çalışma Anthony McCall’un Solid Light olarak adlandırdığı işleri James Turrell’ın Ganzfeld serisi kapsamında ürettiği işleri arasından seçilen örnekleri Deleuze Guattari’nin oluş felsefesi çerçevesinde incelemeyi öteki-oluş olarak ışık-oluş kavramını önermeyi amaçlamaktadır.
Deleuze Guattari’nin oluş felsefesi insan deneyimini merkeze koyan Kartezyen düşünceye karşı çıkar çünkü deneyim varlığa veya özneye atfedilebilecek şey değildir; deneyim oluştur, deneyimler akışıdır. Deneyimin öznenin deneyimi olarak ele alınması bitkinin ya hayvanın, kısacası insansı olmayan her şeyin deneyiminin, oluşlarının göz ardı edilmesi anlamına gelir. Bunun yanı sıra insan algısının oluşları daraltarak uzamsal nesneler dünyasını oluşturduğu, oluşlardan varlıklar çıkarttığı unutulmamalıdır.
Deleuze Guattari’nin felsefesinde sanat insan deneyiminin ötesinde yeni algılama biçimleri oluşturmayı hedefler. Sanat, öteki-oluşlar aracılığıyla, izleyici-katılımcının ötekinin konumundan dünyayı, hayatı algılamasını sağlar. Anthony McCall James Turrell’ın işlerinin oluş felsefesinin düşünceleriyle ele alınması ışık sanatına yeni bakış açısı kazandırır.
Anthony McCall’un işlerinde ışık katı formdadır James Turrell’ın işlerinde ise ışık sürekli renk değiştirir mekânı yutan boşluğun kendisi haline gelir. İnsan algısında ışık uzamsal nesneler dünyasını aydınlatmalı, nesneleri alanları görünür kılmalı onlara renk vermelidir. İki sanatçının işlerinde ışık, ışığın insan algısındaki tanımlarına uymaz; tanımlamalara direnen aykırılık gösterir. Anthony McCall James Turrell’ın ışıklarını oluş yapan şey aykırılıktır. Bunun yanında ışık mekân arasında ayırt edilmezlik bölgeleri ortaya çıkar; ışık mekân ortak bölgeleri olan uzay-zamanda buluşur. Işığın mekân-oluşunun yanında mekân ışık-oluşa katılır.
Sonuç olarak, sanat yapıtını oluşturan algılamlar duygulamlar bileşiğine dahil olmasıyla izleyici-katılımcı ışığın oluşuna, ışık-oluşa kapılır. Anthony McCall James Turrell’ın işleri artık izleyici-katılımcının ışığın konumundan dünyayı görmesiyle, ışığın hareketlerine oluşuna dair hisse kapılmasıyla, ışığın sürekliliğini varoluş biçimini deneyimlemesiyle tanımlanır.
Anahtar Kelimeler- Işık sanatı
- Oluş
- Işık-oluş
- Anthony McCall
- James Turrell
- Deleuze Guattari
