Ervin Garip, Banu Garip, Salih Gül, Kamer Özaydan, İrem Akın, Fatma Karakaya Göker Zeynep Koç'un "Trabzon Ortahisar Sanayi Mahallesi Kentsel Tasarım Fikir Yarışması" için tasarladığı proje, ikinci ödülü kazandı.
Proje Raporu: SANAYİPARK TRABZONMerkez Karakteri Çeşitlilik
Mevcut yerleşimin karakterinde, sanayi yapılarının kentin günlük yaşantı alışkanlıkları bağlamından gelen güçlü hafızası, çimento fabrikasının var olmuş güçlü imgesi, derenin pozitif /negatif olaylarla zaman içinde oluşmuş hafızası günlük yaşamın gündelik yaşantının şehirde karşılık bulmuş kültürel yapısı önemli olmuştur.
Buradan yola çıkarak, projede önerilen yaşam kurgusu, alışkanlıkların, tarih içinde oluşan hafıza beraber sanayi bölgesi karakterinin alanın güçlü coğrafyası içerisinde şehre sızdırılması belirlenir.
Öneri merkez karakteri, gücünü mevcut sanayi yapılarının karakteri mekânsal ilişkilerinin potansiyellerinden almakta, günlük Trabzon-Merkez karakterinden hareketle sokak yaşantısını sokağı besleyen ticari uzantıları, üretim-ım-öğrenme odaklı şehir boşluklarını-meydan oluşumlarını, yeşilin günlük yaşantıya entegrasyonunu sürdürmektedir. Oluşturulan yeni konut yaşam alanları, yeniden kullanım yaklaşımıyla ele alınan eski sanayi yapıları entegre edilerek, ortak avlular, bağlantı saçakları ortak sosyal alanlar entegre yaşantı sunmaktadır. Önerilen hibrit merkezde, eski Otogar yapısının “boşluk oluşturma” karakterinden yola çıkarak, konut bölgesi entegre geçirgen çeper (“geçirgen boşluk”) oluşturulmuş, çeper sokak kotunda, ticari sosyal fonksiyonlarla desteklenen günlük sokak yaşantısı sunarken, çok amaçlı kullanım odakları yarı açık mekanları yaşantıya dahil ederek gündelik kullanımı zenginleştirmiştir.
Michel Certeau’nun söylemindeki “Gündelik Yaşantının Keşfi” gibi, kentsel yaşantıyı “YENİDEN” keşfetmek, bunda mevcuttan yola çıkmak, mevcut izler, mevcut dokular, mevcut “doğru” yapılar coğrafya arasında daha güçlü ilişkiler kurmak, gündelik yaşantıyı bunun üzerinden tekrar oluşturmak doğru tariflemek temel yaklaşımdır. Gündelik yaşantının “yeniden” keşfi, var olan alışkanlıkların, değerlerin coğrafya kurulan ilişkilerin bugünün koşullarında tekrar oluşturulmasını, bunu insan bakış açısı gündelik yaşam pratiklerini gözeterek önceleyecek şekilde kapsamaktadır.
ÜST ÖLÇEK TASARIM KARARLARI
Kentsel tasarım üst ölçek kararları kapsamında önerilen bütüncül kurguda alanın özünü oluşturan iki önemli unsur, Sanayi karakteri Dere Ekolojik Koridorunun birleşerek birbirinin içine geçmesi, konut yaşam alanlarıyla bütünleşerek tüm alanı Sanayipark olarak yeniden organize etmesi, yeni alt merkez oluşturması üst öçekte merkezin kıyı sürekliliğine, doğuda üniversite, hastane, havaalanı gibi odaklara ulaşması, batıda ise şehir merkezi ilişkisinin sağlanması amaçlanmıştır.
ÜRETİM-IM KORİDORLARI NOKTASAL HUB’LAR
Önerilen üretim ım koridorları, sanayi bölgesinin sahip olduğu üretme eylemini üniversite öğrencileri kentli ılmasını ortak üretim zemini oluşturmayı hedeflemektedir. alanlar, üretim ım bandı olarak düşünülebilir. bant, kent-nehir sanayi yapıları arasında güçlü fonksiyonel kurgusal bağ oluşturacaktır. Örneğin, üretici eğitim gören üniversite öğrencisi beraber ortak zeminde çalışabilir, çalışmayı kent içerisinde açık havada yarı açık mekanlarda yapabilir sergileyebilir. kente sosyalleşme, üretme, deneyimleme, ım olarak geri döner.
