İzmir Demokrasi Üniversitesi Mimarlık Bölümü ARCH302 Tasarım Stüdyosu kapsamında Doğukan Ülgener liderliğindeki proje ekibi (Ece İrem Gülüm, Gizem İlke İş, Özlem Özoğlu, Semih Ceylan) tarafından geliştirilen kentsel tasarım kütüphane odak yapısı projesi.
İzmir’in en önemli doğal eşiklerinden biri olan Meles Deltası çeperindeki Çınarlı Mahallesi, kentin altyapısal katmanları altında ezilen, viyadükler yoğun taşıt arterleriyle birbirinden fiziksel olarak koparılmış kentsel arakesittir. Alanın mevcut kimliğinde sanayi yapılarının, hızla yükselen gökdelenler bölgesinin deltaya özgü botanik varlığın yarattığı çok katmanlı, ancak birbiriyle iletişim kuramayan tablo hakimdir. kopukluk, özellikle yakın bölgede yaşayan alt gelir grubundaki bireylerin kentsel mekanlara donatılara erişimini büyük ölçüde kısıtlamaktadır.
kentsel tasarım projesi, Meles Deltası mahalle arasındaki “ulaşılamazlık” problemini çözmeyi alanı sosyal altyapıyla yeniden programlamayı amaçlamaktadır. Projenin ana müdahalesi, deltayı mahalleyi bıçak gibi kesen ana taşıt yolunu “battı-çıktı” sistemiyle yeraltına alarak, üst kotta kenti dikine kesen kesintisiz yeşil omurga, yani “Kamusal Yaşam Koridoru” yaratmaktır.
Ekolojik Sızma Kentsel Kılcallar
Ulaşım bariyerinin ortadan kaldırılmasıyla, Meles Deltası’nın barındırdığı yeşil doku sadece manzara öğesi olmaktan çıkıp kentin içine sızan aktif bileşene dönüştürülmüştür. Koridor aracılığıyla mahallenin kalbine taşınan yeşil, sokaklara paralel uzanan kılcal ağlar halinde parsellerin arasına kadar yayılmış, yapı adaları yeni ekolojik omurgaya göre yeniden şekillendirilmiştir.
Deltanın kendi içindeki insan-doğa etkileşimini artırmak amacıyla, suyun bitki örtüsünün üzerine uzanan platformlar tasarlanmıştır. platformlar deltanın iki farklı bölümüne yerleştirilen “Kuş Delta Gözlem Birimleri” desteklenerek, alanın ekolojik zenginliği deneyimlenebilir hale getirilmiştir.
Alte atif Hareketlilik Kentsel Düğümler
Projedeki yaya öncelikli kurgu, raylı sistem standartlarından farklı olarak sert zemin üzerinde çift yönlü hareket eden yenilikçi tramvay hattı ona entegre bisiklet yolu desteklenmektedir. Halkapınar Metro İstasyonu’ndan başlayarak Salhane İZBAN İstasyonu’na kadar uzanan hareketlilik ağı, yeşil koridorun üzerinden içinden geçerek deltayı boydan boya kat etmektedir. Hattın iki ucunda (Halkapınar Salhane) tasarlanan yeni meydanlar, ulaşımdan ziyade kentlinin toplanma dağılma reflekslerini karşılayan kentsel düğüm noktaları olarak kurgulanmıştır.
Dezavantajlı Gruplar İçin Yeni Sosyal Ağ
Kamusal Yaşam Koridoru’nun asıl katalizörü, etrafında şekillenen özellikle düşük gelir grubunu hedefleyen 5 odak yapıdır. Mevcut sanayi botanik silüeti korunarak rehabilite edilirken alana;
– Mesleki beceri edindirmeyi hedefleyen Halk Eğitim Merkezi,
– Psikolojik danışmanlık, aile destek birimleri kreş hizmetleriyle güvenlik ağı sunan Destek Merkezi,
– Delta botanik yapıyla entegre çalışan, ekolojik araştırmalara olanak tanıyan Biolab,
– Platformlarla deltanın içine uzanan, sergi restoran işlevleriyle sosyalleşmeyi demokratize eden Ziyaretçi Merkezi Kütüphane eklenmiştir.
Kentsel Sistemin İzdüşümü: Çınarlı Kütüphanesi
Koridorla doğrudan temas halinde olan 3 yapıdan biri olan Kütüphane, kentsel vizyonun mimari ölçekteki en net yansımalarından biridir. eğitime bilgiye erişimi ulaşılabilir kılmanın yanı sıra, sokak seviyesindeki kurgusuyla kentsel mekanı içine.
Kütüphanenin zemin katı; kafe, çok amaçlı salon lobiyi barındıran sağır masif baza olarak sokak kotuna güçlü şekilde oturur. Zemin birinci katı birbirine bağlayan dışarıdaki amfi merdivenler, yalnızca geçiş alanı değil; yeşil koridorun sokak hareketliliğinin izlenebildiği açık kamusal arayüzdür.
Yapının okuma çalışma eylemlerine ayrılan üst katları ise (1. 2. katlar), zemin kattaki masif etkinin aksine tamamen şeffaf giydirme cepheyle çözülmüştür. İzmir’in iklimsel verileri göz önüne alınarak yapıyı çepeçevre saran ahşap dokulu dikey güneş kırıcılar, hem iç mekanda kontrollü ışık konforu sağlar hem yapının kütle plastiğine dinamik ritim kazandırır.
Sonuç olarak; altyapısal bariyerlerin kırılarak yeşilin içeri taşındığı, kamusal hareketliliğin meydanlar alternatif ulaşım ağlarıyla desteklendiği kentsel tasarım, Meles Deltası Çınarlı çeperini sadece fiziksel olarak değil, sosyal olarak onaran yaşam alanına dönüştürmüştür.
