanun, örgüt mensuplarının yalnızca silah bırakma sonrasında hukuki durumlarını tespit tayine yönelik olmamalıdır. Kanun aynı zamanda ilgili kişilerin adil, güvenli sağlıklı şekilde toplumla bütünleşmesini hedeflemelidir. Kanun, kamu vicdanını toplumsal hassasiyetleri gözetmeli, kapsamı yorum yoluyla genişletilmeye müsait olmayacak şekilde net, bütüncül anlaşılır olmalıdır. Belirtilen müstakil geçici kanunla birlikte ayrıca ceza infaz hukukunda yer alan hükümlerden istifade edilerek hazırlanacak düzenleme bahse konu kişiler hakkında tasarrufta bulunabileceği ilgili kişiler hakkında mutlaka adli işlem yapılması gerektiği değerlendirilmektedir. Yasal düzenlemeler toplumda cezasızlık af algısı oluşturmamalıdır.
class='medyanet-inline-adv'>İNFAZ YENİDEN ELE ALINMALI
Yargılama infaza ilişkin düzenlemeler: İnfaz mevzuatının Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Anayasa Mahkemesi (AYM) içtihatları taraf olduğumuz uluslararası sözleşmeler bağlamında infaz adaletini esas alan temelde yeniden ele alınması önerilmektedir. Özellikle mahkûmların infaz süreçlerinin, koşullu salıverilme şartları infaz süreleri dahil olmak üzere ceza hukukunun evrensel ilkeleri kapsamında daha adil, daha eşitlikçi daha bütüncül yaklaşımla ele alınması düşünülmelidir. Hasta yaşlı hükümlüler için yaşam hakkının her hakkın önünde olduğu gerçeği göz önüne alınarak infaz ertelemesi müessesesi değerlendirilmelidir. Cezaevleri idare gözlem kurullarının yapısı karar süreçleri, uygulamadaki aksaklıklar tespit edilerek gözden geçirilmelidir. Hukukun evrensel ilkeleri çerçevesinde AİHM AYM’nin yerleşik içtihatları doğrultusunda tutuksuz yargılamanın esas alınmasına özen gösterilmelidir. Kanundaki tutuklama şartlarına bağlı kalınarak, tutuklamanın istisna olduğu ilkesine uygun biçimde mevzuat gözden geçirilmelidir.
AİHM AYM KARARLARINA UYUM
Demokratikleştirmeyle ilgili öneriler: AİHM AYM kararları-Anayasamıza göre AYM kararlarının yasama, yürütme yargı organlarını, idare makamlarını, kişi kuruluşları bağladığı konusunda tereddüt bulunmamaktadır. Türkiye’nin zorunlu yargı yetkisini kabul etmiş olduğu AİHM kararlarını icra etme oranı yaklaşık yüzde 90’dır, Avrupa Konseyi üyesi ülkelerin kararları icra etme oranı ise yaklaşık yüzde 80’dir. yüksek orana rağmen Türkiye Cumhuriyeti’nin hukuk devleti olma niteliğini perçinleme hususunda AİHM AYM kararlarına eksiksiz uyulmasının önemi ortadadır. AİHM AYM kararlarına eksiksiz uyumu temin edecek mekanizmalar güçlendirilmeli, ayrıca etkili yeni mekanizmalar oluşturulmalıdır. AİHM AYM kararlara uyumda idarenin işlemlerinden yargının işleyişinden kaynaklanan engellerin kaldırılması önerilmektedir.
class='medyanet-inline-adv'>Gözden KaçmasınDosta düşmana duyurulur: Eski dünya sona erdiHaberi görüntüleYEREL YÖNETİMLER KAYYUM
Demokratik siyaset zeminini güçlendirmek amacıyla idari sistemin daha demokratik hukuki standardı daha yüksek şekilde organize edilmesi mümkündür. Belediye başkanının, kanunda yer alan sebeplerle görevden el çektirilmesi durumunda sadece belediye meclisi tarafından seçim yapılması hususunda mevzuatın düzenlenmesi önerilmektedir.