YAPILAŞMA YENİDEN KULLANIM STRATEJİLERİ
Alan, yapılaşma yeniden kullanım stratejileri bağlamında birbirinin içine geçen güçlü akışlarla bağlanan farklı odaklardan oluşmaktadır. Alanın tasarım yaklaşımını belirleyen en önemli odaklar, yeniden kullanım yaklaşımıyla dönüştürülen Sanayi alanları onları çevreleyen-bağlayan Değirmendere Ekolojik Koridorunun tanımladığı öneri Kentsel Parktır. Alanın dönüşümünde katalizör olarak öncü rol oynayacak odağı ise önerilen sanat kültür yapıları-alanları donatılmış yeni üretimlerle yeniden kent hayatına kazandırılmış eski Çimento Fabrikası alanı oluşturmaktadır.
Proje alanının kütlesel biçimlenişini belirleyen konut yerleşimleri birbirinden türemiş tipolojiler tanımlamış yerleşim olarak denize dik sokaklar oluşturacak kurguyla planlanmıştır. yapılar açılımları destekleyecek biçimlenmelere sahiptir. Konutların yerleşiminde temel olarak mevcut konut dokusunun izi referans alınmıştır. Buna ek olarak mevcuttaki cadde dokularının yeni kurguda sürdürülmesi sağlanmıştır. Eski otogar yapısı yeni kurguda çevrelenmiş kamusal boşluk olarak anılmaktadır.
Set”Duvarı” bağlamı insan-kıyı ilişkisi, “arabulucu organizma” önerisi
Alan içerisinde halihazırda, dere-dere çevresi ilişkisi insan eliyle oluşturulmuş farklı karakterler içermektedir. Proje, dere kurulan farklı noktalardaki karakterleri geliştirerek, ölçek-kullanım-ekosistem kentle ilişki bağlamında kurgusal sürekliliği getirmektedir. Dere kurulan organik yaya sisteminin karakter parametreleri, derenin mevcut durumu, derenin çevresi hangi yapılarla entegre olduğu, “duvar-kademelenmiş platform-basamaklı kurgular oluşturulmaktadır. yaya koridoru ekosistem – coğrafya – mevcut durum parametrelerini yorumlayarak şehre doğru sızan fonksiyonları değiştirilen sanayi yapılarını kentsel örgütlenme bütünleştiren deneyim yürüyüş deneyimi önermektedir. sistem dere şehri birleştiren bütünleşik 3 Boyutlu Organizma” olarak tariflenebilir. organizama, üzerinde zaman zaman oturulabilen, zaman zaman meydanlaşarak genişleyen, zaman zaman sanayi yapıları dere arasına sızan, bazen altlık oluşturan, topoğrafya-dere-dere duvarı-şehir arasında arabulucudur, insan ölçeğindedir, master plandan ziyade yürüme deneyimi-sürekli şehir deneyimi (bisiklet, koşu, seyir, dinlenme, sosyalleşme,.) ilgili kavramdır.
ULAŞIM ALAN İÇİ SİRKÜLASYON KARARLARI
Alanın içerisinden geçen mevcut önemli araç yolları kentsel tasarım kararlarıyla entegre edilmiştir. Sahil yolu Devlet Karayolu Caddesi, mevcutta olduğu gibi korunmuştur. Anadolu Bulvarı Devlet Karayolu Caddesi birleşimi, projenin ana kurgusunda önemli bileşen olan ekolojik koridor olarak ele alınan dere çevresinin parka dönüştürülmesi fikrini desteklemek üzere dere tarafından uzaklaştırılmış, aynı zamanda alanı besleyen arter olarak değerlendirilmiştir. doğrultu aynı zamanda proje için önemli ana yaya aksını tanımlamış, ana yaya arteri devamında deniz buluşan ana meydanı belirlemiştir. Cadde kenarı geniş kaldırımlar, peyzaj düzenlemeleri bisiklet sirkülasyonuna imkan vermektedir. çerçevede alandaki yapısal kurguyu besleyen ana yollar Devlet Karayolu Caddesi Anadolu Bulvarı olmuştur. Oluşturulan ara arterler otoparklara yapılara ulaşım amaçlı kullanılan ikincil yollar olarak kurgulanmıştır.
