Türkiye, Azerbaycan, Rusya, AB ABD tarafından merakla beklenen 7 Haziran Ermenistan seçimleri sonuçlandı. Rusya etkisinden uzaklaşmaya, AB yakınlaşmaya, Türkiye normalleşme sürecini hızlandırmaya, Azerbaycan barış anlaşmasını nihayetlendirmeye çalışan Başbakan Paşinyan’ın partisi Sivil Sözleşme, yüzde 50’ye yakın oy alarak net galibiyet elde.
Ancak Rusya yanlısı üç partinin oyları anketlerdeki tahminlerin üzerinde çıktı. Rus-Ermeni iş insanı (oligark desek daha doğru) Samvel Karapetyan’ın partisi Güçlü Ermenistan için yüzde 12 civarında oy beklentisi vardı anketlerde. Güçlü Ermenistan seçimlerde yüzde 23 civarında oy. Yine Rusya yanlısı eski cumhurbaşkanı Robert Koçaryan beklentilerin üzerinde, yüzde 10’a yakın oy seviyesinde.
Paşinyan’ın “Savaş partisinin üçüncü kolu” olarak nitelendirdiği Gagik Tsarukyan’ın Müreffeh Ermenistan Partisi’nin ise önce yüzde 4 oy aldığı söylendi ancak sonra oranın yüzde 3,99 olduğu açıklandı. Burada tartışma itiraz süreci olacağı belli. Sonuçta Rusya yanlısı Karabağ konusunda Paşinyan’ı eleştiren partilerin oranı yüzde 38’e yakın.
durumda seçim sonrası anayasayı referandumla değiştirmeyi düşünen Paşinyan’ın nasıl yol izleyeceği merak konusu. Zira parlamento aritmetiği Paşinyan’a “referandum çağrısı yapma” imkânı vermiyor. Elbette referandum şekilde yapılabilir ancak şartlar seçimlerdeki gibi olmayacaktır Azerbaycan’ın “Anayasa’nı değiştir” ısrarı referanduma gölge düşürecektir, Paşinyan her ne kadar “Biz zaten referandum yapacaktık, devleti reforme etmemiz lazım” dese.
Hepimizin bildiği gibi Ermenistan Azerbaycan hâlâ nihai barış anlaşmasını imzalayabilmiş değil. Çünkü Azerbaycan’a göre Ermenistan Anayasası’nda Karabağ’a yönelik atıflar. Paşinyan ise söz konusu atfın anayasada değil anayasanın atıfta bulunduğu Bağımsızlık Bildirgesi’nde yer aldığını zaten uluslararası anlaşmaların anayasa üzerinde olduğunu söylüyor. Ancak Azerbaycan ısrarlı.
Türkiye ise normalleşme sürecini ilerletmeyi büyük oranda Ermenistan- Azerbaycan arasında imzalanacak anlaşmaya bağlamış durumda. yönde pek çok mesaj verildi, veriliyor.
Son olarak 8 Haziran’ İstanbul, “Türkiye-Azerbaycan-Gürcistan Üçlü Dışişleri Bakanları Onuncu Toplantısı”na ev sahipliği yaptı. toplantıda konuşan Dışişleri Bakanı Hakan Fidan şunları söyledi: “Azerbaycan Ermenistan arasındaki barış sürecini destekliyoruz. Azerbaycan'ın meşru kaygılarının giderilmesini barış anlaşmasının gecikmeksizin imzalanmasını ayrıca temenni ediyoruz. Ermenistan yürüttüğümüz normalleşme süreci Azerbaycan yürüttüğümüz yakın eşgüdüm içerisinde aynı şekilde devam etmekte.”
sözleri Ermenistan’daki seçim sonrasında Türkiye Dışişleri Bakanlığı’nın yaptığı (nihai) açıklama birlikte okuyalım: “Seçim sonrası dönemde Ermenistan’ın bölgede barış normalleşme yönünde daha cesur adımlar atmasını temenni ediyoruz.”
“temkinli” tavır açıkçası şunu düşündürüyor. Ankara muhtemelen Paşinyan’ın anayasa için referandum çağrısı yapacak sandalye sayısını elde edeceğini düşünmüştü. Olmadı. Rusya yanlısı “normalleşme karşıtı” muhalefetin beklenenin üzerinde oy olması Paşinyan’ı zorlu sürecin beklediğini gösteriyor.
Umalım ki Ankara, denklemde Ermenistan yürüyen “normalleşme” sürecini Azerbaycan’ın taleplerine bağlamasın Ermenistan halkının yüzde 50’ye varan oranda “normalleşme”ye verdiği desteği dikkat alıp beklenen adımları artık atsın. Yani Ermenistan daha ne kadar “cesur adım” atacak ki?