DOĞUŞTAN GELEN HAKLAR
Doğuştan gelen, dokunulamaz devredilemez nitelikteki, insan onurunun vazgeçilmez parçası olan temel hak özgürlüklerin tam eksiksiz kullanılmasının önündeki engellerin kaldırılması hedefiyle mevzuat gözden geçirilmelidir. Toplantı Gösteri Yürüyüşleri Kanunu’nun hak özgürlükleri genişletecek hakkın özünü muhafaza edecek şekilde yeniden düzenlenmesi önerilmektedir. Şiddet çağrısı, nefret söylemi terör propagandasıyla etkin mücadele sürdürülürken, hukuki sınırlar içinde kalan her türlü eleştiri, itiraz talebin demokratik yaşamın ayrılmaz parçası olarak korunduğunu gözetmek temin etmek maksadıyla basın yayınla ilgili kanunlar gözden geçirilmelidir. Türkiye İnsan Hakları Eşitlik Kurumu, etkinliği artırılacak şekilde yeniden yapılandırılmalıdır. Türk Ceza Kanunu, Terörle Mücadele Kanunu ilgili mevzuatın kanuni belirlilik ilkesi çerçevesinde ifade özgürlüğünü güçlendirecek şekilde yeniden düzenlenmesi önerilmektedir. Şeffaflık, demokratik katılım, parti içi demokrasi, çoğulculuk temsilde adalet ilkeleri doğrultusunda Siyasi Partiler Kanunu yeni seçim kanunları Siyasi Etik Kanunu’nun hazırlanması önerilmektedir.”
class='medyanet-inline-adv'>BÜTÜN DÜNYAYA ÖRNEK OLACAK
Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş dün TBMM Tören Salonunda gerçekleştirilen ‘Valiler Buluşması’ toplantısında şunları söyledi: “Türkiye’ barışı, kardeşliği yeniden çoğaltmak için önümüzde tarihi süreç vardır. Üzerimize düşeni inşallah gerçekleştireceğiz. Kamuoyuyla acağımız nihai raporumuzun takdimiyle birlikte, büyük çoğunlukla kabul edilecek böylece Meclis olarak üzerimize yüklendiğimiz tarihi sorumluluğu yerine getirmiş olacağız. Bundan sonra gereği TBMM çerçevesinde yerine getirilecektir. Ülkemizin ortaya koyduğu Terörsüz Türkiye hedefiyle birlikte ‘Türkiye modeli’ adını vereceğimiz model, bütün dünyaya örnek olacaktır.”
SÜRECİ YÜRÜTENLERE GÜVENCE
Komisyonun raporunda, sürecin sağlıklı biçimde yürütülebilmesi amacıyla görev alan kamu görevlileri, siyasetçiler aktörlerin hukuki güvence altında olmaları tavsiye edildi. kişilere yönelik hukuki güvencenin, Anayasa hukuk devleti ilkeleri çerçevesinde kamu vicdanını zedelemeyecek şekilde düzenlenmesi önerildi.
BUGÜN OYLAMA BEKLENİYOR
SÜREÇ komisyonu, Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş başkanlığında bugün yapacağı toplantısında taslak raporu görüşecek. görüşmede raporun oylanması böylece son toplantısını yapan komisyonun görevini tamamlaması planlanıyor. Süreç raporu TBMM Başkanlığı’na sunulduktan sonra silah bırakma adımlarına bağlı olarak yasa tekliflerinin gündeme gelmesi bekleniyor.
31 KABUL ARANACAK
CHP Grup Başkanvekili Murat Emir, Çalışma Yönergesine göre raporun komisyonca kabul edilebilmesi için nitelikli çoğunluk (31 oy) aranacağını vurguladı.