İZler: Eski Çimento Fabrikası / YENİ SANAT MERKEZİ
Eski Çimento Fabrikası, iri yapısal karakteri uzun yıllar şehir için önem arz etmiştir. Hem çevredeki dönüşümün-değişimin parçası olmuş, hem değişimin tanıklığını yapmıştır. nirengi noktası olarak kent hafızasında yer edinmiştir. Proje kapsamında alanda yer alan doluluklar (binalar) boşluklar (açık alanlar) referans alınarak yeniden kurgulanmış tekrar oluşturulmuş, “Üretim bazlı eski fonksiyon, üretim üzerinden çoğaltılarak sanatı üretmek, düşünceleri üretmek kentsel hayatı güçlü halde tekrar üretmek için yeniden programlanmıştır”. İri hacimler çevresi ilişkileri doğrultusunda parçalanarak, zaman zaman hayalet yapıya dönüştürülerek, açık performans alanlarına, sergi alanlarına, ticari alanlara kamusal kullanımlara evrilmiştir. Farklı kotlarla oluşturulan, meydan altında yer alan atölyeler şenlik ım alanlarıdır. Trabzon Kültür Merkezi, Modern Sanat Müzesi, Sergi Peformans Mekanları çevrelenen Meydan, üst kota alınarak deniz hem fiziksel hem görsel buluşmayı sağlamaktadır.
Açık Sahne-Kademeli Meydanlar Dizisi
Kurgulanan meydanlar bağlayıcı birer toplanma etkinlik odağı iken, Açık performans yapısı içerisinde açık sahneye dönüşmektedir. Açık performans yapısıyla herkes için şehir kavramına paralel olarak kontrollü olarak yapılabilecek aktiviteler yanında daha “açık-kamusal buluşmalar için önemli zemin” yaratılmıştır.
İZler: “ Boşluk” olarak Eski Otogar
Eski Otogar, eski hali geçirgen çevreyle oldukça entegre karakter sunmakta. “Geçirgen olma”, “Boşluk olma”, tanımlanmış açıklık oluşturma ölçekli olma özellikleri önemsenmiş karakterleri sürdürülerek, “şehir parçası içerisinde tanımlı ulaşılabilir geçirgen boşluk yaratma fikri yeniden var edilmiştir”. Eski Otogar boşluğu, çok kotlu strüktürel olarak tanımlanmış kent açıklığına dönüştürülmüştür. Meydanların aktivitelere ev sahipliği yapması, halkın bunlara aktif olarak katılım göstermesi açık alan kullanım alışkanlığı tarihsel referans olarak kültürel kodlarda vardır. kültürel kodlar, hibrit açık alan kullanımı pratiği için elverişli ortam sunmaktadır.
İZler: Tarihi Değirmendere Köprüsü, Yaya İzi, Meydanı Güçlü Entegrasyon
Tarihi Değimendere Köprüsü, alan içinde güçlü karakter sunmaktadır. Yapının kendisi, hem hafızasal değeri, hem dere üzerinden bağlantı sunması entegrasyon değeri önemsenerek şehir merkezi bağlantı izine dönüştürülmüş, alanın önemli odaklarına bağlanan güçlü yaya deneyimi sunmuştur. yaya çizgisi, köprü-tramvay durağı-yeşil meydan şehir merkezi ilişkisi oluşturulmuştur.
İZler: Mevcut Konut Dokusu İzleri
Sülüklü Mezarlığı etrafında gelişen eğimli alana yerleşen mevcut konut yerleşim dokusu, geniş zaman çizgisinde oluşmuş, eğime oturan dar sokaklardan oluşan yapıdadır. Yapı stoğu, ekonomik etkenler, kültürel değişimler, demografik değişimler sonucunda yapı ölçeğinde niteliksiz karakter sergilese kentsel ölçekte yerleşim için referanslar şehirle ilişkiler bağlamında önemli veriler içermektedir. Proje kapsamında önerilen kentsel konfigürasyon topografik ilişkiler verilerin izlerini sürerek ilerlemiş, vadi-deniz aksında akışkan hava koridorları, tarihi cami kurulan kentsel bağlantılar, mezar duvarının ortaya çıkarılmasıyla şehir-mezarlık mahremiyetinin planlama mekânsal parametre kararı olarak ele alınarak şehrin yaşantısı dokusu oluşturulmuştur.
