İsmail SARIZona, suçiçeğine neden olan varisella zoster virüsünün yeniden aktifleşmesiyle ortaya çıkan viral enfeksiyon. Genellikle yaşlılarda görülen hastalık olarak biliniyor 60’lı, 70’li yaşlara kadar pek akla gelmiyor. Ancak son yıllarda, gençleri etkisi altına almaya başladığı gözlemleniyor.class='medyanet-inline-adv'>

Zona, suçiçeğine neden olan varisella zoster virüsünün yeniden aktifleşmesiyle ortaya çıkan viral enfeksiyon. Genellikle yaşlılarda görülen hastalık olarak biliniyor 60’lı, 70’li yaşlara kadar pek akla gelmiyor. Ancak son yıllarda, gençleri etkisi altına almaya başladığı gözlemleniyor.

Hastalığın ne kadar ağır dayanılmaz olabileceğini gösteren hikâyelerden biri İstanbul’ yaşayan 29 yaşındaki.T.’ye.

‘SANKİ DERİME KAYNAR SU DÖKÜLMÜŞ GİBİYDİ, GÜNLERCE UYUYAMADIM’

Küçük yaşlarda suçiçeği geçirdiğini belirten.T., yaz aylarında yaşadığı şiddetli ağrı sonrası zona hastalığıyla tanıştığını söyledi.

Geçen yıl temmuz ayında bacağında kaşıntı başladığını belirten.T., ilk etapta kot pantolon nedeniyle tahriş oluştuğunu düşündüğünü söyledi. Bölgede hafif kızarıklık olduğunu ancak ağrı hissetmediğini dile getiren.T., “Ter sıcak havanın etkisiyle olduğunu sandım. Görüntü basit tahriş gibiydi”.


Ancak iki-üç gün sonra şikâyetlerin şiddetlendiğini aktaran.T., anda yoğun ağrılar başladığını kızarıklığın ciddi şekilde arttığını belirtti: “Sanki derime kaynar su dökülmüş gibiydi. Dokununca çok acıyor, dokunmadığımda ise yanıyordu. Geceleri uyuyamıyordum, sabit pozisyonda kalmama rağmen bıçak saplanır gibi ağrılar hissediyordum. Nemlendirici kullandım ama hiç fayda etmedi.”
K.T., doktora başvurduğunda ise teşhisin hızlıca konulduğunu söyledi. Doktorun kendisine stresli ya aşırı mutsuz dönem geçirip geçirmediğini sorduğunu belirten.T., iş hayatı nedeniyle zaman zaman stres yaşadığını ancak kendisini hayatının en karanlık döneminde hissetmediğini dile getirdi. 

Tedavi sürecinde çeşitli kremler kullandığını söyleyen.T., ağrıların kontrol altına alındığını ancak izlerin tamamen geçmediğini belirtti. “Tek tesellim yüzümde çıkmamış olmasıydı” diyen.T., yaşadığı sürecin hem fiziksel hem psikolojik olarak yıpratıcı olduğunu sözlerine ekledi.

‘STRESLİ DÖNEMLERİMDE YANAĞIMDA YENİDEN ORTAYA ÇIKTI, DIŞARI ÇIKMAK İSTEMİYORDUM ADETA EVE KAPANDIM’

Zonanın yarattığı fiziksel psikolojik etkiye dair örnek yine İstanbul’ yaşayan 30 yaşındaki.A.

Zona hastalığıyla ilk kez 17 yaşındayken, üniversite sınavına hazırlandığı yoğun dönemde karşılaştığını söyleyen.A., “ sabah yanağımda yoğun sivilcelenme. Üniversite sınavı nedeniyle aşırı stresliydim. İlk başta önemsemedim”.



Başlangıçta sıradan cilt problemi gibi görünen belirtilerin kısa sürede yayıldığını söyleyen.A., “Sivilceler gitgide büyüdü alanı kapladı. Yanağımın çoğu sivilce içindeydi, su topluyordu. Dışarı çıkmak istemiyordum çünkü insanların bakışları çok rahatsız ediyordu. Adeta eve kapanmıştım. Doktora başvurduğumda bunun zona olduğunu söyledi” ifadelerini kullandı.

6 yaşında ağır suçiçeği geçirdiğini hatırlatan.A., doktorların durumun hastalıkla bağlantılı olabileceğini belirttiğini aktardı.

Yıllar sonra, 30 yaşına geldiğinde evlilik süreci iş stresinin aynı döneme denk geldiği zamanda benzer tabloyla yeniden karşılaştığını söyleyen.A., “Yine yanağımda sivilceyle başladı kocaman bölgeye yayıldı. İlkine kıyasla kez ağrıdan çok kaşıntı vardı. Zona olanların aksine çok ağrılı değildi ama çok yoğun kaşıntı vardı. Doktorum, bağışıklığım düştüğünde ya stresli olduğum zamanlarda, çocukken vücuduma yerleşen suçiçeği virüsünün tekrar ortaya çıkabildiği bunun zona olarak kendini gösterebildiği söyledi” şeklinde konuştu.

Varicella zoster virüsü (VZV), suçiçeğine yol açan virüs. İlk enfeksiyon VZV suçiçeği hastalığını tetikliyor. Suçiçeği geçiren kişilerde virüs, omurilikteki duyusal sinir hücrelerinde uyku hâlinde kalıyor. uykuda olan virüsün yeniden aktifleşmesiyle ortaya çıkan hastalık ise zona olarak adlandırılıyor. Her yıl şubat ayının son haftasında kutlanan Zona Farkındalık Haftası, zona hastalığın yol açtığı sağlık sorunları konusunda toplumsal farkındalığı artırmayı amaçlıyor.

