Dünya liderleri COP31 müzakerelerine zemin hazırlamak üzere Almanya’nın Bonn kentinde araya gelirken, Küresel Yakma Karşıtı Alternatifler Birliği (GAIA), Greenpeace Türkiye, WWF-Türkiye, Mikroplastik Araştırma Grubu Plastiksiz Türkiye Platformu iş birliğiyle hazırlanan yaklaşık 60 ülkeden sıfır atık uygulayıcıları, politika uzmanları topluluk temsilcilerinden oluşan 124 kuruluş tarafından imzalanan ortak bildiriyi yayımladı.
Bildiri, Türkiye’nin uluslararası alanda sıfır atığı güçlü biçimde savunması ülke içinde yüksek iklim hedefleri, çevresel adalet halk sağlığıyla tam uyumlu olmayan uygulamaları desteklemeye devam etmesi arasındaki boşluğa dikkat çekiyor. İmzacı kuruluşlar, COP31’e ev sahipliği yapacak Türkiye’yi, atık emisyonların temel nedenlerini ele alan kapsamlı sıfır atık gündemini hayata geçirerek iklim hedeflerinde yüksek çıta belirlemeye çağırıyor.
COP31 Başkanı Sayın Murat Kurum, Bonn ara oturum toplantıları öncesinde 9 Haziran Salı günü düzenlenen basın toplantısında, küresel atık miktarını 2035 yılına kadar yarıya indirme hedefini açıkladı. hedef vizyoner olmakla birlikte, sıfır atık savunucuları söz konusu hedefin hangi başlangıç seviyesine dayandığı, kapsamı nasıl uygulanacağı konusunda netlik bulunmadığını; ayrıca plastik üretiminin azaltılması, atık toplayıcıları atık işçileri için adil geçişin sağlanması gibi kritik stratejileri içerip içermediğinin belirsiz olduğunu vurguluyor.
Mikroplastik Araştırma Grubu’ndan Sedat Gündoğdu şunları söyledi:
“Türkiye’nin COP31 gündeminde sıfır atığa öncelik vermesi olumlu gelişme. Ancak mevcut plastik atık yönetiminin iddialı siyasi hedefle tam anlamıyla uyumlu olduğu söylenemez. Özellikle petrokimya tesislerine yapılan yeni yatırımlar, devam eden atık ticareti atık toplayıcılarının sistem dışında bırakılması hedefle çelişmektedir. COP31 gündeminin başarılı şekilde uygulanabilmesi için plastikten aşamalı çıkış stratejisine ihtiyaç vardır. Sıfır atık kavramı yalnızca vitrin olarak kullanılmamalı, gerçek anlamda hayata geçirilmelidir.”
GAIA Küresel İklim Programı Direktörü Mariel Vilella ise şunları söyledi:
“Sıfır atık, bugün elimizde bulunan en hızlı en etkili iklim çözümlerinden biridir; ancak yalnızca atık yönetimiyle sınırlı kalmamalıdır. Güvenilir sıfır atık gündemi; plastik üretiminin kaynağında azaltılmasını, organik atıkların düzenli depolama yerine alternatif yöntemlerle değerlendirilmesi yoluyla metan emisyonlarının düşürülmesini atık yakma piroliz gibi kirletici teknolojilere bağımlılığın sona erdirilmesini gerektirir. COP31 ev sahibi olarak Türkiye, iklim liderliğinin fosil yakıt atık krizlerini birlikte ele almak anlamına geldiğini; bunu yaparken atık toplayıcılarını, işçileri atık kirliliğinden en fazla etkilenen toplulukları koruyan adil geçişi mümkün kıldığını gösterebilir.”
Çin’in plastik atık ithalatının büyük bölümünü kısıtlayan “National Sword” politikası sonrasında Türkiye, dünyadaki başlıca plastik atık ithalatı destinasyonlarından biri haline geldi. Bildiri, Türkiye’ye küresel atık ticaretindeki rolünü gözden geçirme, atık sömürgeciliğine son verme atık kirliliğinden orantısız biçimde etkilenen topluluklar için çevresel adaleti önceliklendirme çağrısında bulunuyor.
Greenpeace Türkiye Kampanya Sorumlusu Berk Butan şunları söyledi:
“COP31’ gerçek iklim liderliği, plastiklerin yüzde 99’unun fosil yakıtlardan üretildiğini kabul etmekle başlar. Gerçek sıfır atık stratejisi, plastik üretiminin musluğunu kapatmayı Türkiye’yi Avrupa’nın plastik atık döküm sahasına dönüştüren atık ithalatına son vermeyi gerektirir.”
Bildiri kapsamında çağrılar öne çıkıyor:
• Fosil yakıtlardan aşamalı çıkış plastik üretiminin azaltılmasıyla bağlantılı sıfır atık stratejilerinin hayata geçirilmesi
• Özellikle organik atıkların düzenli depolama yerine alternatif yöntemlerle değerlendirilmesi düzenli depolama alanlarından kaynaklanan metan emisyonlarının önlenmesi yoluyla daha güçlü metan azaltım taahhütleri hesap verebilirlik mekanizmalarının oluşturulması
• Atık yakma, piroliz karbon yoğun teknolojiler gibi yanlış çözümlerin reddedilmesi
• Atık sömürgeciliğine son verilmesi etkilenen topluluklar için çevresel adaletin sağlanmasına yönelik kararlı adımlar atılması
• Atık toplayıcıları atık işçilerinin politika geliştirme, finansman uygulama süreçlerinde tanınmasını, korunmasını dahil edilmesini sağlayan adil geçişin hayata geçirilmesi