‘TÜM YAŞ GRUPLARINDA 4 KATTAN FAZLA ARTTI’
Son 60 yıl içinde zona hastalığının tüm yaş gruplarında 4 kattan fazla arttığını gösteren bilimsel veriler olduğunu söyleyen Dermatoloji Uzmanı. Selma Salman, “ artışın; insan ömrünün uzaması yaşlı nüfusun artması, kanser, organ nakli otoimmün hastalıkların tedavilerinin çeşitlenmesi bağışıklığı baskılayan ilaç kullanımının yaygınlaşması, aşı karşıtlığı gibi faktörlerle ilişkili olabileceği düşünülüyor” dedi ekledi:

“Ancak yapılan çalışmalar, etkenlerle istatistiksel olarak anlamlı kesin ilişki ortaya koyamamış; konuya ilişkin daha fazla araştırmaya ihtiyaç.”


GENÇLERDE BİRAZ DAHA SIK GÖRÜLMEYE BAŞLADI

“Zonayı, bağışıklığı görece daha zayıf olan ileri yaşlarda daha sık görüyoruz” diyen. Selma Salman, “Ancak unutulmamalı ki bebeklik çağında bile görülebilen hastalık. Araya bağışıklığı düşüren stres, ağır enfeksiyon, uykusuzluk, uzun seyahat gibi durum girerse genç bireylerde ortaya çıkıyor. Son zamanlarda nedenle gençlerde biraz daha artış var”.

HANGİ BELİRTİLERLE KENDİNİ GÖSTERİYOR?

Genellikle ilk bulgunun tek taraflı belirli alana lokalize yanıcı-batıcı ağrı, duyarlılık artışı şeklinde olduğunun altını çizen uzman isim, “ bulguları takiben aynı bölgede önce kızarıklar gelişir sonrasında kızarık alanlar üzerinde gruplar halinde su toplamaları görülür. Uçuk (herpes enfeksiyonu), kontakt egzema, bazı bakteriyel enfeksiyonlar (impetigo), ilaç alerjileri, yaygın böcek ısırıkları karışabilir” ifadelerini kullandı.



VÜCUTTA EN ÇOK HANGİ BÖLGELERDE GÖRÜLÜYOR?

Tüm vücut alanlarında görülebileceğini ancak bölgesel olarak gelişebildiğini söyleyen,. Selma Salman şöyle devam etti:

“Ağır hastalığı olanlar dışında zona, genellikle tüm vücuda yayılmaz. Yüzde gelişen zona; göz içini tutması hâlinde körlüğe, yüzdeki fasiyal sinire etki ederek yüz felcine, kulak içinde tutulum yaparak denge problemlerine hastalık geçtikten sonra aylarca devam eden ağrılara (postherpetik nevralji) yol açabilir. Üzerine bakteriyel enfeksiyon eklenirse ciltte iz bırakabilir.”

DİKKAT: ÖLÜMCÜL OLABİLİYOR!
Ayrıca. Selma Salman, “Tüm enfeksiyöz hastalıklarda olduğu gibi, 50 yaş üzeri, ek hastalıkları olan ya HIV kanser gibi bağışıklığı etkilenmiş bireylerde zona tüm vücuda yayılabilir ölümcül olabilir. sebeple ciddiye alınması gereken hastalık” uyarısında bulundu.

‘KİŞİ NADİR OLSA TEKRAR ZONA HASTALIĞI GEÇİREBİLİR’

Kişinin nadir olsa tekrar zona hastalığı geçirebileceğini söyleyen. Selma Salman, “Ancak genellikle ileri yaşlarda bağışıklığı bozuk bireylerde oluyor. Tekrarının olmaması için 50 yaş üzeri kişilere bağışıklığı etkileyen hastalığa sahip olan gençlerde zona aşısı öneriyoruz. Bunun dışında genel sağlık kurallarına uymak yeterli”.

ZONA NASIL BULAŞIYOR?
Hastalığın suçiçeği gibi solunum yoluyla bulaşmadığını vurgulayan. Selma Salman, “Su toplamalarına doğrudan temas su toplamalarının kontamine ettiği yatak, nevresim kıyafetler aracılığıyla bulaşabilir. nedenle, zona geçiren kişinin bakımında eldivensiz temas edilmemeli her temas sonrası eller yıkanmalı” uyarılarında bulundu.

Hastalığın tedavisiyle ilgili bilgi an. Salman, “Hastalıkta virüse karşı antiviral haplar kullanıyoruz. Ağrı için ağrı kesiciler bazen yeşil reçeteli ilaçlar tedaviye ekliyoruz. mutlaka yara bakımı için gerekli sürme tedaviler veriyoruz”.

AŞI ÇOK ÖNEMLİ

İki doz aşı uygulandığını söyleyen. Selma Salman, “Önce başlangıç dozu, ardından 2-6 ay içinde ikinci doz öneriyoruz”.

BUNLAR DA İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
Türkiye’de Protestanlara yönelik hak ihlalleri sürüyor
Trabzonspor'da Onuachu yeni sezon hazırlıkları için geldi
ABD-İran gerilimi yeniden tırmandı: Karşılıklı saldırılar sonrası diplomasi çıkmazda